İran Gerginliği, Yüzyıllık Mericilik Teorisini Diriltti ve Küresel Ticaret Düzenini Sarsıyor
İran Gerginliği, Yüzyıllık “Mericilik” Teorisini Diriltti ve Küresel Ticaret Düzenini Sarsıyor
İran Savaşı, Ekonomik Dönüşüme Neden Oldu
İran’daki gerilimler, küresel ticaret düzenine meydan okurken, yüzyıllardır unutulmuş “mercantilizm” olarak adlandırılan ekonomik teorinin yeniden canlanmasına yol açıyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın Hormuz Boğazı’ndaki gemilere sigorta ve eskortluk teklifi, bölgenin küresel enerji piyasasındaki kritik rolünü gözler önüne seriyor. Ancak petrol fiyatlarındaki artış, bu tür önlemlerin saldırı riskini azaltıp azaltmayacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.
Küreselleşme Yerine Milliyetçilik
Uzmanlara göre, dünya genelindeki ticaretin temel olarak değiştiği gözlemleniyor. Çoğu liderin küresel ticaret ve serbest piyasa ekonomisi çağında yetiştiği bir dönem geride kalırken, şimdi ise 19. yüzyıl İngiltere’si ile özdeşleşen “mercanitlizm” kavramının yeniden ortaya çıktığı görülüyor. Navios Maritime Partners CEO’su Angeliki Frangou, “Her şey ulusal güvenlikle ilgili. Milliyetçilikle ilgili. Arkadaşlarla ticaret yapmayla ilgili.” şeklinde bir ifade kullanıyor.
Tedarik Zincirlerinde Değişim
Frangou, COVID-19 kapanmaları, tarif savaşları, gerçek savaşlar, jeopolitik gerilimler, iklim değişikliği ve denizlerdeki korsanlık gibi zorlu süreçleri aşarak, ticaretin nasıl değiştiğini gözlemlediğini belirtiyor. “Artık ‘zamanında teslimat’ yerine ‘her ihtimale karşı’ tedarik zincirlerine geçtik; kaynakları en güvenli yerlerden alıyoruz.” ifadesini kullanan Frangou, verimlilik ve düşük tarifelerin artık ticarette belirleyici faktörler olmadığını vurguluyor. Bu eğilimin İran’daki durumun sonuçlarından bağımsız olarak devam edeceği öngörülüyor.
Ekonomik Etkiler ve Piyasa Tepkileri
Minimum Ücret Artışları Robot Kullanımını Hızlandırabilir
Stanford Üniversitesi ekonomisti Erik Brynjolfsson liderliğindeki yeni bir araştırmaya göre, minimum ücret artışları, imalat firmalarının endüstriyel robotlara yönelme olasılığını artırıyor. Bu bulgu, Brynjolfsson’un daha önceki çalışmalarına dayanarak, yapay zeka kullanımının otomasyona maruz kalan işlerdeki erken kariyer çalışanları için iş fırsatlarını azalttığını gösteriyor.
Enerji Fiyatlarında Yükseliş Beklentisi
Trump’ın Orta Doğu’daki petrol ve gaz tankerlerine sigorta ve eskortluk yapma sözü, enerji piyasalarını geçici olarak yatıştırmış olsa da analistler fiyatların plan beklentilerin karşılanmaması durumunda tekrar yükselme potansiyeli taşıdığını belirtiyor.
Diğer Gelişmeler
SpaceX’in İlk Halka Arzı (IPO) Rekor Kırabilir
Elon Musk’ın SpaceX’in halka arzı için yaptığı teklif, şirketin değerlemesinin 1.5 trilyon dolara ulaşmasını sağlayarak tarihin en büyük ikinci halka arzu olma potansiyeli taşıyor.
Piyasalardaki Durum
- S&P 500 vadeli kontratlar bugün sabit seyrediyor.
- STOXX Europe 600, erken işlemlerde %0.29 azalış gösterdi.
- İngiltere’nin FTSE 100 endeksi, erken işlemlerde %0.50 yükseldi.
- Japonya’nın Nikkei 225 endeksi, %1.90 artış kaydetti.
- Çin’in CSI 300 endeksi, %0.98 yükseliş gösterdi.
- Hong Kong’un Hang Seng endeksi, %0.28 arttı.
- Güney Kore’nin KOSPI endeksi, %9.63 yükseldi.
- Hindistan’ın NIFTY 50 endeksi, %1.05 artış gösterdi.
- Bitcoin ise 73 bin dolar seviyesine ulaştı.
Suç Mahkemesi Sohbetleri
Venture devi a16z crypto’nun, blok zinciri piyasası düşüşü yaşanırken bile 2 milyar dolarlık beşinci fonu için hedeflediği belirtildi.
Viral bir deepfake reklamda Musk, Bezos ve Altman, insan terinin gücüyle çalışan yapay zeka overlordları olarak tasvir edildi. Reklamın yaratıcısı, “En iyi şakalar gerçeği söyler” dedi.
Uber CEO’su, çalışanlarının hafta sonu bile e-postalarına cevap vermesini beklediğini belirterek “Burada coasts etmek isteyenler için bu yer değil” şeklinde bir açıklama yaptı.
Goldman’ın en iyi stratejisti, hisse senetlerinin 2008 finansal krizinden önce görülen aynı uyarı işaretlerini gösterdiğini uyardı.
