Tüberküloza Yıllık 10 Milyon Kişi Yakalanıyor, Ölüm Sayısı Azaldı

Dünyanın en ölümcül hastalıklardan biri olan tüberküloz (TB), her yıl milyonlarca kişiyi etkilemeye devam ediyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) raporlarına göre, 2024 yılında 10,7 milyon kişi tüberküloza yakalanırken, bu hastalık nedeniyle 1,23 milyon insan hayatını kaybetti.

Tüberkülozun Tarihçesi ve Yayılması

Alman bilim insanı Robert Koch’un 24 Mart 1882’de tüberküloz mikrobunu keşfetmesi, hastalığın teşhis ve tedavisinde önemli bir dönüm noktası oldu. Bu güne anısına 24 Mart Dünya Tüberküloz Günü olarak kutlanıyor. Mycobacterium tuberculosis adlı bakteri tarafından yayılan bu hastalık, öncelikle akciğerleri etkileyerek iltihaplanmaya neden oluyor ve toplumda “verem” veya “bulaşıcı enfeksiyon hastalığı” olarak da biliniyor.

DSÖ Raporuna Göre Önemli Veriler

2025 Küresel Tüberküloz Raporu’na göre, tüberküloza yakalanan kişi sayısı her yıl 10 milyon civarında seyrederken, bu sayı 2023 yılında 10,8 milyona yükselmişti. Ancak 2024’te vaka sayısında 100 bin kişilik bir düşüş gözlemlendi. Aynı şekilde, tüberküloz nedeniyle hayatını kaybedenlerin sayısı da 2023’teki 1,27 milyon seviyesinden 2024’te 1,23 milyona geriledi.

Hastalığın Coğrafi Dağılımı

Tüberküloz vakalarının coğrafi dağılımında Hindistan ilk sırayı alırken, onu Endonezya, Filipinler, Çin, Pakistan, Nijerya, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC) ve Bangladeş izliyor. 2024’te tüberküloza yakalanan kişilerin yüzde 25’i Hindistan’da, yüzde 10’u Endonezya’da, yüzde 6,8’i Filipinler’de, yüzde 6,5’i Çin’de, yüzde 6,3’ü Pakistan’da, yüzde 4,8’i Nijerya’da, yüzde 3,9’u Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nde (KDC) ve yüzde 3,6’sı Bangladeş’ten oluşuyor.

Hasta Profili

Tüberküloz vakalarındaki hasta profiline bakıldığında, erişkin erkekler vakaların yüzde 54’ünü oluştururken, erişkin kadınlar yüzde 35 ve çocuklar ise yüzde 11’lik bir dilimi temsil ediyor.

Pozitif Gelişme: Vaka Sayısında Azalma

Covid-19 salgını döneminde tüberküloz vaka sayılarında artış gözlemlenmişti. Ancak 2023’ten itibaren bu eğilim tersine dönerek, yeni vaka sayısında azalma kaydedildi. Bu durum, küresel sağlık çabalarının ve tedavi programlarının etkinliğini gösteriyor.

Tedavi Edilebilirlik ve İyileşme Oranı

Tüberkülozun önlenebilir ve tedavi edilebilir bir hastalık olduğu vurgulanıyor. DSÖ’nün önerilerine uygun şekilde tedavi uygulanan hastaların yaklaşık yüzde 90’ı sağlığına kavuşuyor. Bu durum, erken teşhisin ve doğru tedavinin önemini bir kez daha ortaya koyuyor.

Gelecek Hedefler

Birleşmiş Milletler (BM) ve DSÖ’nün koordineli çalışmalarıyla tüberküloz salgınından 2030 yılına kadar kurtulmak hedefleniyor. Bu hedef doğrultusunda, küresel çapta farkındalık yaratılması, erken teşhisin yaygınlaştırılması ve tedaviye erişimin artırılması gibi çalışmaların devam etmesi gerekiyor.

“DSÖ’nün önerilerine uygun şekilde tedavi edilen hastaların yaklaşık yüzde 90’ı sağlığına kavuşuyor.”