İran Ateşkesi Risk Altında: ABD ve İran Arasındaki Anlaşmazlıklar Devam Ediyor
Ateşkesin Çöküşü ve Uyuşmazlıklar
ABD ile İran arasındaki gerginliklerin azalmasıyla ortaya çıkan geçici ateşkes, Tahran’ın Trump yönetimi tarafından yapılan ciddi ihlallere yönelik suçlamaları üzerine tehlikeye girdi. Her iki taraf da temel konularda bile anlaşmaya varamadığı için bu hızlı çöküş şaşırtıcı olmayabilir.
Hormuz Boğazı’nın Kontrolü ve Petrol Akışı
Hormuz Boğazı’nın kontrolünün İran tarafından sağlanması, boğaza etkili bir şekilde hakimiyetin devam ettiği anlamına gelirken, bu durum küresel siyasi ve ekonomik nüfuzu korumasına olanak tanır. Ayrıca, geçiş ücretleri alarak milyarlarca dolarlık yeni gelir elde etme potansiyeli de yaratır.
Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, İran’ın derhal, hızlı ve güvenli bir şekilde su yolunu yeniden açmasını gerektiğini belirtmiştir. Başkan Trump ise Hormuz Boğazı’nın tamamen, derhal ve güvenli bir şekilde açılmasının ateşkesin koşulu olduğunu sosyal medya hesabından duyurmuştur.
Savunma Bakanı Pete Hegseth’in Açıklaması
“Boğaz açık ve bölgede deniz kuvvetlerimiz var. Durumu kontrol altında tutmak için orada bulunuyoruz.”
Nükleer Program ve Zenginleştirilmiş Uranyum
İran, barış planının Washington’un Tahran’ın nükleer programı için uranyum zenginleştirmesini kabul etmesini içermesi gerektiğini savunuyor. Ancak bu durum, savaşın başından beri Trump yönetiminin temel hedeflerinden biri olan İran’ın asla bir nükleer silah geliştirmesine izin verilmemesi ilkesiyle çelişiyor.
Başkan Trump’ın Zenginleştirilmiş Uranyum Açıklaması
“Barış anlaşması, ABD’nin İran ile birlikte zenginleştirilmiş uranyumu ortaya çıkarma konusunda çalışmasını içerecektir.”
Lübnan Cephesi ve İsrail Operasyonları
İran ayrıca, son haftalarda İsrail’in yoğunlaştırdığı saldırılar nedeniyle Lübnan’daki düşmanlıkların sona ermesinin de daha geniş kapsamlı barış müzakerelerinin bir parçası olacağını belirtiyor. Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif, ABD ve İran arasındaki ateşkesi duyururken bunun Lübnan’ı da kapsayacağını ifade etmişti.
Başkan Trump’ın Lübnan Açıklaması
Lübnan ateşkesin bir parçası değildir.
Müzakere Süreci ve İran’ın Planları
İran, ilk olarak Pazartesi günü savaşı durdurmak için 10 maddelik bir barış planı sunmuştu. Trump, bu planın yeterli olmadığını belirtmişti. Ancak, Salı gecesi geniş çaplı ABD saldırılarının başlaması için belirlenen son tarihten yaklaşık 90 dakika önce, iki haftalık bir ateşkes ilan etmiş ve İran’ın teklifini müzakere edilebilecek bir temel olarak nitelendirmişti.
Beyaz Saray Sözcüsü Leavitt, İran’ın ilk olarak sunduğu 10 maddelik planın “temelde ciddiyetsiz, kabul edilemez ve tamamen reddedildiğini” ve Trump tarafından çöpe atıldığını belirtmiştir. Ancak daha sonra İran’ın gerçekleri gördüğünü ve Trump ile ABD müzakerecilerinin kendi 15 maddelik teklifleriyle uyumlu olabilecek çok daha makul ve tamamen farklı bir plan sunduğunu kabul ettiğini söylemiştir.
- Hormuz Boğazı: İran, boğazın kontrolünü elinde tutmak istiyor.
- Uranyum Zenginleştirme: ABD, İran’ın nükleer silah geliştirmesini engellemek istiyor.
- Lübnan Cephesi: Ateşkesin Lübnan’ı kapsayıp kapsamadığı konusunda anlaşmazlık var.
Tarafların tam olarak ne hakkında müzakere ettiğinin net olmadığı belirtiliyor.
