Çocuklukta Yetenekli Olanların Yetişkinlikte Başarısı Düşebilir
Çocuklukta Parlayanlar Yetişkinlikte Solabiliyor
Çocuklukta olağanüstü yetenekleriyle öne çıkan bireylerin, yetişkinlikte aynı başarıyı sürdürme olasılığı düşük olabilir. Almanya’daki RPTU Kaiserlautern-Landau Üniversitesi’nden Arne Güllich liderliğindeki araştırmacılar, farklı disiplinlerdeki 34.000 yüksek başarıyı inceleyen 19 çalışmanın analizine dayanarak bu sonuca ulaştı. Çalışma, “Science” dergisinde yayınlandı.
Araştırma, Nobel ödüllü bilim insanları, dünya şampiyonu satranç oyuncuları, Olimpiyat madalyalı sporcular ve elit müzisyenler gibi yüksek performans gösteren bireyleri kapsıyor. Bulgular, erken dönemde zirve performans gösterenlerin, yetişkinlikte aynı başarıyı yakalayamayabileceğini ortaya koyuyor. Özellikle, en yüksek yetişkin performans seviyelerinde, erken performans ile yetişkin başarısı arasında ters bir ilişki olduğu belirtiliyor.
Erken Uzmanlaşmanın Riskleri
Çocuklukta yetenekli bireylerin genellikle tek bir alana odaklanarak kendilerini sınırladıkları gözlemleniyor. “Piyoneerlik” olarak adlandırılan bu durum, uzun vadede başarıyı engelleyebilir. Aksine, geç dönemde başarıya ulaşanların farklı alanlarda kendilerini geliştirme fırsatı buldukları belirtiliyor.
Araştırmacılar, çocuklukta gösterilen yeteneğin, uzun vadeli başarıyı garanti etmediğini vurguluyor. Örneğin, dünya genç satranç oyuncuları ile daha sonra dünya çapında başarılı olan satranç oyuncularının yaklaşık %90’ının farklı kişiler olduğu belirtiliyor. Bu durum, erken dönemde parlayanların, geç dönemde yükseliş gösterenlerin potansiyelini tam olarak gerçekleştiremeyebileceğini gösteriyor.
Çocukluk Yeteneği ve Yetişkinlik Başarısı
Çocuklukta yetenekli bireylerin genellikle yetişkinlikte başarılı oldukları bilinse de, 2023 yılında yapılan bir araştırmaya göre, bu bireylerin ortalama kişilere göre daha fazla gelir elde etme ve kariyer başarısı elde etme olasılığı daha yüksek. Ancak, erken dönemde gösterilen yeteneğin, uzun vadeli başarı için yeterli olmadığına dair kanıtlar da bulunuyor.
Araştırmanın Sınırlılıkları ve Gelecek Yönelimler
Arne Güllich ve ekibi, araştırmanın metodolojik sınırlılıklarını da belirtiyor. Araştırma, hem ileriye dönük (yüksek performanslı çocukların zaman içindeki gelişimini inceleyen) hem de geriye dönük (yüksek başarıya sahip yetişkinlerin çocukluk dönemlerini inceleyen) çalışmaları kapsıyor. Araştırmacılar, çocukları rastgele kariyerlere atamanın imkansız olduğunu ve erken dönem gelişimi ile yetişkinlikteki başarı arasındaki ilişkiyi anlamak için daha fazla araştırmanın yapılması gerektiğini vurguluyor.
Eğitim ve Spor Akademilerinde Değerlendirme Yaklaşımları
Bu bulgular, elit okullar, konservatuvarlar ve genç spor akademilerinin yetenek taramasında erken dönem performans göstergelerine verdikleri önemi sorgulatıyor. Erken dönem uzmanlaşmasının, tükenmişliğe yol açabileceği yönünde araştırmalar bulunuyor. 2018 yılında yapılan bir NIH çalışması, yetenekli çocukların fiziksel sağlık algısının düşük olduğunu ve diğer çocuklara göre zihinsel sağlık sorunlarına daha yatkın olduklarını ortaya koymuş.
- Çocuklukta yetenekli olanların yetişkinlikte aynı başarıyı sürdürme olasılığı düşük.
- Erken uzmanlaşma, uzun vadeli başarıyı engelleyebilir.
- Çocuklukta gösterilen yetenek, uzun vadeli başarıyı garanti etmez.
- Elit okullar ve spor akademilerinin yetenek tarama yöntemleri sorgulanmalıdır.
Araştırmacılar, çocukların erken dönemde uzmanlaştırılmasının potansiyel risklerini göz önünde bulundurarak, daha dengeli ve çok yönlü bir gelişim ortamı sağlamanın önemini vurguluyor.
