ABD, Tanklerdeki Rus Petrolüne İlişkin Yaptırımları Geçici Olarak Askıya Aldı

Rusya’dan Gelen Petrolün Yaptırımlarındaki Esneklik

ABD yönetimi, İran savaşının neden olduğu arz sıkıntısı ve yükselen petrol fiyatları endişesiyle, tankerlere yüklenmiş Rus petrolüne yönelik bazı yaptırımları geçici olarak hafifletti. Bu hamle, Moskova’nın enerji ihracatından elde ettiği geliri artırmasına rağmen, küresel enerji piyasalarında istikrar sağlamayı amaçladığını gösteriyor.

Yaptırım Durdurmanın Detayları

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’e göre, 30 gün boyunca tankerlere yüklenmiş Rus petrolüyle ilgili teslimatlar için yaptırımlar askıya alınacak. Bu durum, yaptırımlardan çekinen alıcıların risk almadan bu yağı almasına olanak tanıyacak. Bessent yaptığı açıklamada, “Bu sınırlı ve kısa vadeli önlem, Başkan Donald Trump’ın küresel enerji piyasalarında istikrarı teşvik etmek ve fiyatları düşük tutmak için attığı kararlı adımlardan biridir.” şeklinde belirtti.

ABD yönetimi, bu uygulamanın Rusya hükümeti için ek finansal fayda sağlamayacağını vurguluyor. Çünkü Moskova, petrolün çıkarıldığı andan itibaren vergisini almış durumda. Bu durum, daha önce Hindistan’daki rafinerilere benzer bir rahatlama sağlamıştı.

Ukrayna ve Kremlin’in Tepkileri

Kremlin Sözcüsü Dmitry Peskov, bu uygulamanın küresel enerji piyasalarını istikrara kavuşturmaya yardımcı olacağını belirtti. Ancak Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelenskyy, “Bu tek başına ABD’nin yaptığı kolaylık, barışı sağlamıyor.” diyerek eylemi eleştirdi ve bunun Rusya’ya savaş için yaklaşık 10 milyar dolar sağlayabileceğini savundu.

Petrol Fiyatları ve Strait of Hormuz

Yaptırımların askıya alınmasına rağmen petrol fiyatları yüksek seyretmeye devam ediyor. Brent tipi ham petrol, duyurunun ardından kısa süreli bir düşüş gösterse de tekrar yükselişe geçerek varil başına 103,24 dolara ulaştı. Bu fiyat, 27 Şubat’taki 72,87 doların oldukça üzerinde bulunuyor.

Savaş nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndan (Persian Körfezi’nin ağzında) tanker taşımacılığı büyük ölçüde aksadı. Bu boğazdan dünya petrol arzının yaklaşık %20’si geçmektedir. Bu durum, küresel ekonomiye ciddi bir enerji şoku yaşatmış ve enflasyon riskini artırmıştır.

Uzman Görüşleri

Bruegel düşünce kuruluşundan enerji uzmanı Simone Tagliapietra, “Bu durum kısa vadede mevcut petrol fiyatlarındaki yükselişi sınırlamaya yardımcı olacak şekilde küresel pazarda arzı bir miktar artırabilir ve fiyatları istikrara kavuşturabilir.” şeklinde değerlendirme yaptı.

Rus Petrolünün Yönü ve Gelir Kaynakları

Analistlere göre, şu anda yaklaşık 125 milyon varil Rus petrolü taşınmaktadır. Bu miktar, normalde Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük sevkiyatların beş veya altı günüyle aynıdır ya da dünya genelinde günlük tüketim olan 101 milyon varilinin biraz üzerinde bir miktardır.

Yaptırımlar nedeniyle Rusya’nın petrol gelirleri azalmıştı. Avrupa Birliği, Moskova’nın en büyük müşterisi konumundayken, Putin’in Ukrayna’yı işgali emretmesiyle birlikte AB, Rus petrolü almayı durdurmuş ve birçok Batılı müşteri de bu yağı reddetmişti. Petrol, daha sonra Çin ve Hindistan’a indirimli fiyatlarla satılmaya başlanmıştı.

Rusya’nın Manevraları ve Fiyat Sınırı

Rusya, ABD, AB ve Ukrayna’nın diğer müttefiklerinin uyguladığı fiyat sınırını aşmak için gizli sahipliğe ve yaptırım uygulamayan ülkelerde sigortaya sahip kullanılmış tankerlerden oluşan bir filo oluşturmuştu. Çin ve Hindistan’daki müşteriler, petrolün kökenini gizlemek veya bankaların ödeme yapmakta isteksiz olduğu durumlarda ortaya çıkabilecek riskleri telafi etmek için daha büyük indirimler talep etmeye başlamıştı. Aralık ayında Urals tipi Rus ham petrolü varil başına 40 doların altına düşmüş ve bu durum, Kremlin’in gelirlerini en düşük seviyeye indirmişti.

Rusya’nın Enerji Gelirleri ve Bütçe Etkisi

Petrol ve doğalgaz ihracatı, Rusya federal bütçesinin yaklaşık %20 ila %30’unu oluşturmaktadır. Petrol fiyatlarındaki yükseliş, özellikle Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların devam etmesi ve Asya’daki rafinerilerin Orta Doğu’dan artık temin edemeyeceği kaynakları değiştirmesi durumunda Rusya’nın finansal konumunu güçlendiriyor. Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’ne göre, İran savaşının yaşandığı dönemde Rusya’nın günlük petrol satışlarından elde ettiği gelir ortalama %14 artış göstermiştir.

• Kaynak: Çeşitli haber ajansları ve uzman görüşleri