Hormuz Boğazı’nda Gemiler Bekliyor: İran Kontrolü Sağlamaya Çalışıyor
Hormuz Boğazı’ndaki Kilit Nokta Sorunu Devam Ediyor
Hormuz Boğazı’ndaki gemi trafiği Perşembe günü hala kapalı kaldı. Çin’e ait bazı gemiler boğazdan kaçış için sıraya girerken, ABD ve İran arasındaki ateşkes anlaşması bölgedeki gemi trafiğini henüz normalleştiremedi. Normal şartlarda günde yaklaşık 135 geminin geçiş yaptığı Hormuz Boğazı’nda şu anda çok daha sınırlı sayıda gemi seyretmektedir.
İran’dan Güvenli Rotalar Açıklandı
Tahran’ın boğaz üzerindeki kontrolünü pekiştirme çabası olarak, İran Limanlar ve Denizcilik Organizasyonu, devlet medyasına göre, gemilerin kullanması için iki güvenli rota yayınladı. Bu rotaların, dar boğazdaki alışılmadık seyir yollarında olası mayın tehlikesinden kaçınmak amacıyla belirlendiği belirtildi.
Çin Gemileri Yaklaşıyor
İran bağlantılı gemiler boğazdan geçerken, Suudi Arabistan ve Irak’tan gelen tam yüklü üç Çin petrol tankeri Perşembe günü Hormuz’a doğru yelken açtı ve ardından yaklaşık dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazinin beşincisi üzerinden geçen geçişe yakın bir yerde demir attı.
Ateşkes Anlaşması Etkisiz Kaldı
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Hormuz’un yeniden açılmaya başladığına dair işaretler olduğunu belirtirken, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) en büyük petrol üreticisinin CEO’su Sultan Al Jaber ise Perşembe günü boğazın hala etkili bir şekilde kapalı olduğunu ifade etti. “Açık olalım: Hormuz Boğazı açık değil. Erişim kısıtlanıyor, şartlara bağlanıyor ve kontrol altında tutuluyor,” şeklinde LinkedIn’de yaptığı açıklamada bulundu.
Gemilerin İzin Beklediği Duyuruluyor
İran’ın kıdemli bir dışişleri bakanı, İngiltere’nin ITV haber ajansına verdiği demeçte, herhangi bir geminin Hormuz’dan geçmek için serbest olduğunu ancak bunun İran ordusuyla iletişim kurmayı gerektirdiğini söyledi. Ayrıca boğazda mayınlanmış oluğunu da teyit etti. Çarşamba günü bir gemideki mürettebat, İran’dan gelen bir uyarı duyduğunu ve boğazdan geçişin hala İslam Cumhuriyeti’nin izniyle mümkün olduğunu bildirdi.
Uluslararası Tepkiler
Denizcilik alanındaki uluslararası kuruluşların tepkileri de gecikmeli olarak geldi. Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) genel sekreteri Arsenio Dominguez, Tahran’ın Hormuz üzerinde kalıcı bir geçiş ücreti uygulama çabalarının tehlikeli bir emsal teşkil edeceğini ve kabul edilemez olduğunu belirtti. Ayrıca IMO’nun bölgedeki deniz trafiğini savaş öncesi haline döndürmek için çalıştığını ifade etti.
Uzmanların Uyarıları
EOS Risk Group’un danışmanlık bölümü başkanı Martin Kelly, Hormuz’da mayınlar bulunduğuna dair tartışmaların yeniden başlamasının denizcilik için en kötü senaryo olduğunu söyledi. TSS’nin (Traffic Separation Scheme) mayınlanması durumunda güvenli geçişin sağlanmasının aylar alabileceğini vurguladı.
Piyasadaki Durum
Persian Körfezi’nde petrol yüklemek için gemi siparişlerinde sınırlı bir aktivite gözlemleniyor. Bir ticaret şirketi Çarşamba günü Irak’tan 1 milyon varil ham petrol taşıması için bir gemi kiraladı. Ancak başka bir süpertanker kiralama işlemi başarısız oldu. Körfez bölgesindeki ticareti yapan iki tüccar, ateşkes anlaşmasından bu yana bölgedeki yük taşımacılığında önemli bir değişiklik olmadığını bildirdi.
IMO’dan Çözüm Çağrısı
Uluslararası Denizcilik Konfederasyonu (International Chamber of Shipping), gemilerin toplu olarak geçiş yapabilmesi için daha fazla şeyin yapılmasının gerektiğini belirtti. Sekreter genel Thomas Kazakos, Bloomberg radyosuna yaptığı açıklamada, güvenli bir geçişin sağlanması konusunda henüz somut bir bilgiye sahip olmadıklarını ve trafiğin normale dönmesiyle ilgili de herhangi bir sağlam bilgi almadıklarını ekledi.
