Yabancı Yardım Kesintileriyle Mücadele: Okul Yemekleri Çözümü Öne Çıkıyor
Küresel Açlıkla Mücadelede Yeni Yaklaşım: Okul Yemekleri
2026 yılı, dünya genelinde açlık sorununu daha da belirgin hale getiriyor. Geçtiğimiz yıl, Amerika Birleşik Devletleri ve diğer bağış veren ülkelerin yardım bütçelerini kesmeleriyle küresel kalkınma sektörü büyük zorluklarla karşılaştı. Bu durum, Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle uluslararası gıda tedarik zincirlerinin aksaması ve iklim değişikliği nedeniyle çiftçilerin milyarlarca dolar zarar etmesi gibi mevcut gıda güvenliği krizlerini daha da kötüleştirdi. Dünya nüfusunun üçte biri sağlıklı beslenemezken, her 12 kişiden biri açlık çekiyor. Yardım kesintilerinin mevcut hızda devam etmesi durumunda, ön araştırmalar önümüzdeki yıllarda 14 milyon kişinin hayatını kaybedebileceğini, bunların 4.5 milyonunun çocuk olduğunu gösteriyor.
Okul Yemekleri: Umut Veren Bir Çözüm
Bu olumsuz tabloya rağmen, açlık, gıda ve beslenme güvenliği ile iklim değişikliği konularında çalışanlar, umut vadeden bir çözüm olan okul yemekleri etrafında kenetleniyor. Özellikle Afrika, Asya ve Latin Amerika ülkeleri tarafından giderek daha fazla finanse edilen okul yemekleri, dış yardıma olan bağımlılığı azaltıyor. Geleneksel donörlere bağımlılığın sürdürülebilir olmadığını gösteren ülkeler, okul yemekleri programlarına odaklanarak güçlü bir liderlik sergiliyor. Şu anda dünya genelinde 466 milyon çocuğa okul yemekleri veriliyor ve ülke odaklı yatırımlarla bu sayı 2030 yılına kadar 100 milyon daha artırılabilir.
Yeni Girişim: Okul Yemekleri Hızlandırıcı
Çok sayıda hükümetin nüfusları için okul yemeklerinin gücünden yararlanma çabalarına yanıt olarak, Almanya Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı, Rockefeller Vakfı ve Novo Nordisk Vakfı gibi kuruluşlar, okul yemekleri alanındaki lider kuruluş olan Dünya Gıda Programı ile birlikte bu ay başında Okul Yemekleri Hızlandırıcı’yı başlattı. Berlin’de Okul Yemekleri Koalisyonu kapsamında başlatılan bu ilk girişimi, okul yemekleri programlarını ilerleten ülkelere yönelik destek için 80 milyon doların üzerinde bir başlangıç taahhüdü bulunuyor.
Okul Yemeklerinin Faydaları
Okul yemekleri, sadece çocuklara düzenli yemek sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda sağlık ve eğitim üzerinde de olumlu etkileri bulunuyor. Ayrıca, ekonomik ve çevresel şoklara karşı direnci artırıyor. Programın faydaları sadece okul duvarlarının ötesine geçiyor: okul yemekleri, yerel çiftçilere istikrarlı bir talep yaratıyor, yerel aşçılar ve küçük işletmeler için iş imkanı sağlıyor ve daha sürdürülebilir gıda tedarik zincirlerinin oluşmasına katkıda bulunuyor. Örneğin, Brezilya, okul yemeklerinin bir kısmının yerel çiftçi ailelerden temin edilmesini zorunlu kılmış, bu da çiftçi gelirlerinde %106’ya varan bir artışa yol açmıştır. Dünya genelinde, okul yemeklerine yapılan her 1 dolarlık yatırım, 35 dolarlık ekonomik getiri sağlıyor.
Karşılaşılan Zorluklar ve Çözümler
Okul yemekleri programları teknik olarak karmaşık olabilir. Nüfusun yaklaşık %30’una günlük bir öğün yemek vermek, maliyetli ve karmaşık olabilir. Hükümetler, programları yürütmek, izleme ve değerlendirme yapmak için daha fazla personele, uzmanlığa ve kaynağa ihtiyaç duyduklarını belirtiyor. Yemeklerin besleyici, çeşitli ve düşük maliyetli olması da önemli bir zorluktur. Ayrıca, malzemelerin tutarlı ve uygun fiyatlı bir şekilde temin edilmesi de bir fırsat olarak değerlendirilebilir. Bu zorlukların üstesinden gelmek için, Okul Yemekleri Hızlandırıcı başlatılmış ve ülkelere yönelik destek sağlanmaktadır.
Okul Yemeklerinin Yaygınlaşması
2020’den 2024’e kadar okul yemekleri için küresel fonlama ikiye katlandı ve bu fonlamanın %99’u bağışlar yerine yerel bütçelerden karşılanıyor. 110’dan fazla ülke, okul yemekleri programlarını ulusal düzeyde uygulamaya koyuyor ve bunları finanse ediyor. Bu durum, okul yemeklerinin giderek daha popüler hale gelmesinin en büyük nedenlerinden biridir.
- Hedef Kitle: Özellikle kız çocukları ve dezavantajlı bölgelerdeki çocuklar.
- Finansman: Almanya Federal Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Bakanlığı, Rockefeller Vakfı, Novo Nordisk Vakfı ve yerel bütçeler.
- Gelecek Hedefler: Dünya genelindeki okul yemekleri programlarını genişletmek ve sürdürülebilir gıda sistemleri oluşturmak.

