Avrupa’da Elektrik Fiyatları Negatif, ABD’de Yükseliş Devam Ediyor
Avrupa‘da Elektrik Fiyatları Neden Negatif?
Avrupa’da yenilenebilir enerji kaynaklarının kapasitesinin artmasıyla elektrik arzı, talebi aşmaya başladı. Özellikle güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi üretiminin yükselmesi, bazı zamanlarda aşırı üretim olmasına ve elektrik fiyatlarının sıfırın altına düşmesine neden oluyor. İspanya’nın 2020’de yaklaşık 9 gigawatt olan güneş enerjisi kurulu gücü, 2025’te 32 gigawatt’a yükseldi. Bu durum, özellikle güneşli ve rüzgarlı günlerde elektrik üretiminin ihtiyacı aşmasıyla birlikte fiyatların negatifleşmesine yol açıyor.
Eylül ayı itibarıyla İspanya’da yılbaşından bu yana negatif elektrik fiyatı olan saat sayısı 500’ü aşarak, 2024 yılı toplamını katladı. Fransa’da bu sayı 400’ü aşarken, Almanya da benzer bir eğilim gösteriyor. Bu durum, toptan elektrik piyasasıyla ilgili olup, aşırı enerjiyi almak yerine üreticilerin başkalarına ödeme yapması anlamına geliyor. Tüketicilerin doğrudan negatif fiyatlardan etkilenmesi, dinamik fiyatlandırma uygulanan piyasalarda mümkün olabiliyor.
Avrupa’da Tüketiciler İçin Fiyat Düşüşü
Avrupa Birliği’nde (AB) hane halkı elektrik fiyatları, yılın ilk yarısında 2024’ün ilk yarısına göre %1,5 oranında azaldı. Vergiler hariç elektrik fiyatları daha da belirgin bir düşüş gösterdi ve 2023’ten beri düşüş trendinde. Bu durum, 2021 ve 2022 yıllarındaki fiyat artışlarının ardından gelen bir rahatlama olarak değerlendiriliyor.
ABD’de Elektrik Fiyatları Yükselişi ve Tüketici Memnuniyetsizliği
ABD’de Durum Farklı
ABD’de ise elektrik fiyatlarındaki artış, seçmenlerin memnuniyetsizliğini giderek artırıyor. Yapay zeka (AI) veri merkezlerinin artan enerji talebini karşılamak için elektrik şirketleri kapasite artırma yarışına girdi. Bu durum, pandemi sonrası enflasyonun tetiklediği genel bir satın alma gücü kriziyle birleşerek durumu daha da kötüleştirdi. Yıllık enflasyon oranı 2022’deki zirvesinden önemli ölçüde gerilemiş olsa da, tüketiciler son beş yıldaki fiyat artışlarının etkilerini hala yaşıyor ve sadece yavaşlamayı değil, fiyat düşüşlerini talep ediyor. Kasım ayında açıklanan en son tüketici fiyat endeksi verilerine göre, elektriğin yıllık fiyatı (düzeltilmemiş) %6,9 arttı.
Diğer Gelişmeler ve Gelecek Beklentileri
ABD’de de zaman zaman negatif elektrik fiyatları yaşanabiliyor. Özellikle daha serbest piyasası olan ve önemli rüzgar enerjisi kapasitesine sahip Teksas’ta bu durum görülüyor. Ancak, Trump yönetimi yenilenebilir enerjiye yönelik baskıları artırarak güneş enerjisi için verilen sübvansiyonları kesiyor ve rüzgar enerjisi projelerini engelliyor. Avrupa’daki negatif fiyatlar ise enerji sektörünü olumsuz etkiliyor, üreticilerin kârını ve güneş enerjisi santrallerinin değerini düşürüyor. Ülkeler, pil depolama kapasitesini artırmaya çalışıyor. Ancak kısa vadede zorlu fiyat ortamı, arazi, izin ve şebeke erişimi sağlanmış olsa bile yeni güneş enerjisi kapasitesinin geliştirilmesini yavaşlatıyor. İspanyol güneş enerjisi santrali sahibi bir şirketin kıdemli yöneticisi, Financial Times’a yaptığı açıklamada, piyasaya hazır durumda olan ve satılmak istenen projelerin çoğunun mevcut piyasa koşullarında artık kârlı olmadığını belirtti.
- İspanya: Eylül’de negatif elektrik fiyatı olan saat sayısı 500’ü aştı.
- Fransa: Negatif elektrik fiyatı olan saat sayısı 400’ü geçti.
- Almanya: Negatif elektrik fiyatı trendi gösteriyor.
- ABD: Elektrik fiyatları Kasım ayında %6,9 arttı.
