İşten Çıkarma Trendinde Yapay Zeka Bahanesi mi? Şubat Ayı Verileri Yeni Tartışmaları Başlattı
Beklenenin Altında Kalma ve İşgücü Piyasası
Amerika Birleşik Devletleri’nde (BGD) şubat ayında açıklanan, piyasa beklentilerinin oldukça altında kalan 92.000’lik işten çıkarma verisi, yapay zeka (YZ) teknolojisinin iş gücü üzerindeki etkileri konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi. Ekonomistler ve yatırımcılar, YZ’nin işletmelerin daha hızlı ve verimli çalışmasını sağlayarak insan gücüne olan ihtiyacı azaltacağı yönünde genel bir beklenti içerisindeyken, son veriler bu algıyı sorgulatıyor.
Yapay Zeka Yatırımları ve İşten Çıkarma İlişkisi
Gartner’ın tahminlerine göre küresel yapay zeka sermaye harcamalarının bu yıl 2,5 trilyon dolara ulaşması bekleniyor; bu rakam 2025 yılına kıyasla %44’lük bir artış anlamına geliyor. Bu büyük yatırımların finansmanı için şirketlerin kaynak ayırması gerekiyor ve bazı uzmanlar, işten çıkarmaların YZ harcamalarını finanse etmek amacıyla yapıldığı teorisini ortaya atıyor.
Hirtle Callaghan’ın baş yatırım sorumlusu Brad Conger, “Şirketler, süreçlerini hızlandırmak için YZ’yi kullanmadıkları için personel sayısını azaltmıyorlar. Aksine, büyük YZ yatırımlarını finanse etmek amacıyla işgücü maliyetleri gibi en önemli gider kalemlerini kısıyorlar” şeklinde bir görüş dile getiriyor. Conger, şirketlerinin son altı ayda beş farklı YZ yazılımı satın aldığını ancak bu yazılımların çalışanları tamamen yerinden etmediğini belirtiyor. “YZ küçük fonksiyonlarda daha iyi olsa da genel olarak insanları değiştiremiyor. Bir işin 100 şeyi varsa, tek bir YZ iş akışı bunu yapamaz.”
Block’un İşten Çıkarma Kararı ve Gerekçesi
Öte yandan, Block’un toplam çalışan sayısının %40’ını oluşturan 10.000 çalışanı işten çıkarmasına yönelik kararın perde arkasında farklı bir durum olduğu düşünülüyor. Block CEO’su Jack Dorsey, bu kararı “Güçlü bir pozisyondan alınan bir karar” ve “Zeka araçları şirketlerin nasıl yönetileceğini değiştirdi” şeklinde gerekçe göstermişti. Brad Conger ise bunun sadece bir kamuflaj olduğunu savunarak, Block’un 2019’dan beri işgücünü ikiye katladığını ve bu nedenle büyük bir verimsizlik yaşadığını belirtiyor. Conger, YZ’nin bahane olarak kullanıldığını ve aslında kaçınılmaz olan bir yeniden yapılanma sürecinin yaşandığını ifade ediyor.
Diğer Şirketlerin İşten Çıkarma Politikaları
Workforce CEO’su Carl Eschenbach, 1.700 çalışanın işten çıkarılmasını gerekçe göstererek, “Bu kesintiler, YZ yatırımlarını önceliklendirmek ve kaynakları serbest bırakmak için gereklidir” demişti. Amazon ise Şubat ayında 30.000 pozisyonun daha azaltıldığını duyururken, CEO Andy Jassy’nin 2026 yılında 200 milyar dolarlık bir harcama hedefi koyduğu belirtildi. Salesforce co-founder ve CEO’su Marc Benioff ise YZ’nin platformdaki tüm işlerin %50’sini yaptığı iddiasında bulunmuştu. CrowdStrike CEO’su George Kurtz da YZ’nin işe alım eğrisini düzelttiğini ve ürün geliştirme sürecini hızlandırdığını belirtmişti.
Yapay Zeka Gerçekten İşleri Değiştiriyor mu?
Brad Conger, yapay zekanın şirketlerin daha az çalışanla aynı verimlilikte veya hatta daha iyi çalışmasını sağlayıp sağlamayacağının henüz bilinmediğini kabul ediyor. Ancak şu anda bu durumun geçerli olmadığını vurguluyor. Conger’e göre, genellikle dönüştürücü olarak nitelendirilen teknolojiler sıklıkla, zaten gerçekleşmesi gereken işten çıkarma dalgalarını gizlemek veya gelecekteki mucizelere bahse girmek için kullanılıyor. Bu durumun Amerika Birleşik Devletleri’ndeki çalışanlar üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabileceği endişesi dile getiriliyor.
Çalışma Hayatı İnovasyon Zirvesi
İş hayatındaki inovasyonun geleceğine dair daha fazla bilgi edinmek için 19-20 Mayıs 2026 tarihlerinde Atlanta’da düzenlenecek Fortune Çalışma Hayatı İnovasyon Zirvesi’ne davet yapıldı.
