Akran Zorbalığının Temelini Aileler Mi Atıyor? Uzman Uyarısı

Akran Zorbalığı: Nedenleri ve Ailelerin Rolü

Dr. Behçet Uz Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Uzman Psikolog Sibel Özgür Vatansever, akran zorbalığının tesadüfen ortaya çıkmadığını belirterek, ailelerin farkında olmadan bu davranışın temellerini atabileceği konusunda uyarıda bulundu. Özellikle çocukların küçük yaşlarda sergilediği olumsuz davranışların aileler tarafından normalleştirilmesinin, çocuğun yanlış davranışlarını düzeltme becerisinin önünü kestiğini vurguladı.

Akran Zorbalığı Nedir?

Uzman Vatansever, akran zorbalığını, bir çocuğa başka çocuklar tarafından uygulanan psikolojik veya fiziksel şiddet olarak tanımladı. Bu durumun süreklilik ve kasıt içerdiğini, rastgele olaylar olmadığını belirtti. Çocukların gelişim süreçlerinde yaşadıkları deneyimlerin kendilik algısını şekillendirdiğini ve zamanla zorbalayan bir çocuğa dönüşebileceğini ifade etti.

Çocuk Gelişimi ve Zorbalık İlişkisi

Çocukların sosyal gelişiminin 3-6 yaş döneminde şekillendiğini ve 7-12 yaş aralığının ise kendilik algısının oluştuğu kritik bir dönem olduğunu belirten Vatansever, bu yaş aralığındaki deneyimlerin çocukların ileriki yaşamlarını etkileyebileceğini vurguladı. Eğer çocuk, küçük yaşlardan itibaren kendi isteklerini başkalarının önünde tutuyorsa ve karşı tarafa verdiği zararın farkında değilse, bu davranış biçimini içselleştirebilir ve ileriki yaşlarda zorba bir bireye dönüşebilir.

Ailelerin Rolü ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Uzman Psikolog Vatansever, zorbalığın çoğunlukla denetimsizlik, kuralsızlık ve yaptırımın olmadığı ortamlarda ortaya çıktığını ve bu noktada ailelerin en büyük sorumluluğu üstlendiğini söyledi. Ailelerin iki farklı yapısının zorbalık zeminini oluşturabileceğine dikkat çekti:

• Şiddet içeren aileler: Sorunlarını çözmekte zorlanan ve şiddeti çözüm yolu olarak gören ailelerin çocukları ya şiddete maruz kalıyor ya da buna tanıklık ediyor.
• Aşırı koruyucu aileler: Doğrudan şiddet olmasa da, çocuğun her durumda haklı görüldüğü ve olumsuz davranışlarının normalleştirildiği aileler, çocuğun yanlış davranışlarını düzeltme fırsatını kaçırıyor.

“Çocuğun küçük yaşlardan itibaren gösterdiği olumsuz davranışları ‘Şaka yaptı’, ‘Öyle demek istemedi’ diyerek normalleştirebiliyor. Çocuğun yanlış davranışının farkına varmasının ve bunu düzeltmeyi öğrenmesinin önüne geçiliyor. Aileler iyilik yaptıklarını düşünerek farkında olmadan çocuklarının zorba davranışlarının temellerini oluşturabiliyor,” şeklinde konuştu.

Çocuk Psikolojisi ve Güvenli Ortamlar

Çocuğun kendilik algısının oluştuğu 7-12 yaş döneminde, kendini tanımlayabileceği güvenli ve destekleyici ortamların önemine vurgu yapıldı. Çocuklara yeteneklerini ortaya koyabilecekleri alanlar sunulması ve aktif oldukları, becerilerinin desteklendiği ortamlar oluşturulması gerektiği belirtildi.

Önemli Mesajlar ve Öneriler

Uzman Vatansever, psikolojik destek almanın yalnızca sorun yaşandığında değil, koruyucu amaçla da önemli olduğunu belirtti. Ayrıca, ailelerin tutarlı ve istikrarlı olması gerektiğini, bunun da çocuğun dışarıda karşılaştığı zorbalığı daha hızlı fark etmesine yardımcı olacağını söyledi.

• Tutarlılık ve İstikrar: Çocuğun ruhsal bağışıklığını güçlendiren en temel unsur, sevildiğini ve güvende olduğunu hissettiği, tutarlı ve istikrarlı bir aile ortamıdır.
• Psikolojik Destek: Psikolojik destek almak, sorunların önüne geçmek için önemlidir.
• Güvenli Ortamlar: Çocuğun kendini ifade edebileceği ve yeteneklerini sergileyebileceği güvenli ortamlar oluşturulmalıdır.

Uzman Vatansever, “En temel ebeveyn davranışı tutarlı ve istikrarlı olmaktır,” diyerek ailelere önemli bir mesaj verdi.