Kongre, Başkanların Tek Taraflı Savaş İlan Etme Yetkisi Eleştirisine Yöneldi
ABD Kongresi, Başkanların Savaş İlan Etme Yetkisinin Gözden Geçirilmesi
ABD Kongresi, onlarca yıl boyunca bu konuyu görmezden geldikten sonra, başkanların tek taraflı olarak savaş ilan etmesinin kötü bir fikir olup olmadığını sorgulamaya başladı. Donald Trump’ın ikinci başkanlığı döneminde, Kongre defalarca onun askeri yetkisini tartıştı; önce Latin Amerika’da, şimdi ise Orta Doğu’da.
Trump Yönetiminin Askeri Eylemleri ve Tartışmalar
Trump, birçok önceki yönetime benzer şekilde, ABD güçleri üzerinde geniş, hatta sınırsız güce sahip olduğunu iddia ediyor. Venezuela yakınlarında gemi saldırılarını onaylaması, bir donanma ablukası kurması ve lider Nicolás Maduro’yu tutuklamak ve devirmek için askeri bir operasyon yetkilendirmesi uluslararası hukuka göre tartışmalı savaş eylemleri olarak değerlendiriliyor. Ayrıca Greenland ve Latin Amerika’da ek aksiyonlar yapabileceği yönünde açıklamalar yapmış, ardından İran’da geniş çaplı bir bombalama kampanyası başlatmıştır.
Anayasa ve Savaş Yetkileri
Anayasaya göre, ordu doğrudan başkana bağlıdır. Ancak Anayasa aynı zamanda Kongreye de denetim rolleri vermektedir. Askeri tarihçi Peter Mansoor, “Anayasa savaş yetkilerini iki farklı hükümet dalına vermişti” dedi ve Kongrenin en güçlü olması gereken ilkelerden saptığını savunarak, gelgitlerin yürütme organı lehine değiştiğini belirtti.
Anayasanın Savaş Yetkileriyle İlgili Hükümleri
Anayasa’nın 1. Maddesi, Kongre’yi kurarken, yasama organının “savaş ilan etme” yetkisine sahip olduğunu belirtir. Anayasa’nın 2. Maddesi ise başkanı ordu ve donanmanın başkomutanı olarak tanımlar. Ayrıca Kongre, askeri bütçeler üzerinde de yetkiye sahiptir.
Savaş İlanlarının Tarihsel Süreci
ABD, II. Dünya Savaşı’ndan beri resmi bir savaş durumu ilan etmemiştir. Ancak 1945’ten bu yana askerleri Kore, Vietnam, Irak ve Afganistan gibi çeşitli yerlerde büyük ölçekli çatışmalarda savaşıp ölmüştür.
Venezuela Görevi ve Yasal Kısıtlamalar
Maduro görevi sırasında bir ordu pilotu yaralanmış, bu durum Trump’ın kendisine “Yabancı düşmanla savaşırken gerçekleştirilen eylemler için ayrılmış” olarak yasal olarak kısıtlı olan Onur Madalyası vermesine yol açmıştır. Çarşamba gününe kadar altı ABD askerinin İran savaşı’nda öldüğü belirtildi.
Senato Tartışmaları ve War Powers Resolutions
Geçen ay Venezuela ile ilgili Senato’daki tartışmalarda Senatör Rand Paul, R-Ky., “Trump’un eylemlerinin savaş yürütmekten başka bir şey olmadığı” iddiasını eleştirmiştir. Virginia Demokrat Senatörü Tim Kaine tarafından desteklenen Venezuela ve İran War Powers Resolutions’ın en son versiyonu – 47-53 oyla reddedildi – başkanın Anayasa’yı aşamasını engellemeyi amaçlıyordu.
Kongre Tarafından İlan Edilen Savaşlar
Kongre, beş savaşta toplamda 11 ülkeye karşı savaş ilan etmiştir. Bu sayıdan üç tanesi 19. yüzyılda, iki tanesi I. Dünya Savaşı’nda ve altısı II. Dünya Savaşı’nda gerçekleşmiştir. Her seferinde başkan, ABD veya başka bir ulusal menfaatlere yönelik belirli saldırıları gerekçe göstererek Kongre’den harekete geçmesini talep etmiştir. Örneğin Başkan James K. Polk, esas olarak ABD topraklarını genişletmek amacıyla Meksika Savaşı için bile Kongre’den talepte bulunmuştur.
Savaş Yetkileri ve Başkanlık Gücü
Harry Truman’ın yönetimi altında II. Dünya Savaşı ilanlarla kazanılmıştı. Daha sonra 1950 yılında, Birleşmiş Milletler (BM) harekete karar vererek üye ülkelerden yardım istemiştir. BM’nin bu kararıyla Truman, yasama organının onayı olmadan ABD askerlerini sevk etmiştir. Kongre aynı yıl içinde ABD savaş kapasitesini seferber etmek amacıyla Savunma Üretim Yasası’nı onaylamıştır. Bu yasa, Truman’ın kararını sonradan onaylayan bir düzenlemedir ve halen Pentagon için potansiyel bir araç olarak kullanılmaktadır.
Vietnam Savaşı ve Kongre-Başkanlık Dengesi
Dwight Eisenhower’dan Gerald Ford’a kadar başkanlar Vietnam Savaşı dönemini yönetmiştir. Lyndon Johnson, 1964 yılında Körfez Tonkin Çözümü’nü kabul ettirerek ABD’nin savaşa katılımını hızlandırmıştır. Ölü sayısının artmasıyla savaş popülerliğini yitirmiş olsa da Johnson ve daha sonra Richard Nixon geniş yetkilere sahip olmuştur.
Kongrenin Onayladığı Çözüm
“Kongre, Başkomutan olarak Başkan’ın ABD kuvvetlerine yönelik herhangi bir silahlı saldırıyı püskürtme ve daha fazla agresyonu önleme kararlılığını desteklediğini” belirten 1964 tarihli çözüm kabul edilmiştir. Kongre bu çözümü 1971 yılında kaldırmış, ancak Nixon geri çekilmemiştir.
Savaş İlanlarının Önemi
Askeri tarihçi Peter Mansoor, savaş ilanlarının sadece bir savaşın başlangıcını tanımlamadığını, aynı zamanda resmi bir sona yol açtığını ve bunun da Senato’nun barış antlaşmalarını onaylamasıyla ilgili rolünü tetiklediğini belirtmiştir. Mansoor, bu yasal çerçeveyi atlayarak hareket etmenin sorunlara yol açabileceğini ifade etmiştir.
