Ekonomik İstikrarsızlık Döngüsü: Orta Güçler Çözüm Olabilir mi?
Küresel Ekonomi Tehdidi Altında
Dünya Ekonomisi Forumu’nda konuşan Kanada eski Başbakanı Mark Carney, uluslararası düzenin krizle karşı karşıya olduğunu belirtirken, büyük güçlerin (ABD ve Çin) ekonomik entegrasyonu birer silah olarak kullandığını vurguladı. Carney, “Eğer masada olmazsak menüde oluruz” diyerek orta güçlere dikkat çekti.
Orta Güçler Birliği Olabilir mi?
Cornell Üniversitesi’nde Ticaret Politikası Kıdemli Profesörü Eswar Prasad, orta güçlerin heterojen bir yapıya sahip olduğunu ve ortak çıkarların tam olarak örtüşmeyebileceğini ifade etti. Carney’nin değişken geometri yaklaşımı (uluslararası ittifakların belirli çıkarlara göre şekillenmesi) önerisine rağmen, Prasad bu tür ittifakların ortak değerlere veya karşılıklı güvene dayanmadığını belirtti. Bu durumun ise küresel diplomasinin ve ticaretin kurallarını belirleyen uluslararası kurumlar ağının yerini doldurmakta yetersiz kalabileceğini vurguladı.
“Doom Loop” Nedir?
Eswar Prasad, “The Doom Loop: Why the World Economic Order Is Spiraling into Disorder” (Kıyamet Döngüsü: Dünya Ekonomik Düzeninin Neden Kaosa Sürüklediği) adlı kitabının yazarı olarak, küreselleşme, çoklu taraflı kurumlar ve gelişmekte olan ekonomilerin yükselişi gibi dünyanın istikrara kavuşması beklenen faktörlerin aslında durumu daha da kötüleştirdiğini savunuyor. Prasad’a göre, seçmenler artık küreselleşmeyi sıfır toplamlı bir oyun olarak görüyor ve faydaların siyasi ve ekonomik elitlere yönelmesi nedeniyle sistemi daha da bozduğunu düşünüyor.
Ticaretin Yönü Değişti mi?
Küresel ticaret geçen yıl yaklaşık 35 trilyon dolarlık rekor seviresine ulaşmış olsa da, bu ticaretin jeopolitik bloklar içinde gerçekleşme oranı artıyor. Ticaret ve finansal akışların parçalanması, mevcut ayrılıkları derinleştiriyor. McKinsey danışmanlık firmasının araştırmalarına göre, ülkelerin güvenlik ittifaklarıyla uyumlu ortaklarla ticaret yapma ve yatırım yapma eğilimi nedeniyle jeopolitik mesafeler azalıyor.
Çin Ekonomisi Ne Durumda?
Uluslararası Para Fonu (IMF), Çin ekonomisinin bu yıl %4,5 büyüyeceğini öngörse de, aşırı yatırım ve sanayi politikalarının verimliliği zayıflattığını, finansal riskleri artırdığını ve bazı sektörlerde üretim fazlasına yol açtığını uyardı. Aralık ayında Çin’deki perakende satışları %0,9’a düşerken, 2025 yılında sabit varlık yatırımları %3,8 oranında azaldı; bu da rekor bir kötüleşme olarak kayıtlara geçti. IMF, Pekin’i tüketim odaklı bir büyüme modeline geçmeye teşvik etti. Ancak Çinli politika yapıcıların iç talebi artırma çabaları sınırlı başarı elde etti.
Hindistan’ın Fırsatı Kaçtı mı?
Komşu ülke Hindistan, ABD’nin “friendshoring” (dost kıyısı) politikası sayesinde avantajlı bir konumda olabileceği düşünülüyordu. Ancak Apple gibi bazı şirketlerin taşınması dışında, Hindistan daha küçük gelişmekte olan pazarlara göre geride kalıyor. Prasad, Hindistan’ın Çin ile ilişkiler kurmakta zorlanacağını düşünüyor.
Önemli Alıntılar
- “Eğer masada olmazsak menüde oluruz.” – Mark Carney
- “Voters now see globalization as a zero-sum game.” – Eswar Prasad
