Yapay Zeka, Biyoçeşitliliğin Verisiyle Hastalıklara Çözüm Arayışı
İngiliz Girişim Şirketi Basecamp Research, Genetik Haritalama Projesi Başlattı
Austin, Teksas’ta düzenlenen SXSW etkinliğinde yapılan bir panelde konuşan AI muhabiri Sharon Goldman, İngiliz biyoteknoloji şirketi Basecamp Research’ın, yapay zeka modellerini eğitmek için kullanılabilecek biyolojik verilerin interneti oluşturma vizyonunu anlattı. Şirket, 4.4 milyar yıllık evrimi yakalamayı ve yaşam ağacının tamamını haritalandırmayı hedefleyen iddialı bir projeye başladı.
“Trilyon Gen Atlas” Projesi: Yeni Bir Çağın Başlangıcı mı?
Basecamp Research, bu hafta “Trilyon Gen Atlas” adını verdiği yeni bir girişimi duyurdu. Bu proje, Anthropic, Ultima Genomics ve PacBio ile işbirliği yaparak ve Nvidia’nın yapay zeka altyapısını kullanarak, dünya çapında binlerce noktadan 100 milyonun üzerinde türden genomik veri toplayarak genetik çeşitlilik hakkında bilgiyi 100 kat artırmayı amaçlıyor. Şirket, projeyi, 13 yıl süren ve yaklaşık 3 milyar dolara mal olan İnsan Genom Projesi’ne benzetiyor.
Yapay Zeka ve Veri: Yeni Tartışmalar
Şirketin daha önce tanıttığı Eden modelleri, büyüyen biyolojik veri setleri üzerinde eğitiliyor. Bu modellerin amacı, insanlara zor gelen genler ve ekosistemler arasındaki kalıpları tespit ederek ilaç geliştirme gibi alanlarda keşifleri hızlandırmak. Ancak yapay zeka için kullanılan verilerle ilgili tartışmalar da devam ediyor. ChatGPT ve Claude gibi büyük dil modellerini eğitmek için internetten toplanan devasa veri setleri, telif hakkı ihlalleri nedeniyle hukuki süreçlere girdi. Örneğin, Encyclopedia Britannica ve Merriam-Webster’ın OpenAI’e karşı açtığı davada, şirketlerin telifli materyallerin izinsiz kullanıldığı iddia ediliyor.
Sömürgecilik Eleştirileri ve Adil Paylaşım
Basecamp Research’ın çalışmaları, özellikle Afrika Kamerun, Kosta Rika, Arktik buzulları ve hatta okyanusların en uzak noktası olan Point Nemo gibi yerlere keşif seferleri düzenlemesi nedeniyle modern bir sömürgecilik eleştirileriyle karşılaştı. Bu durum, şirket tarafından toplanan verilerin karşılığında ülkeler ve topluluklarla daha adil paylaşım yapılmasını sağlayan değişikliklere yol açtı.
Veri Kaynağının Takibi ve Ödeme Sistemi
Basecamp Research, 2023’ten bu yana dijital dizi bilgisi (genetik veri) kullanımına dayanarak 21 ülkede 60 kuruluşa telif ödemesi yapıyor. Şirket, her bir veri örneğinin kaynağını izlemek ve katkısını ölçmek için sistemler kurdu. Bu sayede, elde edilen gelirin uygun şekilde dağıtılması sağlanıyor. Bu yaklaşım, geniş AI endüstrisinin henüz başaramadığı bir şeyi gerçekleştirmesine yardımcı oluyor. Yapay zeka uygulamaları genellikle internetten toplanan büyük ve karmaşık veri kümeleri üzerinde eğitildiği için verinin kaynağını takip etmek ve telif haklarını ödemek zorlaşıyor.
Veri, Fayda Karşılığında Değer Kazanıyor
Basecamp Research’ın çabaları, insanların verilerinin sonsuz içerik üretimi için kullanılmasından ziyade tıp veya bilimsel keşifler gibi alanlarda ilerlemeye yardımcı olmak için kullanılmasına daha sıcak baktıklarını gösteriyor. Şirketin kurucu ortaklarından Glen Gowers ve Oliver Vince, bu projeyle biyolojik çeşitliliğin genetik haritasını çıkararak yapay zeka modellerini eğitmek ve hastalıkların tedavisinde yeni yollar bulmak istediklerini belirtiyorlar.
