Gençlerde Uyku Sorununa Çözüm: Sabah Güneşi Önerisi

Gençlerde Uyku Düzensizliği Artıyor, Uzmanlardan Sabah Güneşi Önerisi

Son yıllarda gençlerde uyku düzensizliği giderek yaygınlaşırken, Türk Uyku Tıbbı Derneği Başkanı Prof. Dr. Zeynep Zeren Uçar, gençlere “sabah güneşi” almalarını önererek, bu sorunun çözümüne katkı sağlayabileceğini belirtti. Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Göğüs Hastalıkları Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi olan Uçar, düzensiz yaşam tarzının uyku saatlerini bozduğunu ve özellikle gençlerde “sosyal jetlag” olarak adlandırılan bir durumun ortaya çıktığını vurguladı.

“Sosyal Jetlag” Nedir?

Prof. Uçar, “sosyal jetlag”in, zaman uyumsuzlukları nedeniyle sosyal ve biyolojik saatler arasında meydana gelen dengesizliği ifade ettiğini söyledi. “Gençler geceleri geç yatıp günlerinin önemli bir kısmını uyuyarak geçiriyor. Geç kalktıkları için gündüzleri normal hayatlarını sürdüremiyorlar. Bu durum okul ve iş hayatlarını sekteye uğratıyor. Özellikle de ergenlik dönemi geç erişkinlikte çok görülen bir durum bu. 16-22 yaş arasındaki gençlerin yüzde 30 ila 40’ında bu durum bildirilmektedir,” şeklinde konuştu.

Uyku Düzensizliğinin Etkileri

Uyku saatlerinin değiştiği kişilerde, akşam saat 23.00’te yatağa girmelerine rağmen çok geç saatlerde uyuyabildiklerini ve ertesi gün öğleden sonra çok geç saatlerde uyandıklarını belirten Uçar, bunun beyindeki uyku saatini bozduğunu ve vücudun melatonin salgısını etkilediğini ifade etti. Bu durumun kısır döngüye girerek kişinin sosyal hayatından kopmasına ve geceleyin mavi ışığa daha fazla maruz kalmasına neden olduğunu vurguladı.

Uyku Sorununa Çözüm Önerileri

Uçar, sosyal jetlag’ın tedavi edilebilir bir durum olduğunu belirterek, uyku eğitiminin verilmesi, uyku saatlerinin düzenlenmesi ve ortamın uygun hale getirilmesi gerektiğini söyledi. İşte uzmanların önerileri:

• Uyku Saatlerini Düzenleme: Aynı saatte yatıp aynı saatte uyanmak önemlidir.
• Yatış Saati: En geç saat 23.00’te uyumak.
• Kalkış Saati: Sabah saat 07.30 ya da 08.00’de kalkmak.
• Uyuyamazsam Ne Yapmalıyım?: Yatağa yatıp uyuyamazsanız, 15 dakika içinde kitap okumak veya müzik dinlemek gibi rahatlatıcı bir aktivite yapmak ve tekrar yatağa girmek.
• Mavi Işıktan Kaçınma: 21.00’den sonra televizyon ve telefon gibi mavi ışık yayan cihazlardan uzak durmak.
• Ortamı Düzenleme: Evdeki ışıkların mümkünse gün ışığına çevrilmesi ve ışık düzeyinin azaltılması.
• Gündüz Aktif Olma: Uyku sorunu çekenlerin gündüzleri vakit geçirmesi.
• Sabah Güneşi: Sabah saat 11.00’e kadar yarım saat bile güneş görmek, melatonin hormonunun daha rahat salgılanmasını sağlar.

Tedaviye Başvuran Genç

Sosyal jetlag yaşayan ve tedavi için hastaneye başvuran 20 yaşındaki Batuhan Bulut, trafik kazası geçirdikten sonra hayatının değiştiğini ve uyuyamadığını belirtti. “Sabahın 6’sında yatıyorum, saat 16.00’da kalkıyorum. Düzenim yok, hayatım yok. Gündüz vakti uyumuş oluyorum. Bütün gün uyuyorum. Ben de sosyal jetlag grubunun içindeyim. En çok arkadaşlarımla vakit geçirmeyi özledim,” dedi.

Uçar, uyku tedavisinin en az 4-6 hafta, en fazla ise 6 ay sürebileceğini ekledi.

Anadolu Ajansı, 31 Aralık 2025