Fannie Mae ve Freddie Mac Özelleştirme Riski: Yeni Bir Büyük Ekonomik Kriz Habercisi Olabilir

Konut Sektöründe Yaşanan Zorluklar ve Özelleştirme Tartışması

Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) ev sahiplerinin karşılaştığı zorluklar artıyor. Yetersiz konut üretimi, yükselen inşaat maliyetleri ve iklim risklerinin artmasıyla birlikte konut sigortası da daha pahalı hale geliyor. Ancak Trump yönetimi, bu sorunlara çözüm üretmek yerine, Fannie Mae ve Freddie Mac’in özelleştirilmesi üzerine yoğunlaşmış durumda. Bu durum, konut piyasasının istikrarını tehlikeye atabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

Fannie Mae ve Freddie Mac’in Rolü

Fannie Mae ve Freddie Mac’in Görevleri

Fannie Mae ve Freddie Mac, ABD konut piyasasında kritik bir rol oynayan devlet destekli kuruluşlardır. Bu kuruluşlar, bankalardan nitelikli ipotek kredilerini satın alıyor, bunları menkul kıymetlere dönüştürüyor ve yatırımcılara satıyor. Bu sayede bankalar yeni kredi verme imkanı buluyor, kredi akışı sağlanıyor ve ev alıcıları için faiz oranları düşüyor. Ancak, 2008’deki ekonomik kriz ve Büyük Buhran’a yol açan aşırı riskli davranışlar nedeniyle bu kuruluşlar federal konservatörlüğe alınmıştı.

Konservatörlük düzenlemesi, kuruluşların mali durumunu sağlamlaştırmış, Federal Konut Finans Ajansı’na (FHFA) yönetim devredilmiş ve konut piyasasının istikrarını korumak için operasyonel sınırlar belirlenmişti. Şimdi ise Trump yönetimi, Fannie Mae ve Freddie Mac’in özelleştirilmesi için hazırlık yapıyor ve yıl sonuna kadar bir halka arz (IPO) gerçekleştirilebileceği belirtiliyor.

Özelleştirmenin Riskleri

Özelleştirmenin Potansiyel Tehlikeleri

Özelleştirme sürecindeki şeffaflık eksikliği, hızlı ve içeriden bilgi sızdırılarak yapılan bir çıkışın, konut piyasasının istikrarını sağlayan önlemleri zayıflatabileceği, sistemik riskleri artırabileceği ve öncelikle yatırımcıları zenginleştirebileceği endişelerini beraberinde getiriyor. Bu durum, yönetimin finansal düzenlemeleri geri çekme politikasının bir parçası olarak görülüyor. Yatırımcıların özelleştirme için kamuoyu baskısı ve yatırım bankalarının IPO’yu yönetmek için rekabet etmesi, bu endişeleri daha da artırıyor.

Trump yönetimi, özelleştirmenin yeniliği teşvik edeceğini ve konut uygunluğunu artıracağını savunuyor. Ancak, güçlü önlemler alınmadan aceleyle gerçekleştirilmesi durumunda, tam tersi bir etki yaratabilir: Borçlanma maliyetlerini yükseltebilir ve Büyük Buhran’a yol açan riskli davranışları teşvik edebilir.

Sürdürülebilir Çözümler ve Öneriler

Uzmanların Önerileri

Fannie Mae ve Freddie Mac, 2008’den beri konservatörlük altında başarılı bir şekilde faaliyet gösteriyor. Bu nedenle, yeniden özelleştirme için bir aciliyet durumu bulunmuyor. Herhangi bir konservatörlükten çıkış, dikkatli, şeffaf ve kamu yararını gözeterek yapılmalıdır. Bu süreçte çözülmesi gereken birçok tasarım unsuru bulunmakla birlikte, iki temel unsurun kesinlikle sağlanması gerekiyor: Kötü zamanlar için devlet garantisi ve iyi zamanlar için güçlü operasyonel sınırlar.

• Devlet Garantisi: Yatırımcıların Fannie Mae ve Freddie Mac’in menkul kıymetlerine güvenmesi için bir devlet garantisi olması gerekiyor. Bu garanti, ipotek kredilerinde temerrüt durumlarında bile yatırımcılara ödeme yapılmasını sağlar. Ancak, bu garanti aynı zamanda aşırı risk alma teşvik edebilir.
• Operasyonel Sınırlar: Aşırı risk almayı ve vergi mükelleflerinin zarara uğramasını önlemek için, Fannie Mae ve Freddie Mac’in faaliyetlerini sınırlayan güçlü operasyonel sınırlar belirlenmeli.

Stanford Üniversitesi’nden Daniel Hornung ve Ben Sampson’ın yaptığı hesaplamalara göre, mevcut durumda bile tipik bir borçlu, garanti ücretlerindeki artış nedeniyle yılda 500 ila 2.000 dolar daha fazla ödeme yapabilir. Bu durum, özellikle kredi notu düşük ve gelir düzeyi düşük olan borçluları olumsuz etkileyebilir.

Fannie Mae ve Freddie Mac’in yeniden özelleştirilmesi, dikkatli bir planlama ve kamu yararını gözeten bir yaklaşım gerektiriyor. Aksi takdirde, yeni bir ekonomik krizin kapısını aralayabilir.