Bulgur: Bereketli Hilal’den Dünyanın Sofralarına Uzanan Lezzet Hikayesi
Bulgurun Kökenleri ve Tarihi
İdilika’nın Mutfağı’nda bu hafta Türk mutfağının vazgeçilmezlerinden bulguru konuk ediyoruz. Bulgur, amber renkli sert buğdayın endüstriyel süreçlerle işlenerek elde edilen, farklı boyutlarda (pilavlık, köftelik) kullanılan bir besindir. Avrupa ve Amerika’da pirinç ve makarnaya alternatif olarak yaygınlaşmıştır.
Arkeolojik bulgular, bulgurun ilk yapıldığı kesin tarihi tam olarak göstermese de, üretiminin Ortadoğu’nun Bereketli Hilali bölgesinde başladığı kesindir. Bilimsel çalışmalar, buğday üretiminin kökeninin de bu bölgeye dayandığını desteklemektedir. Son yapılan arkeolojik kazılar, Türkiye’nin güney doğusunda, özellikle Karacadağ Dağları’nın Einkorn buğdayının ilk kez 11 bin yıl önce ekildiği alanlar olduğunu ortaya koymuştur.
Karacadağ ve Einkorn Buğdayı İlişkisi
Avrupalı bilim insanları, Karacadağ yakınlarında, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Kızıltepe üçgeninde yetişen yabani Eikorn türlerinin, yetiştirilen Eikorn’a genetik olarak benzerlik gösterdiğini tespit etmişlerdir. Bu durum, bölgenin Eikorn ekiminin yapıldığı önemli bir merkez olduğuna işaret etmektedir. Asırlar boyunca tarihi buğday türleri değişse de, bulgur üretiminin temel yöntemi aynı kalmıştır.
Bulgurun Besin Değeri ve Faydaları
Günümüzde beslenme, sadece karın doyurmanın ötesinde, yaşam kalitesini artırmak, hastalıklardan korunmak ve zihinsel fonksiyonları desteklemek için önemli bir araç olarak görülmektedir. Bulgur, bu açıdan da önemli bir yere sahiptir. Yüksek oranda kompleks karbonhidrat ve lif içeren bulgur, aynı zamanda çinko, kepek, krom ve magnezyum açısından zengindir. Selenyum, B12 vitamini hariç diğer tüm B vitaminlerini de içerir.
Bulgurun faydaları şunlardır:
- Kan şekeri dengesini kontrol altında tutmaya yardımcı olur.
- Kemik sağlığını destekler.
- Diyet dönemlerinde tokluk hissi sağlar ve kilo vermeyi kolaylaştırır.
- Anne karnındaki bebek sağlığı için faydalıdır.
- Cilt ve saçı besler.
Sarimsaklı Bulgur Köftesi Tarifi
İdilika’nın Mutfağı’ndan lezzetli bir tarifle bulgurun farklı bir sunumunu deneyebilirsiniz:
Malzemeler
- 1 su bardağı ince bulgur
- 1 su bardağı ılık su
- 1 adet yumurta
- 1 su bardağı un
- 1 yemek kaşığı salça
- 2 çay kaşığı kimyon
- Tuz
Yoğurt Sosu İçin:
- 1 su bardağı yoğurt
- 3 diş sarımsak
Salçalı Sos İçin:
- 2 yemek kaşığı salça
- 3 yemek kaşığı tereyağı
- Pul biber
- Dilerseniz soğan
Yapılışı
Bulgurun üzerine ılık su dökülür ve beş dakika dinlendirilir. Bulgur kabarınca beş dakika yoğrulur. Yumurta, salça, kimyon ve tuz eklenerek yoğrulur ve fındık büyüklüğünde köfteler hazırlanır. Kaynayan tuzlu suya azar azar atılan köfteler, yarım saat kadar pişirilir. Pişen köfteler kaseye alınır. Yağ, salça, dilerseniz soğan ve pul biber kavrulup köftenin üzerine dökülür. Son olarak sarımsaklı yoğurt eklenir.
Kaynak: İdilika’nın Mutfağı, Sabah, 01 Şubat 2026
Haberin Diğer Kareleri
