İran’da Protestolar Üçüncü Haftasına Girerken ABD ve İsrail Uyarısı

İran’da Protestolar Devam Ediyor, Can Kaybı Artıyor

İran’da başlayan ve üçüncü haftasına giren protestolar, ülke genelinde devam ederken, İran hükümeti, ABD ve İsrail’in olası bir müdahalesine karşı uyarılarda bulundu. Protestolar, Reza Pahlavi’nin çağrısıyla şehir merkezlerinde eylemler düzenlenmesi ve grevler yapılması yönünde teşvik edildi.

ABD’den Askeri Müdahale Seçenekleri Gündemde

ABD Başkanı Donald Trump, 28 Aralık’ta başlayan huzursuzluklar sırasında, göstericilere ateş etmeme uyarısında bulunmuştu. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, Trump son günlerde İran’a yönelik olası askeri müdahale seçenekleri hakkında bilgilendirildi.

Can Kaybı İddiaları Çelişkili

Oslo merkezli İran İnsan Hakları Grubu, Pazar günü yaptığı açıklamada, aralarında 18 yaş altı 9 kişinin de bulunduğu en az 192 göstericinin öldüğünü doğruladı. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı ise, son huzursuzluklarla ilgili can kaybının 116 olduğunu, çoğu kişinin canlı mermi veya saçma atışıyla öldürüldüğünü belirtti. Bu rakamlar doğrulanmamıştır.

Hükümet Uzlaşmacı Bir Ton Takınmaya Çalışıyor

İran Cumhurbaşkanı Masoud Pezeshkian, devlet televizyonunda yayınlanan bir röportajda, huzursuzluğun üzücü sonuçlarından etkilenen ailelere başsağlığı diledi. “Protestolarınızın duyulması ve endişelerinizi gidermemiz gerekiyor. Birlikte, el ele oturup sorunları çözmeliyiz,” dedi, ancak bunun nasıl yapılacağına dair detay vermedi. Pezeshkian, halkının yaklaşık %90’ının endişeleri olduğunu belirterek, “Bu krizin üstesinden geleceğiz” sözü verdi.

ABD ve İsrail’i Terörist Yayan Terörle Suçladı

Ancak Pezeshkian, aynı zamanda ABD ve İsrail’i yurt dışından teröristler getirerek, camileri ve pazarları yaktığını, bazılarını kestiğini ve diğerlerini ise yakarak öldürdüğünü iddia etti. Diğer yetkililer ise daha sert bir tutum sergiledi.

Meclis Başkanı: Hedefimiz ABD Askeri Üsleri Olacak

İran Parlamentosu Başkanı Mohammad Bagher Ghalibaf, devlet televizyonunda yayınlanan açıklamalarda, “Bir ABD askeri saldırısı durumunda, hem işgal altındaki bölgeler hem de ABD askeri ve nakliye merkezleri bizim için meşru hedefler olacaktır” uyarısında bulundu. Ayrıca, olası tehditlere karşı önleyici olarak hareket edebileceklerini yineledi. “Meşru kendimizi savunma çerçevesinde, yalnızca bir saldırıdan sonra yanıt vermemizle sınırlı değiliz,” dedi.

Trump’ın Askeri Müdahale Seçenekleri Hakkında Bilgilendirildiği Bildirildi

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, bir yetkili, Trump’ın İran’daki askeri müdahaleler için bir dizi seçenek hakkında bilgilendirildiği ve bu seçeneklerin arasında askeri olmayan hedefler de bulunduğu belirtildi. Yetkili, Trump’ın bir saldırı yetkilendirmeyi ciddi olarak düşündüğünü ifade etti.

İsrail’den Açıklama: İran’ın Saldırı Yapma İhtimali Düşük

İsrail Ordusu Radyosu’nun Pazar günü yaptığı açıklamaya göre, ülkenin güvenlik çevreleri, İran’ın bu aşamada İsrail’e saldırma olasılığının düşük olduğunu düşünüyor. İsrail’de böyle bir acil eğilim tespit edilmiyor, ancak İran’ın iç sorunlara odaklandığı belirtildi, ancak kaynaklar açıklanmadı.

İnternet Kısıtlamalarına Rağmen Protestolar Devam Ediyor

İran şehirlerinden gelen görüntüler, yetkililerin uyarılarına rağmen yüz binlerce kişinin, yaşlıların da dahil olduğu, sokağa çıkmaya devam ettiğini gösteriyor. Ülke genelinde internetin kapatılması ve iletişimin kısıtlanmasına rağmen, sosyal medya videoları protestocuların devam ettiğini gösteriyor. NetBlocks internet izleme grubunun Pazar günü yaptığı açıklamaya göre, İran’daki internet bağlantısı normal seviyenin %1’i civarında seyrediyor.

Cesetlerin Fotoğrafları Ortaya Çıktı

Güney Tahran’daki bir depodan gelen sosyal medya videolarında, onlarca cesedin, tabutlar içinde yere ve sedyelerde yattığı görülüyor. İnsanların çığlıklar atarak sevdiklerini tanımaya çalıştıkları duyuluyor. Devlet tarafından işletilen IRIB News’in yayınladığı bir video ise, aynı depodan görüntüler gösterdi. Videoda, bir muhabir, bölgenin Tahran’daki adli tıp kurumuna ait olduğunu ve büyük bir kapalı alanda onlarca ceset bulunduğunu belirtiyor. Dışarıda, insanlar ambulanslar ve bir frigorifik kamyonun arkasında akrabalarını arıyor.

Protestoların Kökeni: Ekonomik Zorluklar ve Mahsa Amini

Protestolar, geçen ay Tahran’daki tüccarlar arasında ekonomik ve yaşam koşullarının kötüleşmesi üzerine başladı, ancak o zamandan beri 2022’de Mahsa Amini’nin ölümünün ardından ülke genelinde öfke ve kitlesel protestoları tetiklediğinden bu yana en büyük anti-hükümet gösterileri haline geldi.

• Kaynak: Bloomberg