Kaderin cilvesi, tahtlar sarsılır, tarihler değişir

Liderlerin Esareti: Tarihten Günümüze Jeopolitik Sarsıntıları

Giriş

Liderlerin, kralların veya imparatorların esir düşmesi, tarih boyunca yalnızca kişisel bir trajedi olmanın ötesinde, jeopolitik dengeleri altüst eden stratejik kırılma noktaları olmuştur. Antik Çağ’dan modern dünyaya kadar uzanan bu süreçte Jül Sezar, I. Richard ve Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro, esaretin soğuk gerçeğine düşmenin ortak paydasında buluşmuştur. Bu haberde, liderlerin esareti ve bunun siyasi etkileri incelenecektir.

Jül Sezar ve Korsanlarla Yaşananlar

Tarih M.Ö 75… Henüz 25 yaşında, hırslı bir politikacı olan Jül Sezar, Roma’daki siyasi rakiplerinden uzaklaşmak ve ünlü hatip Apollonius Molon’dan Retorik dersleri almak üzere Rodos’a doğru yola çıkmıştır. Ancak bu yolculuk, dünya tarihinin en ilginç rehin alınma hikâyelerinden birine dönüşecektir.

Sezar’ın gemisi, Ege Denizi’ndeki Farmakonisi Adası yakınlarında, dönemin Akdeniz’ini kasıp kavuran Kilikyalı korsanlar tarafından durdurulmuştur. Korsanlar, Sezar’ın aristokrat tavırlarından onun değerli bir kişi olduğunu anlamış ve serbest bırakılması karşılığında 600 kg gümüş fidye istemişlerdir.

Jül Sezar, istenen fidyeyi öğrenince, tarihe geçecek cümleyi sarf etmiştir: “Siz kimi kaçırdığınızın farkında değilsiniz. Ben en az 1.500 kg gümüş ederim.”*

Sezar, adada geçirdiği her an, esaretin fiziksel sınırlarını aşarak zihinsel bir otorite kurmuştur. Tutsak gibi değil, adanın tek hâkimi gibi hareket etmiştir. Dinlenmek istediğinde korsanlara haber göndererek sessiz olmalarını emretmiş, yazdığı şiirleri ve hitabet metinlerini korsanlara dinletmiş ve beklediği takdiri görmediğinde ise onlara ‘Cahil barbarlar’ diyerek hakaret etmekten çekinmemiştir.

Sezar, korsanlarla spor yapıp oyunlar oynarken, yüzlerine karşı kahkahalar atarak şu sarsıcı cümleyi tekrarlamıştır: “Buradan kurtulduğumda hepinizi çarmıha gerdireceğim.”* Serbest bırakılmasının ardından Milet Adası’na giden Sezar, kişisel karizmasıyla bir donanma hazırlamış ve korsanları idam ettirmiştir.

I. Richard’ın Esareti ve Fidye

Bir diğer kaçırılma olayı da tarihe ‘Aslan Yürekli’ lakabıyla geçen İngiltere Kralı I. Richard ile ilgilidir. Yıl 1192… İngiltere Kralı I. Richard’ın Haçlı Seferi dönüşünde kaçırılması, Orta Çağ’ın en büyük siyasi skandallarından biri olmuştur. Bir ‘Haçlı Kralı’nın esir alınması o dönemde büyük bir günah sayılsa da, I. Richard’ın kibri ve kurduğu düşmanlıklar bu kuralın çiğnenmesine neden olmuştur.

I. Richard’ın esaretinin tohumları, 1191’deki Akka Kuşatması ile atılmıştır. Kral, Kudüs’ü Haçlılar’dan geri almak için yapılan kuşatmada önemli başarılar elde etmiş, ancak dönüş yolunda Avusturya Dükü Leopold’un adamları tarafından pusuya düşürülmüştür. Leopold, Richard’ın kendisi ve ailesine karşı geçmişte yaptığı zulümleri intikam almak için bu fırsatı değerlendirmiştir.

İngiltere, Kral’ın esareti üzerine büyük bir ekonomik ve siyasi kriz yaşamıştır. Fidye olarak toplanan büyük miktardaki para, Avusturya Dükü’ne ödenmiş ve I. Richard serbest bırakılmıştır.

Nicolas Maduro’nun Kaçırılması ve Modern Esaret

Venezuela Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun, ABD Başkanı Donald Trump’ın talimatıyla Caracas’taki başkanlık konutundan kaçırılması, ulusal egemenlik kavramının modern çağda ne kadar kırılgan hale geldiğini gözler önüne sermiştir. Maduro, New York’ta görülen davanın ilk duruşmasında; “Kaçırıldım, ben bir savaş esiriyim”* demiştir.

Bu olay, tarihin tozlu sayfalarındaki ‘Esir kral’ temasına modern bir ekleme yapmıştır. Artık liderlerin kaderi, sadece orduların çarpışmasıyla değil, görünmez operasyonlar ve yüksek teknolojiyle belirlenmektedir.

Sonuç

Liderlerin esaret hikâyeleri, tarih boyunca siyasi dengeleri derinden etkilemiştir. Jül Sezar’ın korsanlar karşısındaki dik duruşu, I. Richard’ın devasa fidyesi ve Nicolas Maduro’nun modern kaçırılması, farklı çağlarda yaşanmış olsa da ortak bir temayı temsil etmektedir: Güç, zayıflık ve esaretin siyasi etkileri. Bu etkiler, günümüzde de jeopolitik arenada önemli bir rol oynamaya devam etmektedir.