Tayvan’da Yükselen Ekonomi: Yapay Zeka ve Jeopolitik Riskler
Yapay Zeka Rüzgarı Tayvan‘ı Hızlandırıyor
Tayvan, yapay zeka (AI) alanındaki gelişmelerle ekonomisini canlandıran bir büyüme yaşıyor. Özellikle bilgisayar yonga üreticisi Nvidia’nın Tayvan’da yeni bir genel merkez kurma planları, bölgedeki gayrimenkul fiyatlarını yükseltiyor ve yatırımcıların ilgisini çekiyor. Nvidia CEO’su Jensen Huang, Tayvan’ı “dünyanın bilgisayar ekosisteminin merkezi” olarak nitelendiriyor. Tayvan’ın son yıldaki %8,6’lık yıllık ekonomik büyümesi, ülkenin küresel AI pazarındaki önemini vurguluyor.
ABD ile Ticaret Anlaşması ve Ekonomik Momentum
Tayvan ekonomisinin ivmesi, ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan ve gümrük tarifelerini %20’den %15’e düşüren ticaret anlaşmasının da etkisiyle artıyor. Ancak, ekonominin büyük ölçüde bilgisayar yonga üreticilerine ve teknoloji şirketlerine bağımlılığı, potansiyel riskler de beraberinde getiriyor.
Yapay Zeka Balonu Riski ve Ekonomik Endişeler
Ekonomi profesörü Wu Tsong-min, Tayvan’ın AI alanındaki başarısının sürdürülebilirliği konusunda endişelerini dile getiriyor. “Yapay zeka balonu gerçek mi ve hızlı büyüme hızı yavaşlarsa, Tayvan için ne olur?” sorusunu sorarak, ülkenin geleceğiyle ilgili belirsizlikleri vurguluyor. TSMC’nin Yönetim Kurulu Başkanı C.C. Wei de, şirketin yıllık 52-56 milyar dolarlık yatırım planlarını dikkatli yapmaları gerektiğini belirterek, “Eğer dikkatli olmazsak bu TSMC için büyük bir felaket olur” şeklinde bir uyarıda bulundu.
Tayvan’ın Teknoloji Liderliği ve TSMC’nin Rolü
Tayvan, nüfusun büyük ölçüde ihracata bağımlı bir ekonomiye sahip. 2025 yılında ihracat, özellikle ABD’ye olan talebin artmasıyla %35 oranında artış gösterdi. Bu büyümede, dünyanın en değerli şirketlerinden biri haline gelen TSMC ve Apple’a büyük ölçüde AI sunucuları üreten Foxconn önemli rol oynuyor. Tayvan Semiconductor Manufacturing Corp. (TSMC), dünyadaki en gelişmiş yongaların %90’ından fazlasını üretiyor. Foxconn ise iPhone ve iPad’lerin üreticisi olarak, AI sunucuları ve veri merkezi ekipmanları konusunda OpenAI ile ortaklık kurdu.
Gelecek Beklentileri ve Yatırımlar
ING Bank’ın Asya-Pasifik bölgesindeki baş ekonomisti Lynn Song, Tayvan’ın teknolojilere olan bağımlılığının, ülkenin büyüme potansiyelini önemli ölçüde etkilediğini belirtiyor. Fitch Ratings analistleri ise, AI talebinin kısa vadede güçlü kalmaya devam edeceğini, ancak uzun vadede AI’nin evrimi, ticaret politikaları ve Tayvan şirketlerinin uyum yeteneği gibi faktörlerin riskleri belirleyeceğini ifade ediyor. Asia Vital Components’ın başkanı Spencer Shen, AI ile ilgili talebin yavaşladığına dair herhangi bir işaret görmediklerini ve 2028 yılındaki AI sunucuları için termal çözümler tasarladıklarını söylüyor. “Yapay zekanın balon olduğunu düşünmüyoruz. Yapay zeka, Amazon, Microsoft, Google ve Meta gibi gerçek ürünlere ve büyük nakit akışlarına sahip şirketler tarafından yönlendiriliyor” diyor.
Çin ile Gerilimler ve ‘Silikon Kalkan’
Tayvan’ın, bilgisayar yonga üretimi konusundaki kritik rolü, ülkeyi Çin’in olası bir saldırısından koruyan bir “silikon kalkan” görevi gördüğüne inanılıyor. Çin, Tayvan’ı kendi topraklarının bir parçası olarak görüyor ve adanın bağımsızlığını kabul etmiyor. Bu durum, Tayvan ile Çin arasındaki gerilimin artmasına neden olurken, Çin’in askeri tatbikatları da sıklaşarak adanın yakınlarına canlı mermi atışları yapılmasına yol açtı.
- TSMC: Dünyanın en büyük yonga üreticilerinden biri.
- Foxconn: Apple’ın ana tedarikçisi ve AI sunucuları üreticisi.
- Asia Vital Components: Nvidia için sıvı soğutma sistemleri tedarikçisi.
