Ekonomi Güvenlik Alanı Oldu: Yeni Dünya Ekonomik Düzeni Şekilleniyor

Eski Ekonomi Modeli ve Kırılmalar

Daha önce serbest ticaret, sermaye hareketlerinin serbestisi ve küresel tedarik zincirleri üzerine kurulu olan dünya ekonomisi, 2020’den itibaren yaşanan krizlerle sarsıldı. Küresel pandemi, tedarik zincirlerindeki kırılganlığı gözler önüne sererken, Ukrayna savaşı enerji ve gıda krizlerini derinleştirdi. Yaptırımlar ve teknolojik rekabet ise ekonomik ilişkileri daha da karmaşık hale getirdi.

Yeni Ekonomik Anlayış

Günümüzde gıda arz güvenliği, enerji arz güvenliği, tedarik zinciri güvenliği ve lojistik güvenliği, askeri güvenlik kadar önemli hale geldi. Bu durum, serbest ticaretin yerini korumacılığın almasına, sermaye hareketlerinin kısıtlanmasına ve dijital teknolojilerin ihracat yasaklarına tabi tutulmasına yol açtı. Uzak coğrafyalardan ucuz tedarik stratejisi ise yerini, güvenli tedarik zincirlerine odaklanan nearshoring ve friendshoring uygulamalarına bıraktı.

Kırılmaların Nedenleri

Bu değişimin arkasındaki üç temel kırılma şunlardır:

• Tedarik Kırılganlığı: Küresel tedarik zincirlerinin kırılganlığı, pandeminin etkisiyle açıkça görüldü. Tek bir limanın kapanması veya bir fabrikanın durması, küresel üretimi olumsuz etkileyebiliyor.
• Jeopolitik Şokların Etkisi: Enerji fiyatlarındaki ani yükselişler, navlun maliyetlerindeki artışlar ve yaptırımlar gibi jeopolitik riskler, doğrudan tüketici fiyatlarına, faiz oranlarına ve ekonomik büyümeye yansıyor.
• Teknoloji ve Veri Bağımlılığı: Yarı iletkenlerden yapay zekaya kadar birçok alandaki bağımlılık, ülkeler için kritik bir güvenlik riski oluşturuyor.

Ülke Stratejileri

ABD, Çin, Avrupa ve Japonya gibi dünya lideri ülkeler, ekonomi alanında “korunma kalkanları” oluşturuyor. Stratejik otonomi, milli sanayi ve devlet destekli sanayi politikaları yeniden önem kazanıyor. Dün “piyasa bozucu” olarak görülen uygulamalar, bugün “ulusal güvenlik gereği” savunuluyor.

Gelecek Ekonomisi

Bu gelişmeler, dünyanın daha zengin olmaktan ziyade daha dayanıklı bir ekonomik düzene doğru evrildiğini gösteriyor. Verimlilikten ziyade güvenlik, hızdan ziyade doğru yön ve ucuzluktan ziyade kaynaklar üzerinde tam kontrol ön plana çıkıyor. Ekonomi artık sadece refah üretme alanı değil, devletlerin egemenliğini, toplumsal istikrarını ve stratejik bağımsızlığını korudukları bir cepheye dönüşmüş durumda. 21. yüzyılın ekonomik rekabeti, maliyetle değil, “dayanıklılık”la kazanılacak. Gelecekte ayakta kalabilenler, küresel şoklara karşı dirençli olanlar olacak.

Kerem Alkin’in yazısı, dünya ekonomisinin geçirdiği dönüşümü ve bunun gelecekteki ekonomik ilişkileri nasıl etkileyeceğini analiz ediyor.

Yasal Uyarı: Yayınlanan köşe yazısı/haberin tüm hakları Turkuvaz Medya Grubu’na aittir. Kaynak gösterilse veya habere aktif link verilse dahi köşe yazısı/haberin tamamı ya da bir bölümü kesinlikle kullanılamaz. Ayrıntılar için lütfen tıklayın.