Ekranla Büyüyen Çocuklarda Dil Gelişimi ve Davranış Sorunları Artıyor
Erken Ekran Maruziyeti Çocukları Olumsuz Etkiliyor
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Barış Yazar, özellikle 0-3 yaş aralığındaki çocukların ekranla erken yaşta tanışmasının ciddi sağlık riskleri taşıdığına dikkat çekti. Bu dönemde ekran maruziyetinin dil gelişimini geciktirebileceği, dikkat süresini azaltabileceği ve sosyalleşme sorunlarına yol açabileceği belirtildi.
0-3 Yaş: Beyin Gelişiminin Kritik Dönemi
Dr. Yazar, “0-3 yaş dönemi, beyin gelişiminin en hızlı olduğu süreçtir. Bu dönemde ekrana maruz kalan çocuklarda dil gelişimi gecikebilir, dikkat süresi azalabilir ve sosyalleşme sorunları görülebilir. Ayrıca çocuklarda daha hırçın ve agresif davranışlar ortaya çıkabilir” şeklinde konuştu.
Önerilen Ekran Süreleri Sıklıkla Aşılanıyor
Uzman Dr. Yazar, yaşa göre belirlenen ekran kullanım sınırlarının günümüzde sıklıkla aşıldığını vurguladı. Önerilen ekran süreleri şöyle:
- 0-2 yaş: Ekranla hiç karşılaşmamalı
- 2-5 yaş: Günde en fazla 1 saat
- 6-10 yaş: Günde 1 saat
- 11 yaş ve üzeri: En fazla 2 saat
Yazar, ekranla tanışma yaşının 6 ayın altına düşmesinin dikkat eksikliği, hırçınlık ve okul başarısında düşüş gibi sorunlara yol açabileceğini dile getirdi.
Ekran Bağımlılığı Belirtileri Nelerdir?
Yazar, ekran süresinin kontrolsüz arttığını gösteren belirtilere dikkat çekti: Ekran kapatıldığında aşırı öfke ve ağlama krizleri Başka oyunlara ilgi göstermeme Sürekli ekran talebi Uykuya dalmakta zorlanma İletişimde azalma
Konuşma Gecikmesi ve Dikkat Sorunları
Klinikte sık karşılaşılan problemlerin başında konuşma gecikmesi ve dikkat sorunlarının geldiğini belirten Dr. Yazar, “Çocuklar konuşmayı ekrandan dinleyerek değil, karşılıklı iletişim kurarak öğrenir. Özellikle hızlı akışlı ve uyarıcı ekran içerikleri, çocuğun çevreyle bağını koparabilir” dedi.
Ailelerin Sık Yaptığı Hatalar
Ailelerin iyi niyetli ancak farkında olmadan hatalar yaptığını söyleyen Dr. Yazar, şu hataların sıkça görüldüğünü belirtti: Çocuğun susması için eline ekran verilmesi Televizyonun arka planda sürekli açık olması Net sınırlar koyulamaması
Yemek Yerken ve Uyurken Ekran Kullanımı Riskli
Çocuklara ekranın en sık yemek yerken ve uyku öncesinde verildiğine dikkat çeken Dr. Yazar, “Ekran karşısında yemek yiyen çocuklarda açlık-tokluk farkındalığı gelişmez. Bu durum ilerleyen yıllarda obezite ve yeme bozukluklarına zemin hazırlar. Uyku öncesi ekran maruziyeti ise melatonin hormonunun salgılanmasını olumsuz etkiler” şeklinde konuştu.
Eğitici İçeriklerin Her Zaman Uygun Olmadığına Dikkat!
Yazar, eğitici adı altında sunulan her içeriğin çocuklar için uygun olmadığını belirterek, “Hızlı sahne geçişleri ve yoğun uyarıcı içeren içerikler çocuklar için sakıncalı olabilir” uyarısında bulundu.
Ekran Sınırları ve Kurallar
Yazar, ekran sınırları belirlenirken ailelerin kararlı olması gerektiğini vurguladı. “Süreler önceden net olarak belirtilmeli, pazarlık yapılmamalı ve belirlenen sürenin sonunda ekran mutlaka kapatılmalıdır. Ebeveynlerin de bu kurallara uyması çok önemlidir” dedi.
Ekran Dışı Aktiviteler Teşvik Edilmeli
Çocukların ekran yerine yaşlarına uygun aktivitelerle zaman geçirmesinin gelişim açısından büyük fayda sağladığını belirten Dr. Yazar, şu önerilerde bulundu: Kitap okuma Lego ve puzzle gibi oyunlar Resim ve hamur çalışmaları Parkta ve açık havada vakit geçirmek
Yazar, ekranı tamamen yasaklamanın da sağlıklı bir yaklaşım olmadığını belirterek, “İlerleyen yaşlarda aşırı merak, kontrolsüz kullanım ve teknolojiyle sağlıksız bir ilişki gelişebilir. Önemli olan dengeli, kontrollü ve bilinçli bir kullanım alışkanlığı kazandırmaktır” şeklinde konuştu.
