Yapay Zeka Eğitimde Devrim Yapar mı? Uzmanlar Uyardı

Giriş

ABD merkezli teknoloji şirketlerinin öncülüğünde yapay zekanın eğitim sistemlerine entegrasyonu hızlanırken, bu dönüşümün öğrenme süreçleri ve öğrencilerin dikkat, düşünme ve sosyalleşme becerileri üzerindeki etkileri yoğun tartışmalara yol açıyor. Microsoft’un BAE’de 200 binden fazla öğrenciye yapay zeka araçları sunması, Kazakistan’da ChatGPT Edu’nun devreye alınması ve ABD’deki okulların Google Gemini ve Microsoft Copilot gibi araçları kullanıma açması, bu trendin küresel çapta yayıldığını gösteriyor.

Uluslararası Entegrasyon

Elon Musk’ın xAI şirketi, El Salvador’daki okullarda Grok tabanlı yapay zeka öğretmen sistemi geliştirirken, Microsoft Tayland Eğitim Bakanlığı ile işbirliği yaparak öğrencilere ücretsiz yapay zeka dersleri ve öğretmenlere eğitim vermeyi planlıyor. OpenAI ise Hindistan’daki devlet okullarında görev yapan öğretmenlere ChatGPT erişimi sağlayacak. Bu gelişmeler, yapay zekanın eğitimdeki rolünün giderek arttığını ortaya koyuyor.

Teknoloji Şirketlerinin Savunmaları

Teknoloji şirketleri ve bazı eğitim yöneticileri, yapay zeka sohbet botlarının öğretmenlerin iş yükünü azaltabileceğini, ders içeriklerini kişiselleştirebileceğini ve öğrencileri yapay zeka odaklı bir ekonomiye hazırlayabileceğini savunuyor. Ancak, yapay zekanın kontrolsüz kullanımının öğrencilerin gelişimi açısından riskler barındırdığına dair uyarılar da yükseliyor.

Araştırma Sonuçları: Eleştirel Düşünce Tehlikede mi?

Microsoft ve Carnegie Mellon Üniversitesi tarafından yürütülen araştırmanın 2025 Nisan’da yayımlanan sonuçlarına göre, yaygın kullanılan yapay zeka sohbet botlarının eleştirel düşünme becerilerini zayıflatabileceği belirlendi. Yapay zeka araçlarına duyulan güven arttıkça, kullanıcıların problem çözme, analiz ve değerlendirme gibi üst düzey bilişsel süreçlere daha az başvurduğu gözlemlendi. Katılımcıların önemli bir bölümü, yapay zeka destekli görevlerde zihinsel çabayı azalttıklarını ifade etti, bu da öğrenme sürecinde bilişsel tembellik riskini gündeme getirdi.

Geçmiş Uygulamaların Etkisizliği

New York Times’ın 2 Ocak’ta yayımladığı haberde uzmanlar, geçmişte teknoloji odaklı eğitim projelerinin beklenen sonuçları vermediğine dikkat çekti. One Laptop per Child programı kapsamında Peru’daki okullarda yapılan çalışmalar, bilgisayar erişiminin öğrencilerin bilişsel becerileri ve akademik başarıları üzerinde anlamlı bir iyileşme sağlamadığını gösterdi. UNICEF Dijital Politika Uzmanı Steven Vosloo, rehbersiz yapay zeka kullanımının da öğrencileri ve öğretmenleri beceri kaybına sürükleyebileceği konusunda uyardı.

Öğretmenlerin Rolü ve Sınıf Ortamındaki Etkiler

St. Peter’s Üniversitesi İngilizce Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Stephen Cicirelli, sınıflarda tablet, dizüstü bilgisayar ve yapay zeka destekli uygulamaların kullanımının eğitimde beklenen faydayı sağlamadığını belirtti. Öğrencilerin yapay zeka sohbet botlarını kullanmasının dikkat dağıtıcı etkileri ve teknolojinin öğrenciler için ‘karşı konulmaz’ hale gelmesi gibi sorunlar yaşandığını ifade etti. Cicirelli, öğretmenin rolünün yalnızca bilgiyi aktarmakla sınırlı olmadığını, öğrencilere yüz ifadelerini okumayı ve ses tonundan önemli noktaları anlamayı öğretmesi gerektiğini vurguladı.

• Microsoft, BAE’de 200 bin öğrenciye yapay zeka araçları sağlıyor.
• xAI, El Salvador’da Grok tabanlı yapay zeka öğretmen sistemi geliştiriyor.
• Araştırmalar, yapay zekanın eleştirel düşünme becerilerini zayıflatabileceğini gösteriyor.
• One Laptop per Child programı beklenen sonuçları vermedi.
• Öğretmenlerin rolü, yalnızca bilgi aktarmakla sınırlı olmamalı.