İran Savaşı Dünya Şeker Piyasasını Sarsıyor, Fiyatlar Rekor Seviyede
Küresel Gerilimler Şeker Fiyatlarını Artırıyor
İran’daki savaşın etkisi dünya ekonomisine yayılırken, beklenmedik bir sektör daha sıkıntıya girdi: şeker üretimi. Petrol fiyatlarının yükselmesiyle birlikte şeker ve benzin arasındaki ilişki yeniden gündeme gelirken, Brezilya’nın en büyük ihracatçısı olduğu şekerin geleceği belirsizleşti.
Şeker-Benzin İlişkisi ve Brezilya Faktörü
Şeker ve benzinin aynı bitkiden elde edilmesi (kanep şeker) genellikle ilginç bir bilgi olsa da, şu anda ciddi bir sorun kaynağı. Dünyanın en büyük şeker ihracatçısı olan Brezilya, küresel şekerin yaklaşık %45’ini karşılıyor. Her hasat döneminde, Brezilya’daki şeker fabrikaları, kandan ne kadarının şekere ve ne kadarının etanole ayrılacağına karar veriyor. Petrol fiyatları düşük olduğunda şeker lehine bir denge oluşurken, petrol fiyatlarındaki artış etanol üretimini daha cazip hale getiriyor.
Hormuz Boğazı’ndaki Kapanma ve Etanol Üretimine Yönelme
Hormuz Boğazı’ndaki yaşanan aksaklıklar, petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkararak bu dengeyi değiştirdi. Brezilya hükümeti, esnek yakıt araçlarında (flex fuel) etanol oranını %30’dan %35’e çıkarmayı değerlendiriyor. Bu durum, önemli ölçüde kandan etanole yönelime neden olabilir.
Çukurova Nakliyeciler Kooperatifi’nin Protestoları ve Olası Etkileri
Aynı zamanda, Brezilya’daki nakliyecilerin yüksek dizel fiyatları nedeniyle bu hafta greve gitme tehdidi de ortaya çıktı. Hükümet, yakıt vergi kesintisi yaparak ve eyaletlerin yakıt vergilerini düşürmesine olanak tanıyan düzenlemeler hazırlayarak durumu yatıştırmaya çalıştı. 2018’deki nakliyeciler grevi, Latin Amerika’nın en büyük ekonomisini günlerce felç etmişti.
Hasat Dönemi ve Lojistik Sorunlar
Brezilya’daki yeni kanep şeker hasadı 1 Nisan’da başlıyor ve bu tarihten sonraki üç ay, ürünün işlenmesinde kritik bir dönem. Nakliyeciler grevi, şekerin tarladan fabrikaya ve oradan limanlara taşınmasını aksatarak süreci olumsuz etkileyebilir.
Uzman Açıklaması: “Şekerin Çoğu Ethanole Kayacak”
Bağımsız emtia analisti Judith Ganes, “Savaş ve yüksek petrol fiyatları devam ederse, hasadın büyük bir kısmı şekerden etanol üretimini desteklemek için kayacaktır” dedi.
Şeker Fiyatlarında Rekor Yükseliş
Şeker fiyatları zaten yükseliş eğilimindeydi ve İran’daki savaşla birlikte bu durum daha da belirginleşti. Londra’da rafine beyaz şeker ton başına 451 dolara ulaşarak Ekim ayından beri en yüksek seviyesini gördü ve savaştan bu yana %8 arttı.
Refine Edilmiş Şeker Arzında Kıtlık
Ortadoğu, Doğu Afrika ve Asya’nın bazı bölgelerinde rafine şeker kıtlığı yaşanırken, Brezilya’da ise ham şekerin nereye gideceği sorusu ortaya çıktı. Bu durum, hem rafine şeker üretiminde sıkışmaya, hem de bölgede açığa neden oluyor.
Tüketiciler Üzerindeki Etki ve El Niño Tehlikesi
Judith Ganes, bu fiyat artışlarının tüketiciler üzerinde hemen hissedilmeyeceğini belirtirken, uzun vadeli riskleri de vurguladı. 2026/27’de yaşanması beklenen El Niño iklim olayının Güneydoğu Asya’da kuraklığa neden olarak Tayland ve Hindistan gibi önemli şeker üreticilerini olumsuz etkileyebileceği konusunda uyardı.
Merkez Bankası’nın Açıklaması
ABD Merkez Bankası Başkanı Jerome Powell, İran savaşının geniş kapsamlı emtia fiyatlarındaki artışa neden olduğunu kabul ederken, durumun ne kadar süreceği ve etkisinin büyüklüğü konusunda belirsizlik olduğunu vurguladı.