İran’da Tarihi İnternet Kapanması ve Artan Şiddet
İran’da Uzun Süren İnternet Kapanması ve Son Durum
Ocak başlarında başlayan protestoların ardından İran hükümeti, tarihindeki en uzun süren internet kapanmasını uygulamaya koydu. Bu kapanma, protestoların yayılmasını engelleme amacı taşısa da, bilgi akışını hem ülke içinde hem de dışında yavaşlattı. Ancak, kapanma protestoları durdurmayı başaramadı.
Sınırların ötesinde, devlet destekli şiddet dalgası devam ediyor ve can kaybı 3.000 ile 30.000 arasında değişiyor. İran hükümetinin kabul ettiği en düşük rakam bile, modern tarihteki en kanlı ayaklanmalardan birini işaret ediyor.
Uzman Görüşü: Mahsa Alimardani
İran’daki durumun karmaşıklığını anlamak için WITNESS’ın Teknoloji Tehditleri ve Fırsatları programının kıdemli yöneticisi Mahsa Alimardani ile görüştük. Alimardani, 2012’den beri dijital haklar alanında, özellikle İran konusunda araştırmacı ve savunucu olarak görev yapıyor. Alimardani ile İran’daki son durumu ve teknolojinin baskıcı rejimleri hem desteklediğini hem de tehdit ettiğini konuştuk.
İnternet Erişiminin Mevcut Durumu
Mahsa Alimardani, “Hafta sonu [24 Ocak] itibarıyla bağlantıda kısmi bir yeniden başlama oldu. Ancak, bunun insanların her şeyin normale döndüğünü düşünmesine neden olmasından endişe duyuyorum. Son gördüğüm kadarıyla, İran’daki Cloudflare ağı verilerinde bağlantının %30 ila %40’ı geri döndü ve bağlantı çok tutarsız. Bazı atlama araçları çalışmaya başladı. Dün, İran’daki biri rastgele FaceTime ile bana ulaştı. VPN’lerinin çalışmadığını, bu yüzden FaceTime ile aramaya çalıştıklarını ve bunun için bir VPN’ye ihtiyaç duymadığını söylediler. Ancak bu geçici bir aksaklıktı. Ağda çeşitli şeyler oluyor ve bunun nedenini ya da uzun vadeli bağlantı için ne anlama geldiğini tam olarak bilmiyoruz.” şeklinde konuştu.
Alimardani, 8 Ocak’tan bu yana, İran’daki protesto hareketinde yükselişin yaşandığı dönemde, tarihindeki en uzun süren internet kapanmasının uygulandığını belirtti. Ayrıca, modern tarihteki en çok protestocunun katledildiği olayların yaşandığını da vurguladı.
İran Hükümetinin İnternet Erişiminden Neden Korktuğu?
Alimardani, 1988’de hükümetin kısa sürede çok sayıda siyasi mahkumu katlettiği bir fetvanın olduğunu hatırlatarak, “Bu olayın internetin olmaması ve devletin medya üzerinde sıkı kontrolü altında gerçekleştiğini belirtmek önemlidir. Eğer İran’dan kaçmadıysanız ve hayatta kalan siyasi aktivist ve mahkumlar neslinin bir parçası değilseniz, bu olayın anısını aktarmak çok zordu. Benim gibi meslektaşlarımla yaptığım konuşmalarda, tarihin sadece ülkeden ayrıldıktan sonra öğrendiklerini fark etmeleri ilginç.” dedi.
Alimardani, internet çağında bu tür suçların belgelenmesi ve tanık olunmasının oyun değiştirici olduğunu belirtti. Ayrıca, “Bu, rejime büyük bir tehdit oluşturuyor. Onları sorumlu tutabilmek ve neler yaptıklarını belgeleyebilmek büyük bir tehdit.” şeklinde ekledi.
İnternet Kapanmalarının Ardındaki Nedenler
Alimardani, “Herhangi bir ciddi baskı dalgası gibi bir internet kapanması görüldüğünde, bunun şiddetle sonuçlanacağını bilmelisiniz. 2019’da bir haftalık bir internet kapanması yaşandı ve bunun altında 1.500 kişi katledildi. Bunun nedeni, insanların interneti seferberlik ve iletişim için kullanmasını engellemek ve neler olup bittiğini belgelemelerinin bir yolunu ortadan kaldırmak istemeleridir.” dedi.
Starlink ve Çevrim Yollarının Kullanımı
İran’daki bazı kullanıcılar, internet erişimini sağlamak için kaçak yollarla getirilmiş Starlink terminallerini kullanmaya başladı. Ayrıca, VPN’ler ve diğer çevrim aşma araçları da hala kullanılıyor olsa da, bunların etkinliği değişkenlik gösteriyor.
Haberin Diğer Kareleri
