Yapay Zeka, Psikoloji ve Eğitim Alanlarındaki Yüksek Lisans Derecelerinin Değeri Azalıyor

Ekonomik Değişimler ve Yüksek Lisans Derecesi Getirisi

Son yıllarda ekonomideki değişimler ve yapay zeka (YZ) teknolojilerinin yükselişi, üniversite mezunlarının kariyer beklentilerini önemli ölçüde etkiliyor. Harvard Üniversitesi ekonomistleri Lawrence Katz ve Claudia Goldin’in Eylül 2025 tarihli araştırması, üniversite mezunları için ücret priminin 2000 yılından beri pek değişmediğini gösterdi. San Francisco Federal Rezerv Bankası da benzer bir çalışma yaparak bu durgunluğun temel nedeninin, o iş kollarında çalışanlara olan talebin azalması olduğunu belirtti.

Yapay Zeka Becerileri ve Gelir Artışı

Dünya Ekonomik Forumu’nun yaptığı araştırmaya göre, yapay zeka becerilerine sahip kişilerin gelirlerinde %23’lük bir artış yaşanırken, genel lisans derecesine sahip kişilerin gelirlerindeki artış oranı ise sadece %8 olarak kalmış durumda. Dallas Federal Rezerv Bankası ekonomisti J. Scott Davis’in Şubat 2026’da yayınladığı rapor, yapay zekanın hem giriş seviyesindeki işe alımları azalttığını hem de aynı alanlarda deneyimli çalışanların ücretlerini artırdığını ortaya koydu.

“AI-Proof” Disiplinlerdeki Beklentilerin Altına Düşen Getiriler

Psikoloji ve eğitim gibi, yapay zekanın etkisinin daha az olacağı düşünülen alanlarda yüksek lisans derecesi olanların beklentileri karşılanmıyor. Postsecondary Education and Economic Research Center tarafından yayınlanan yeni bir rapora göre, bazı yüksek lisans derecelerinin maliyeti dikkate alındığında, mezunlar negatif getiri elde ediyor. Psikoloji yüksek lisansı -%8’lik bir getiri ile en düşük performansı gösterirken, klinik psikolojide bu oran -%5 olarak belirlendi. Sosyal hizmet ve müfredat geliştirme gibi alanlardaki yüksek lisans dereceleri de negatif getiri sağlıyor.

Bilgisayar Bilimi ve Diğer Alanlar

Bilgisayar bilimleri gibi popüler alanlarda ise maliyetler dikkate alındığında %6’lık bir getiri elde ediliyor. Yale Üniversitesi profesörü Joseph G. Altonji, “Öğrenciler, yüksek lisans eğitimine başlamadan önce potansiyel kazançları ve kariyer olanaklarını araştırmalıdır” şeklinde tavsiye de bulundu.

Yüksek Lisans Eğitimi Trendleri ve Gen Z

Son yıllarda daha yüksek maaşlar elde etmek amacıyla yüksek lisans derecesi alan öğrenci sayısı artış gösterdi. ABD Nüfus Bürosu verilerine göre, 1993 yılında nüfusun %31’i yüksek lisans derecesine sahipken bu oran 2022’de %42’ye yükseldi. Ancak yapay zeka beyaz yakalı işlerin geleceğini tehdit ederken, Z kuşağı (iş hayatına yeni giren nesil) geleneksel çalışma normlarını kırmaya başlıyor.

Yapay Zeka’nın Etkisi ve Gelecek Beklentileri

Anthropic tarafından geçen ay yapılan araştırmalar, yapay zekanın mühendislik, hukuk ve finans gibi beyaz yakalı alanlardaki görevlerin çoğunu teorik olarak gerçekleştirebileceğini gösterdi. Bu durum, yüksek lisans eğitimine olan talebi artırırken, bazı öğrencilerin de üniversite eğitimini tamamen bırakmasına neden oluyor.

Yüksek Lisans Derecesinin Değeri ve Alternatifler

Araştırmacılar Altonji ve Zhengren Zhu, Teksas Eğitim Araştırma Merkezi’nden elde edilen verileri kullanarak 121 farklı yüksek lisans derecesi için nedensel tahminler geliştirdi. Çalışma, öğrencilerin yüksek lisans eğitimini almasaydı elde edecekleri potansiyel gelirleri de dikkate alıyor. Genel olarak yüksek lisans derecesinin ortalama kazancı %17 artırırken, hukuk ve işletme alanlarındaki mezunlar sırasıyla %41 ve %13’lük getiri sağlıyor. Tıp doktoru (MD) derecesi ise -ortalama 228.959 doların üzerinde bir maliyeti olmasına rağmen- %173’lük yüksek bir getiri sunuyor.

Mühendislik Alanındaki Durum

Otomasyonun en çok etkilediği kariyerlerden biri olan mühendislik alanında da getiriler düşük seviyelerde seyrediyor. Elektrik ve makine mühendisliği mezunları sadece %4’lük bir getiri sağlarken, bilgisayar mühendisliğinde bu oran %2 olarak kaydedildi.

• Psikoloji yüksek lisansı: -%8
• Klinik psikoloji: -%5
• Sosyal hizmet: Negatif getiri
• Müfredat geliştirme: Negatif getiri
• Bilgisayar bilimleri: %6
• Tıp doktoru (MD): %173