İran’da Protestoların Ölüm Sayısı Artıyor, İnternet Erişimine Kısıtlama
İran’da, son yılların en büyük hükümet karşıtı gösterileri şiddetlendi ve yetkililer göstericileri bastırmaya çalışırken ölüm sayısının artma endişesi yükseldi. Sosyal medya görüntüleri, internet ve telekomünikasyon ağlarının kesildiği İran’dan sızan görüntülerde yüz binlerce kişinin ülke genelinde hükümet karşıtı sloganlar attığını ve kanlı sahnelerin yaşandığını gösteriyor. Bazı görüntülerde yaşlıların da protestolara katıldığı görülüyor.
Fardis kentinde çekilen bir video, bir binada en az yedi kişinin kanlar içinde yerde yattığını gösterirken, başka bir videoda ise yaralıların tedavi edildiği ve bir sesin en az 10 kişinin silahla öldürüldüğünü söylediği duyuluyor. Bu görüntülerin doğruluğu Bloomberg tarafından bağımsız olarak teyit edilemedi.
Güvenlik Güçlerinin Operasyonları ve Tutuklamalar
Tasnim haber ajansı, güvenlik güçlerinin terör örgütü lideri olduğu iddia edilen yaklaşık 200 kişiyi tutukladığını ve mühimmat, el bombası ve molotof kokteyli ele geçirdiğini bildirdi. İran Genel Savcısı Mohammad Movahedi Azad, tüm tutukluların “Tanrı’nın düşmanı” olarak tanımlanan ve İslami hukuk kapsamında ölüm cezasıyla cezalandırılabilecek bir suçla suçlanacağını belirtti. “Tüm isyancıların aynı suçlamayla karşılanacağını, isyancı ve teröristlere yardım edenlerin veya silah kullanan paralı askerlerin de dahil olduğunu” söyledi. Yargılamaların herhangi bir gecikme veya merhamet olmaksızın yapılacağını IRIB News duyurdu.
Ölü Sayısı ve Tutuklama İddiaları
ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (Human Rights Activists News Agency), 28 Aralık’ta başlayan protestoların başlangıcından bu yana en az 65 kişinin öldürüldüğünü ve 2.311 kişinin tutuklandığını iddia etti. Protestolar ülke genelinde yayılmış durumda. İnsan Hakları Aktivistleri grubuna göre, 38 ölüm Chaharmahal ve Bakhtiari, İlam, Kermanshah ve Fars illerinde kaydedildi.
Reza Pahlavi’nin Çağrısı ve Olayların Gelişimi
Time dergisi, İran’ın başkentinde çoğunlukla canlı mühimmatla en az 217 göstericinin öldüğünü, bir doktorun ifadesine göre bildirdi. NetBlocks adlı internet izleme grubu, Cumartesi günü İran’da ülke çapında bir internet kesintisinin devam ettiğini duyurdu. Ülke içindeki insanların büyük ölçüde uluslararası çevrimiçi hizmetlerden kopuk kaldığı ve dünyanın birçok yerinde kullanıcıların sevdikleriyle iletişim kurmakta zorlandığı bildirildi.
Ülkenin eski şahının oğlu ve muhalif lider olarak konumlanan Reza Pahlavi, Cumartesi ve Pazar günleri (İran’da hafta sonu) düzenlenen protestoları yeniden sokağa çıkmaları için teşvik etti. “Amacımız artık sadece sokağa çıkmak değil. Amaç, şehir merkezlerini ele geçirmek ve kontrol altına almak” dedi. Pahlavi, petrol, gaz ve ulaşım sektörlerindeki çalışanları ülke çapında greve başlamaları için çağırdı ve kendi ülkesine dönmeye hazırlandığını ifade etti.
Uluslararası Çabalar ve İran’ın Tepkisi
Umman Dışişleri Bakanı Badr Albusaidi, İran ile ABD arasındaki gerginliğin yükseldiği ve İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin Albusaidi’nin bir mesaj taşıyıp taşımadığı konusunda belirsizlik olduğu bir günde Tahran’a geldi. Umman, geçen yıl Tahran ve Washington arasında duraklayan beş tur nükleer görüşmelere aracılık etmişti.
Devlet Medyası Açıklamaları ve Askerin Desteği
Devlet televizyonu, Cumartesi günü protestoları küçümseyerek, güvenlik güçlerinin Cuma günü, Tahran ve diğer şehirlerdeki silahlı teröristlerin kışkırtmasıyla başlayan huzursuzlukları büyük ölçüde kontrol altına aldığını bildirdi. İran ordusu, 86 yaşındaki merhum liderin emriyle bölgedeki düşman hareketlerini izleyeceğini ve ülkenin çıkarlarını, stratejik altyapısını ve kamu malını sıkı bir şekilde koruyacağını belirtti. Tasnim haber ajansı bu açıklamayı yayınladı.
Şiddet Olayları ve İnsan Kayıpları
İran makamları, göstericiler veya güvenlik güçleri arasında meydana gelen ölüm sayısına ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Devlet tarafından kontrol edilen medya, Perşembe günü başlayan olaylardan bu yana polis ve Basij gönüllü milis güçleri arasında en az 12 kişinin öldüğünü bildirdi. Tasnim, silahlı teröristlerin Perşembe günü polislere ateş açarak öldürdüğünü iddia etti. Güneydoğu İran’da, uzun süredir ölümcül güvenlik olaylarının yaşandığı Sunni çoğunluklu Zahedan kentinde de şiddet olayları yaşandı. Norveç merkezli Hengaw İnsan Hakları Örgütü, Cuma namazı sonrası güvenlik güçlerinin göstericilere ateş açtığını ve yaralanmalara neden olduğunu bildirdi.
- Kaynak: Bloomberg, Human Rights Activists News Agency, Time, NetBlocks, IRIB News, Tasnim, Hengaw Organization for Human Rights
