Hava Yakıtı Tedarik Kesintileri, 9/11’e Benzer Boyutta ve Aylarca Devam Edebilir
Küresel Havacılık Sektörünü Sarsan Yakıt Krizi: Uzmanlar Uyarıyor
Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği (IATA), İran ile yaşanan gerginliklerin neden olduğu petrol fiyatlarındaki fırlamanın ardından, jet yakıtı tedarikinde yaşanan aksaklıkların boyutunun 9/11 saldırılarıyla karşılaştırılabilir olduğunu ve Orta Doğu’daki rafineri kapasitesinin yeniden normale dönmesinin aylar alabileceğini bildirdi. IATA Direktör Genel Müdürü Willie Walsh, bu durumun havayolu şirketlerinin operasyonel maliyetlerini önemli ölçüde artırdığını vurguladı.
Yakıt Maliyetleri Havayollarını Zorluyor
IATA’ya göre, jet yakıtı bir havayolunun işletme bütçesinin %27’sini oluşturarak ikinci en büyük gider kalemini oluşturuyor. Orta Doğu’daki rafineri kapasitesindeki daralma, stratejik petrol rezervleri olsa da jet yakıtı için benzer rezervlerin bulunmaması nedeniyle uzun vadeli bir sorun teşkil ediyor. Walsh, “Eğer [Hormuz Boğazı] yeniden açılır ve açık kalırsa bile, Orta Doğu’daki rafineri kapasitesindeki aksaklıklar nedeniyle arzın ihtiyaç duyulan seviyeye gelmesi aylar alacaktır” şeklinde konuştu.
Fiyat Artışları ve Havayolu Yanıtları
S&P Global Energy verilerine göre, 22 Mart itibarıyla çatışma bölgesindeki operasyonların durması nedeniyle küresel rafineri kapasitesi %10 ila %12 oranında azaldı ve Orta Doğu’da günlük 2 milyondan fazla varil petrolün rafine edilmesini durdurdu. Bu durum enerji maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Delta CEO’su Ed Bastian ve United Airlines CEO’su Scott Kirby gibi havayolu şirketlerinin yöneticileri, çatışmanın işletme maliyetlerini yaklaşık 400 milyon dolar artırdığını belirtti.
Havayolları bu artan maliyetleri telafi etmek için çeşitli önlemler alıyor. Örneğin, United Airlines bagaj taşıma ücretelerini iki yılın ardından ilk kez 10 dolar artırırken, Malezyalı düşük maliyetli havayolu AirAsia X ise bilet fiyatlarını %40 ve yakıt ek ücretlerini %20 oranında yükseltti.
Geçmiş Krizlerle Karşılaştırma
IATA Direktör Genel Müdürü Walsh, mevcut petrol tedarik kesintilerinin pandemi dönemindeki gibi global havacılık kapasitesinin %95 oranında azalmasıyla karşılaştırılmaması gerektiğini belirtti. Aksine, bu durumun 9/11 saldırıları veya Küresel Kriz (2008-2009) dönemlerindeki aksaklıklara benzer olduğunu ifade etti. Walsh, “Bu, COVID’de yaşadığımız krizle uzaktan bile yakışmıyor” dedi.
Uzmanların Tahminleri ve Endişeleri
9/11 sonrasında toparlanma yaklaşık dört ay sürerken, 2008-2009 yıllarında ise bu süre 10 ila 12 aya uzamıştı. Tayland Havayolları CEO’su Chai Eamsiri, mevcut petrol şokunun kariyerinin neredeyse 40 yılındaki en kötü durum olduğunu belirtti ve “Bu sefer hasar gören altyapının yeniden kurulması zaman alacak” dedi.
United Airlines CEO’su Scott Kirby ise geçtiğimiz ay petrolün varil fiyatının 2027 yılına kadar 100 doların altına düşmesini beklemediğini söylemişti. Ancak, bu durumun gerçekleşmemesi halinde bile hazırlıklı olmak gerektiğini vurguladı. Kirby, çalışanlarına yazdığı mektupta “Dürüstçe söylemek gerekirse, bunun o kadar kötü olmaması da mümkün. Ama…bu sonuca karşı hazırlanmak için pek bir zararı yok” ifadesini kullandı.
Gelecek İçin Toplantı ve Hazırlıklar
Fortune 500 Innovation Forum, 16-17 Kasım tarihlerinde Detroit’te düzenlenecek olup, Fortune 500 yöneticileri, ABD politika yetkilileri, önde gelen girişimciler ve düşünce liderlerini bir araya getirerek Amerikan ekonomisinin geleceğine yönelik adımların atılmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.
