Büyük İlaç Firmaları ve Yatırımcılar, Yapay Zekaya Güvenerek İlaç Keşfini Hızlandırmaya Çalışıyor
Yapay Zeka, İlaç Keşfinde Devrim Yaratabilir mi?
Modern tıbbın karmaşık dünyasında, bir tedavi bulmak neredeyse imkansızdır. Araştırmacılar, 10^60 (on milyar güne yükseltilmiş) olası kimyasal bileşik bulunduğunu tahmin ediyor. Ancak, bu sayının yalnızca çok küçük bir kısmı potansiyel ilaç haline gelebilir. Büyük ilaç firmalarının ve risk sermayesi yatırımcılarının yapay zekanın bu sonsuz karmaşıklığı çözebileceğine dair umutları, milyarlarca dolarlık yatırımlarla somutlaşmıştır.
Isomorphic Labs: Yapay Zeka Destekli İlaç Tasarımında Öncü
Bu hareketin öncülerinden biri, Google ana şirketi Alphabet’ten ayrılarak kurulan ilaç tasarım şirketi Isomorphic Labs’tir. Şirket, Mart 2025’te Joshua Kushner’ın Thrive Capital liderliğinde gerçekleştirilen 600 milyon dolarlık Seri A finansman turunu tamamladı. Bu finansman, biyolojiyi şansa dayalı bir oyun olarak değil, mühendislik problemi olarak ele almayı hedefleyen bir yatırım felsefesini yansıtmıştır. Thrive Capital ortağı Vince Hankes, Fortune dergisine yaptığı açıklamada, “Bugün uçakları elle tasarlamayı kim düşünür, ne de kimin uçak tasarımına güvenirdi? Ancak, tüm ilaçlarımız bu şekilde tasarlanıyor. Gelecekte, ilaçların hepsi sağlam yazılım ve zeka ile simülasyonlarla tasarlanmalı, tıpkı uçakları tasarladığımız gibi” dedi.
AlphaFold 2’nin Katalizör Etkisi
Bu alandaki son finansman hamlesinin nedeni, AlphaFold 2’nin başarısıdır. AlphaFold 2, DNA dizilerinden 3D protein yapılarını tahmin ederek protein katlama problemini çözdü. Bu atılım, Isomorphic’in kurucusu Demis Hassabis’e 2024 yılında Nobel Ödülü kazandırdı ve yapay zekanın biyolojik araştırma süreçlerini yıllardan dakikalara indirme potansiyelinin ilk kanıtını sundu.
Geleneksel İlaç Keşfi Sürecinin Zorlukları
Geleneksel ilaç keşif süreci oldukça zorludur. Yeni bir ilacı piyasaya sürmek genellikle on yılı aşkın bir zaman alır ve 2 milyar doların üzerinde bir maliyet gerektirir. Ayrıca, klinik denemelerdeki başarısızlık oranı %90’a ulaşmaktadır. Kimyagerler, geçmişte “Whac-a-Mole” oyununa benzetilen, işe yarayan bileşikler bulmak için kaba kuvvet yöntemlerine ve sayısız laboratuvar testine başvurmuşlardır. Bu durumu değiştirmek için büyük ilaç firmaları, teknoloji şirketleriyle ortaklık kurarak tedaviye direnç gösteren hastalıkları hedef almaktadır.
Ortaklıklar ve Hedeflenen Hastalıklar
Isomorphic, Eli Lilly ve Novartis ile ortaklıklar kurmuştur. Novartis, 2025 yılında bu işbirliğini genişletmiştir. Bu ortaklıklar, pankreas, akciğer ve kolorektal kanserlerde yaygın olan protein mutasyonlarının kodlarını çözmeye odaklanmaktadır.
Gerçekçi Beklentiler: Laboratuvar Çalışmalarının Önemi
Yatırım ve işlem gücünün artmasına rağmen, algoritmik tahminden klinik tedaviye geçiş hala risklidir. Isomorphic Labs, Ocak 2026 itibarıyla henüz bir ilacı kritik klinik deneme aşamasına alamamıştır. Rekabetçi Insilico gibi şirketler ise Çin’de klinik denemelerde aday ilaçlara sahiptir. Isomorphic’in bilimsel direktörü Miles Congreve, “Algoritmik tahminlerden sonra gerçek bilimsel süreçlerin ve laboratuvar çalışmalarının devreye girmesiyle karşılaşıyoruz. Bu durum alçakgönüllü edici olmamızı sağlıyor” şeklinde bir açıklama yapmıştır. Novartis’in biyomedikal araştırma başkanı Fiona Marshall, yapay zekanın keşif zaman çizelgesini beş yıl kısaltabileceğini önektse de, insan güvenlik denemelerinin algoritmik olarak atlanamayacağını belirtmiştir.
Geleceğe Bakış: Sanal Hücreler ve Kişiselleştirilmiş Tedaviler
Bu ortaklığın nihai amacı, mevcut sistemi hızlandırmanın ötesine geçmektir. Hassabis, müdahalelerin hastalar üzerinde etkilerini tahmin edebilen sanal bir hücre inşa etmeyi öngörmektedir. Amaç, her yıl onlarca ilaç üretebilen ölçeklenebilir bir süreç oluşturarak, hastaların belirli hastalıklarını bir eczanede fenotipleştirebilecekleri ve özel olarak tasarlanmış tedaviler alabilecekleri kişiselleştirilmiş tıp geleceğine doğru ilerlemektir.
Sektörün Mevcut Durumu
Sektör şu anda milyarlarca dolarlık finansman ve güçlü kodlarla donatılmış, biyolojinin kaotik rastlantılılığını tutarlı bir şekilde çözülebilir bir denkleme dönüştürüp dönüştüremediklerini kanıtlamaya çalışan kritik bir dönemeçtedir.
Fortune’un Kullanım Şekli
Bu hikaye için Fortune gazetecileri, araştırma aracı olarak üretken yapay zekayı kullanmıştır. Bilginin doğruluğu yayınlanmadan önce bir editör tarafından doğrulanmıştır.
Fortune Çalışma İnovasyonu Zirvesi
19-20 Mayıs 2026 tarihlerinde Atlanta’da düzenlenecek Fortune Çalışma İnovasyonu Zirvesi’ne katılın. İş hayatının yeni çağı burada—ve eski reçete yeniden yazılıyor. Bu özel, yüksek enerjili etkinlikte, yapay zeka, insanlık ve stratejinin iş hayatının geleceğini yeniden tanımlamak için nasıl bir araya geldiğini keşfetmek üzere dünyanın en yenilikçi liderleri bir araya gelecek. Şimdi kaydolun.
