Hormuz Boğazı Kapandı: Gölge Filo ve Yasa Dışı Petrol Taşımacılığı Devam Ediyor
Hormuz Boğazı‘nda Yaşanan Kapanma ve Gölge Filo Faaliyetleri
ABD, İsrail ve İran arasında 28 Şubat 2026’da başlayan çatışmaların ardından, dünyanın en kritik petrol sevkiyat hattı olan Hormuz Boğazı’ndaki gemi trafiği %90’dan fazla azaldı. Bölgede yaşanan gerginlik nedeniyle üç geminin boğaz geçişi sırasında vurulmasıyla birlikte Hormuz Boğazı etkili bir şekilde kapandı.
Gemiler Denize Düşmüş Durumda
6 Mart itibarıyla, sahiplerinden izin almadan 400’den fazla petrol tankeri Basra Körfezi’nde demirlemiş durumda. İran, petrol depolarından Arap Denizi ve dünya genelindeki diğer bölgelere giden tüm gemilere, hatta petrol tankerlerine dahi yönelik tehditlerde bulunuyor. Gölge Filo: Kuralları Esneten Gemiler Hormuz Boğazı’nda yaşanan kısıtlamalara rağmen bazı gemilerin geçişine izin veriliyor. Bu gemilerin çoğu, “gölge filo” olarak adlandırılıyor. Gölge filolar, uluslararası ticaret kısıtlamalarını ihlal eden, çevre düzenlemelerini görmezden gelen ve hatta yasa dışı yükleri kaçak yollardan taşıyan gemilerden oluşuyor. Bu gemiler, faaliyetlerini gizli tutmak amacıyla elektronik takip sistemlerinden kaçınarak hareket ediyor. Denizlerde Düzenleme Zayıf Uluslararası denizcilik düzenlemeleri genellikle gönüllülük esasına dayanıyor. Kara sınırları gibi sıkı bir şekilde kontrol altında olmadığı için gemilerin faaliyetleri daha serbest durumda. Gemiler, uluslararası sözleşmelerle belirlenen güvenlik standartlarına uymakla yükümlü olsa da, transponder’larını kapatma veya yanlış konum bilgisi gönderme imkanı bulunuyor. Bayrak Değiştirme ve Sigorta Kaçırma Gemiler, farklı ülkelerin bayrakları altında seyretme hakkına sahip. Bu durum, gemi sahiplerine kayıtlarını değiştirmeleri için olanak tanıyor. Hatta bazı ülkeler, online bayrak tescil hizmetleri sunuyor. Geminin yeni kaydı sahte ise veya ilgili ülke gerçekten var değilse, gemi fiilen “devletsiz” hale geliyor. Sigorta Şirketlerinin Rolü ve Opt Out Sigorta şirketleri, denizcilik sistemindeki en önemli denetim mekanizmalarından biri olarak kabul ediliyor. Ancak gemi sahipleri, daha az güvenilir limanları tercih ederek veya açık denizde petrol transferi yaparak bu kısıtlamalardan kaçabiliyorlar. Yasal Durumun Garabetine Düşen Olaylar Aralık 2025’te ABD, Guyana bayrağı altında hareket eden ancak aslında tescil edilmemiş olan “Skipper” adlı bir tankeri ele geçirdi. Geminin yasal olarak herhangi bir ülkenin yetki alanında olmadığı belirlendi. Bir başka gemi olan “Arcusat” ise Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO) tarafından kendisine verilen benzersiz 7 haneli tanımlama numarasını değiştirdiği tespit edildi. Rusya Petrolü ve Sigorta Belirsizliği ABD ve diğer ülkelerin kısıtlamaları nedeniyle Rusya’dan yapılan petrol taşımacılığında kullanılan gemilerin üçte ikisi, bilinmeyen sigorta şirketleri tarafından sigortalı. Bu durum, olası bir kaza veya sızıntı durumunda sorumluluğun kimde olacağı konusunda belirsizlik yaratıyor.
