Tek Kullanımlık Plastiklere Yönelik Yeni Taslak Çalışması Başladı
Türkiye’de tek kullanımlık plastiklerin kullanımını azaltmaya yönelik yeni bir yönetmelik taslağı görüşülmeye açıldı. 11 Mart 2026 tarihinde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan taslak, çatal-bıçak, tabak, pipet, karıştırıcı gibi ürünlerin piyasaya arzını yasaklayabilir.
Mevcut Durum ve Taslağın Kapsamı
Türkiye’de şu anda yürürlükte olan genel bir tek kullanımlık plastik yasağı bulunmamaktadır. Ancak plastik poşetlerin ücretlendirilmesi gibi uygulamalar mevcuttur. Yeni taslak, daha kapsamlı bir düzenleme getirmeyi hedeflemektedir. Taslağın kabul edilmesi halinde, çatal-bıçak, tabak, pipet, karıştırıcı, bazı EPS (strafor) gıda kapları, tamamen plastik bardaklar ve diğer ürünlerin piyasaya arzı yasaklanacak.
Sabancı Üniversitesi’nden Uzman Açıklaması
Sabancı Üniversitesi İstanbul Politikalar Merkezi’nden Prof. Dr. Sedat Gündoğdu, hazırlanan taslakla ilgili değerlendirmelerde bulundu. “Türkiye’de şu anda yürürlükte olan ve tüm tek kullanımlık plastikleri kapsayan genel bir yasak yok. Mevcut durumda yürürlükte olan şey, plastik poşetlerin ücretlendirilmesi,” şeklinde ifade etti.
Tek Kullanımlık Plastiklerin Yaygınlığı
Dünya genelinde üretilen tüm plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ını tek kullanımlık plastikler oluşturmaktadır. Türkiye’de de bu oran benzer seviyelerde seyretmektedir. Prof. Gündoğdu, mevcut teknoloji ve politika araçlarıyla daha iddialı bir dönüşüm yapılırsa plastik kirliliğinin 2040 yılına kadar yüzde 80 oranında azaltılabileceğini belirtti.
Az Bilinen Plastik Kaynakları
- Plastik poşet
- Pipet
- Tek kullanımlık çatal-bıçak-kaşık
- Tabak
- Bardak
- Kapak
- Karıştırıcı
- Paket servis kapları
- Islak mendil
- Sigara filtresi
- Plastik kaplı karton bardaklar
- Streç film
- Küçük hacimli içecek ambalajları
- Kargo poşetleri
- Hazır gıda kapları
- Hijyen ürünleri
Çevresel Etkiler ve Sağlık Riskleri
Tek kullanımlık plastiklerin çevresel etkileri, kısa kullanım ömrü ile uzun süreli kalıcılık arasındaki çelişki nedeniyle özellikle dikkat çekicidir. Bu ürünler birkaç dakika içinde kullanılmalarına rağmen yüzlerce yıl boyunca çevrede kalabilirler. Deniz çöplerinin yüzde 80-85’ini plastikler oluşturmakta ve bunun yaklaşık yarısı tek kullanımlık ürünlerden oluşmaktadır.
Mikroplastiklerin Sağlığa Etkileri
Denizlerde ve tarımsal topraklarda bulunan mikroplastiklerin insan sağlığına etkilerine dair bilimsel çalışmalar devam etmektedir. Mikroplastiklerin deniz, içme suyu, gıda ve insan dokularında bulunduğu tespit edilmiştir. “Bu konuda bilimsel tablo iki parçalı. Bunlardan birincisi, mikroplastiklerin denizlerde, iç sularda, toprakta, gıdada, içme suyunda ve insan dokularında bulunduğuna dair güçlü kanıtlar olması,” şeklinde ifade edildi.
Gelecek Hedefleri
Plastik kirliliğinin azaltılması için sistemik bir müdahale gerekmektedir. Tek kullanımlık plastiklerin kullanımının sınırlandırılması, sadece sembolik değil aynı zamanda sistemik etki de yaratabilecek önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir.
Haberin Diğer Kareleri
