İran’da 19 Yaşındaki Güreşçi de Dahil 3 Genç Hapsedildi

İran’da Protesto Sonrası Yürütülen Ölüm Cezaları Devam Ediyor

İran’da, ülke genelindeki protestolar sırasında tutuklananlar arasından çıkan ilk isimler olan 19 yaşındaki yıldız güreşçi Saleh Mohammadi ve iki başka genç adam bu hafta idam edildi. İnsan hakları kuruluşları, yetkililerin ABD ve İsrail’in yoğun saldırıları altında halkın muhalefetini bastırmaya çalıştığı bir dönemde ölüm cezası dalgasının başlamış olmasından endişe duyuyor.

İdam Edilenler Kimler?

Saleh Mohammadi, Mehdi Qasemi ve Saeed Davoudi, Tahran’ın güneyinde yer alan Qom şehrinde devlet medyasına göre Perşembe sabahı erken saatlerde idam edildi. Üçü de “Tanrı’ya karşı savaş açmak” (moharabeh) suçlamasıyla yargılanmış ve şehirdeki protestolarda iki polis memurunun öldürülmesinden sorumlu tutulmuştu.

Hukuka Aykırı Yargılama İddiaları

Uluslararası Af Örgütü, bu üç kişinin de dahil olduğu ve protestolar sırasında tutuklanan diğer kişilerin yargılandığı süreçlerin “son derece adaletsiz” olduğunu belirtti. Örgüt, sanıklardan itirafname almak için işkence kullanıldığını iddia etti.

Ölüm Cezalarının Amacı

İran İnsan Hakları Direktörü Mahmood Amiry-Moghaddam, idamların toplumda korku yaratmayı ve yeni protestoları caydırmayı amaçladığını söyledi. Amiry-Moghaddam, daha birçok protestocunun ve siyasi tutuklunun da ölüm cezasına çarptırılma riski taşıdığından endişe duyduğunu ifade etti.

Yüzlerce İnfaz Riski Altında

Amiry-Moghaddam’ın grubuna göre, protestolar sırasında tutuklanan en az 27 kişiye karşı ölüm cezası verilmiş durumda. Ayrıca 100 kişinin de ölüm cezası gerektiren suçlamalarla karşı karşıya olduğu ve İran devlet medyasında yüzlerce zorla itirafname yayınlandığı belirtildi.

Protestoların Ölüm Topluluğu

Geçtiğimiz Aralık ayının sonlarında başlayan ve Ocak ayının ilk haftasında zirveye ulaşan ülke çapındaki protestolar, İran güvenlik güçleri tarafından en ölümcül şekilde bastırılmıştı. İnternet kısıtlamaları nedeniyle kesin bir can kaybı rakamı belirlemek zorlaştı. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Yeni Ajansı (Human Rights Activists New Agency), iletişim ağına dayanılarak 7 binden fazla kişinin öldürüldüğünü ve binlerce kişinin daha soruşturulduğunu bildirdi. Hükümet ise 3 binden fazla kişinin hayatını kaybettiğini kabul etti.

ABD’nin Müdahalesi ve Airstrike Kampanyası

Protestoların en yoğun olduğu dönemde, İran yetkilileri hızlı yargılamaların ve idamların başlayacağını belirtmişti. O dönemde ABD Başkanı Donald Trump, ölüm cezası planlarının durdurulduğunu işaret ederek askeri müdahale olasılığını gündeme getirmiş ancak daha sonra bu seçeneğin masadan kalktığını duyurmuştu. Bir ay sonra İsrail ve ABD, İran’a yönelik yoğun bir hava saldırısı kampanyası başlatarak askeri tesisleri hedef aldı ve İran’ın siyasi ve güvenlik liderlerini vurdu.

Savaş Durdurmadı: Baskı Devam Ediyor

İran yetkilileri, savaş başlamasından bu yana da baskıyı sürdürdü. 28 Şubat’ta başlayan savaşla birlikte yüzlerce kişinin tutuklandığı, aralarında Ocak ayındaki protestolara katılanların da olduğu belirtildi.

Güreşçi Saleh Mohammadi’nin Son Paylaşımı

Saleh Mohammadi’nin Instagram hesabında güreş maçlarının ve antrenmanlarının fotoğrafları ile “acı yok, başarı yok” mesajları yer alıyordu. 2024 yılında Krasnoyarsk şehrinde düzenlenen uluslararası genç serbest güreş turnuvasında bronz madalya kazanmıştı. Toronto’da yaşayan İranlı öğretmen Shiva Amelirad, Mohammadi’nin 2022 yılında lise öğrencisiyken kendisiyle konuştuğunu ve protestolara katıldığını belirtti. Amelirad, Mohammadi’nin tüm bu felaketi unutmak için antrenman yaptığına ve dondurma yediğine vurgu yaptı.

Tutuklamalar ve Yargı Süreçleri

Mohammadi, Qasemi ve Davoudi, 15 Ocak’ta Qom’da tutuklandı. Tutuklama koşulları bilinmiyor ve daha önce birbirlerini tanıp tanımadıkları da net değil. Üç kişi de 8 Ocak tarihinde bir polis memurunun öldürülmesiyle suçlanmış ve Şubat ayının başlarında hüküm giymişti.