Sirkadiyen Ritim Bozukluğu Alzheimer Riskini Artırabilir, Uzman Uyardı

Nöroloji Uzmanı Demirel: Sirkadiyen Ritmin Bozulması Sağlığa Zarar Verir

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Tıp Fakültesi Nöroloji Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Esra Acıman Demirel, sirkadiyen ritmin önemine dikkat çekerek, bu ritimde yaşanan bozuklukların Alzheimer hastalığı ve diğer kronik rahatsızlıklara zemin hazırlayabileceği konusunda uyarıda bulundu.

Sirkadiyen Ritim Nedir?

Doç. Demirel, sirkadiyen ritmin uyku-uyanıklık döngüsü başta olmak üzere vücut ısısı, stres hormonu kortizol, uyku hormonu melatonin ve iştah gibi önemli fonksiyonları düzenlediğini belirtti. Ritmin bozulmasının en belirgin etkisinin uyku düzeninde görüldüğünü vurgulayan Demirel, “Uyku kalitesi bozulunca da beynin temizleme sistemi dediğimiz glimfatik sistemde bozulmalar olur. Bu da toksik proteinlerin beyinde birikimine sebep olur. Bu birikim örneğin amiloid beta ve tau gibi proteinlerin birikimi Alzheimer hastalığına yol açabilir” şeklinde konuştu.

Sirkadiyen Ritim Bozukluğunun Nedenleri

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun sadece demans ve Alzheimer’e değil, aynı zamanda unutkanlık, hafıza sorunları, konsantrasyon güçlüğü, kalp hastalıkları, psikiyatrik bozukluklar, obezite ve diyabet gibi çeşitli sağlık problemlerine de katkıda bulunabileceğini ifade etti.

Günlük Yaşam Alışkanlıklarının Etkisi

Sirkadiyen ritim bozukluğunun günlük yaşam alışkanlıklarıyla yakından ilişkili olduğunu belirten Demirel, şunları söyledi: “Gece vardiyasında çalışanlar, sık seyahat edenler ve farklı saat dilimlerine uyum sağlamak zorunda olan kişilerde doğal sirkadiyen ritim bozulabilir. Ayrıca telefon, bilgisayar ve tabletlerden yayılan mavi ışığa özellikle gece maruz kalmak, düzensiz uyku alışkanlıkları (gece geç yatıp erken uyanmak veya tam tersi) da bu bozukluğa neden olabilir.”

Uzman Önerileri

Demirel, sirkadiyen ritmi düzenlemek için şu önerilerde bulundu:

• Her gün aynı saatte yatıp aynı saatte kalkılmalı (hafta sonları dahil).
• Uyku için ideal zaman aralığı 22:00-04:00/05:00 arasıdır.
• Gece olabildiğince tablet, telefon ve televizyondan uzak durulmalıdır.
• Kafein tüketimi azaltılmalıdır.
• Düzenli egzersiz yapılmalı ve gece yiyeceklerden kaçınılmalıdır.

Alzheimer Hastalarında Sirkadiyen Ritim Bozukluğu

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun Alzheimer hastalarında sık görüldüğünü ve bu hastaların genellikle gece uyanık kalarak gündüz uyuma eğiliminde olduğunu belirtti. Bu durumun hasta yakınları ve bakım verenler için ek yük oluşturduğunu vurguladı.

Önemli Uyarı

Demirel, sirkadiyen ritim bozukluğunun “çağın önemsenmeyen ancak dikkate alınması gereken sorunu” olduğunu belirterek, “Beynin temizlenmesi dediğimiz glimfatik sistem en iyi uykuda çalışır ve sirkadiyen ritim bozulduğunda bu sistem de bozulur. Bu durumun beyinde toksik maddelerin birikmesine ve hafıza sorunları, demans ve Alzheimer riskinin artmasına yol açabileceği unutulmamalıdır” şeklinde konuştu.