Sosyal Medya Psikiyatrik Tanı Koyma Trendi Uzmanları Endişelendiriyor

Sosyal Medyada Kendi Kendine Tanı Koyma Artıyor

Son yıllarda sosyal medyada ruh sağlığı içeriklerinin yaygınlaşmasıyla birlikte, kullanıcıların kendilerinde veya çevrelerindeki kişilerde DEHB (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu), Bipolar bozukluk, Borderline kişilik bozukluğu ve Anksiyete gibi psikiyatrik rahatsızlıklar olduğuna dair kendi kendine tanı koyma eğilimi gözlemleniyor. Kısa videolar ve içerikler aracılığıyla edinilen bilgiler doğrultusunda yapılan bu değerlendirmeler, uzmanlar tarafından eleştiriliyor.

Uzman Uyarısı: Tanı Süreci Karmaşıktır

Psikiyatri Uzmanı Dr. Pelin Taş, ruh sağlığı farkındalığının önemini vurgularken, her duygunun bir hastalık olarak etiketlenmesinin ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtiyor. “Ruh sağlığı tanıları bir hisle ya da kısa bir video izleyerek konulmaz. Tanılar psikiyatristler tarafından uluslararası tanı sistemlerine göre değerlendirilir.” şeklinde konuşan Dr. Taş, tanıda belirtilerin süresi, şiddeti ve kişinin günlük yaşamını etkileme derecesinin de dikkate alındığını ifade ediyor.

DEHB Mi? Dikkat Dağınıklığı Her Zaman DEHB Anlamına Gelmez

Günümüzde özellikle dikkat dağınıklığı yaşayan bireylerin kendilerinde DEHB olabileceği düşüncesi yaygınlaştı. Ancak Dr. Taş, modern yaşamın getirdiği yoğun dijital uyaranların birçok insanda dikkat dağınıklığına neden olabileceğini hatırlatıyor. “DEHB yalnızca hareketli olmak ya da zaman zaman unutkanlık yaşamak değildir. Günümüzde sürekli ekranlara maruz kalmak dikkat süresini kısaltabiliyor. Modern yaşamın getirdiği dikkat dağınıklığı ile klinik DEHB’yi birbirinden ayırmak gerekir.”

Kaygı Anksiyete Bozukluğu Değildir

Kaygının insan doğasında olan bir alarm sistemi olduğunu belirten Dr. Taş, sınav stresi veya önemli toplantılar öncesi yaşanan gerginliğin sağlıklı tepkiler olduğunu söylüyor. Ancak anksiyete bozukluğunun bundan farklı bir durum olduğunu vurguluyor. “Anksiyete bozukluğunda kaygı aşırı, kontrol edilmesi güç ve uzun sürelidir. Çarpıntı, nefes darlığı, mide bulantısı ve kas gerginliği gibi fiziksel belirtiler eşlik edebilir. Bu noktada kişi günlük işlevlerini sürdürmekte zorlanır.” Ayrıca depresyonun da sıkça yanlış anlaşılan bir durum olduğunu, üzüntü veya moral bozukluğunun yaşamın doğal bir parçası olduğu ancak klinik depresyonun daha ciddi bir tablo çizdiğini belirtiyor.

Bipolar Bozukluk Nedir?

Duygusal iniş çıkışlar yaşayan bazı kişilerin bipolar bozukluk olduğuna inanması üzerine Dr. Taş, bipolar bozukluğun belirli klinik dönemlerle karakterize bir hastalık olduğunu açıklıyor. “Mani dönemlerinde günler hatta haftalar süren az uyku ihtiyacı, aşırı enerji, taşkınlık, hızlı konuşma, düşüncelerin hızlanması, kontrolsüz para harcama gibi belirtiler ortaya çıkar.” Tek başına duygusal dalgalanmaların bipolar bozukluk anlamına gelmediğini de ekliyor.

• DEHB: Dikkat eksikliği ve hiperaktivite belirtileriyle karakterize bir durumdur.
• Bipolar Bozukluk: Depresyon ve mani dönemlerinin birbirini izlediği bir ruh sağlığı rahatsızlığıdır.
• Anksiyete Bozukluğu: Kontrol edilemeyen aşırı kaygı ile kendini gösteren bir rahatsızlıktır.
• Depresyon: İlgisizlik, enerji kaybı ve çökkünlük hali gibi belirtilerle karakterize bir ruh sağlığı rahatsızlığıdır.

Uzmanlar, ruh sağlığı sorunları yaşayan kişilerin mutlaka profesyonel yardım almasını ve sosyal medyadan edinilen bilgilere dayanarak kendi kendine tanı koymaktan kaçınmalarını öneriyor.