BM Genel Kurulu, Kölelik Uygulamaları İçin Tazminat Çağrısı Yaptı

Köleliğin En Ağırlıktan Bir Suç Olduğuna Vurgu

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, Çarşamba günü düzenlenen oturumda, Afrika kökenlilerin alınıp satılmasının insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç olduğunu ilan eden ve tazminat ödenmesini içeren bir kararnameyi kabul etti. Kararname, tarihi yanlışların düzeltilmesi için somut bir adım olarak tazminatı talep ediyor.

Kültürel Mirasın İadesi de Talep Edildi

Kararname ayrıca, sanat eserleri, anıtlar, müze eserleri, belgeler ve ulusal arşivler dahil olmak üzere kültürel öğelerin ücret alınmadan köken ülkelerine geri iade edilmesini de istedi. 193 üyeden oluşan BM’de yapılan oylamada 123 ülke lehte oy kullanırken, 3 ülke karşı çıktı ve 52 ülke çekimser kaldı. Arjantin, İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri kararnameye karşı oy kullanan ülkeler oldu. Birleşik Krallık ve Avrupa Birliği’nin tüm 27 üyesi ise çekimser kalanlar arasında yer aldı.

ABD’den Kararnameye Eleştiri

Amerika Birleşik Devletleri, transatlantik köle ticaretinin geçmişteki yanlışlarını ve diğer her türlü köleliğin zararlarını kınadığına vurgu yaparak, ancak o dönemde uluslararası hukukla yasak olmayan geçmiş olaylar için tazminata yönelik yasal bir hak tanımadığını belirtti. ABD’nin kıdemli yardımcısı Dan Negrea, oy vermeden önce yaptığı açıklamada, “Bu kararname, insanlığa karşı işlenen suçları herhangi bir hiyerarşiye koymaya çalışan bir girişimi kuvvetle ele alıyoruz.” şeklinde konuştu.

Negrea, bazı insanlığa karşı işlenen suçların diğerlerinden daha az şiddetli olduğu iddiasının, diğer sayısız kurbanın ve hayatta kalanların acısını nesnel olarak azalttığını ifade etti. ABD’de, Minneapolis polis memurunun George Floyd’u öldürmesi olayının ardından tazminat konusundaki destek ivme kazanmıştı. Ancak bu konu, kamu kurumlarında ırk, tarih ve eşitsizliklerin nasıl ele alındığına ilişkin daha geniş bir muhafazakar tepkinin odağı haline geldi.

BM Genel Kurulu Kararları Hukuki Bağlayıcılığı Olmayan Dünya Görüşünü Yansıtır

BM Güvenlik Konseyi kararlarının aksine, BM Genel Kurulu kararları hukuki olarak bağlayıcı değildir, ancak dünya görüşünün önemli bir yansımasıdır.

Gana Cumhurbaşkanı’ndan Açıklama

Kararnameyi destekleyen kilit isimlerden Gana Cumhurbaşkanı John Dramani Mahama, oy vermeden önce yaptığı açıklamada, “Bugün, ciddi bir dayanışma içinde toplanarak gerçeği teyit ediyor ve onarıcı adalet yoluna girmek için çaba gösteriyoruz.” dedi. Mahama ayrıca, bu kararın kabulünün unutmayı önlemeye yönelik bir güvence olduğunu belirtti. Mahama, oylamanın Kölelik Kurbanlarını Anma Günü ve Transatlantik Köle Ticareti Günü’nde yapıldığını hatırlatarak, yüzlerce yıl boyunca köleleştirilen yaklaşık 13 milyon Afrika erkek, kadın ve çocuğun anısını onurlandırdıklarını ifade etti.

Batılı Ülkelerden Açıklama

Birleşik Krallık’ın BM nezdindeki görevlisi James Kariuki, çoğunlukla Batı ülkeleri adına konuşarak, “Köleliğin tarihi ve bunun yıkıcı sonuçları ve uzun vadeli etkileri asla unutulmamalıdır.” şeklinde bir açıklama yaptı. Kariuki, Batılı ülkelerin günümüzde devam eden kök nedenlerle mücadele etme taahhüdünü vurgulayarak, ırksal ayrımcılık, ırkçılık, yabancı düşmanlığı ve hoşgörüsüzlüğe dikkat çekti. Ayrıca modern köleliğin de ele alınması gerektiğini – insan ticareti, zorla çalıştırma, cinsel sömürü ve zorla suç işleme – belirtti.

AB’den Endişeler

Avrupa Birliği’nin BM nezdindeki yardımcısı Gabriella Michaelidou, ABD ve İngiltere ile birlikte, suçlar arasında hiyerarşi ima eden süperlatiflerin kullanımına ilişkin endişelerini dile getirdi. Michaelidou ayrıca, AB’nin tarihi olayların dengesiz yorumu ve uluslararası hukukla tutarsız veya yanlış yasal referanslar içeren kararname hakkındaki endişesini de belirtti.

Kararname Ne İçeriyor?

• Afrika kökenlilerin alınıp satılmasının insanlığa karşı işlenmiş en ağır suç olduğu belirtiliyor.
• Tazminat ödenmesi çağrısı yapılıyor.
• Kültürel mirasın iadesi talep ediliyor.
• Ülkeler, tazminat görüşmelerine girmeye teşvik ediliyor.
• Kölelik üzerine eğitim verilmesini destekleyen gönüllü katkılar isteniyor.

Kararname, BM üyesi ülkelere tam ve resmi bir özür dileme, tazminat, rehabilitasyon, tatmin, tekrarı garanti etme ve ırkçılık ve sistemik ayrımcılığı ele almak için yasal düzenlemelerde değişiklikler gibi tazminat adımları konusunda görüşmeler yapmaları çağrısında bulunuyor. Kararname ayrıca, transatlantik köle ticaretine ilişkin eğitimi teşvik etmek için gönüllü katkılarda bulunulmasını ve Afrika Birliği, Karayip Topluluğu ve Amerikan Devletleri Örgütü’nün tazminat adalet ve uzlaşma konusunda BM organları ve diğer ülkelerle işbirliği yapmasını teşvik ediyor.