İran Çatışması ABD Ekonomisine Ayda 10 Bin İş Kaybına Neden Oluyor

ABD Ekonomisi İran Savaşı’ndan Darbe Yiyor

Goldman Sachs’ın yeni analizine göre, ABD ile İran arasındaki askeri çatışma, Amerikan iş gücü piyasasını sessizce olumsuz etkiliyor. Bankanın tahminlerine göre, savaş nedeniyle yaşanan petrol fiyatlarındaki yükseliş, yıl sonuna kadar aylık olarak yaklaşık 10 bin iş kaybına yol açabilir. Bu durum özellikle ülke genelindeki restoranları, otelleri ve perakende mağazalarını derinden etkileyecek.

Petrol Fiyatları Yükseliyor

Goldman Sachs ekonomisti Pierfrancesco Mei tarafından yayınlanan bir araştırma notunda, enerji fiyatlarındaki artışın iş gücü piyasasına nasıl yansıdığına dair detaylı bir çerçeve sunuldu. Banka, Brent petrolün Mart ayında 105 dolara yükselmesinin, Nisan ayında 115 dolara çıkmasının ve ardından dördüncü çeyrekte 80 dolara gerilemesinin beklendiğini belirtiyor. Ancak çatışmanın derinleşmesi durumunda Brent petrol fiyatı 140 doları aşabilir veya en kötü senaryoda 160 dolara kadar yükselebilir.

Çatışma Uzun Sürdürebilir

ABD Başkanı Trump, durumu çözmek için çaba gösterse de ABD-İsrail savaşının İran’a yönelik yakın zamanda sona ermesi beklenmiyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, çatışmanın 4 ila 6 hafta sürmesinin beklendiğini belirtirken, Trump Fox Business’e yaptığı açıklamada bir anlaşmanın 5 gün içinde de sağlanabileceğini ifade etti. Ancak uzmanlar daha temkinli: Brookings analistleri, gerçek bir rejim değişikliği olmadan İran’ın yeteneklerini yeniden inşa edebileceği ve bölgesel istikrarsızlığı körükleyebileceği konusunda uyarıyor. Ementena Advisory’den Maximilian Hess ise CNBC’ye yaptığı açıklamada, Washington için durumun “kaybet-kaybet” olduğunu, İran’ın drone avantajı ve Körfez baskısı nedeniyle bir kara savaşının giderek daha olası hale geldiğini söylüyor.

Hangi Sektörler Etkileniyor?

Zararın dağılımı eşit değil. Goldman Sachs’ın sektörlere göre yapılan analizlerine göre, en çok etkilenen sektör eğlence ve konaklama sektörü olurken, bu sektörde aylık yaklaşık 5 bin iş kaybı bekleniyor. Perakende ticaret ise ek olarak 2 bin iş kaybına yol açacak. Yüksek enerji fiyatları arttığında tüketiciler öncelikle discretionary harcamaları kısıyor; tatillerden vazgeçiliyor, daha az restorana gidiliyor ve alışveriş gezileri azaltılıyor. Bu durum, sağlık hizmetleri ve konut gibi temel ihtiyaçlara ödeme yapmaya devam ederken, ücretli çalışanların gelirini olumsuz etkiliyor.

Gen Z En Çok Etkilenen Nesil

Bank of America Institute’un yakın tarihli bir raporuna göre, diğer nesillere kıyasla geriden gelen Gen Z’nin harcamaları, 2025 ortasında Baby Boomers’ın harcamalarından daha hızlı büyümüştü. Bu durum yavaşlayan kira büyümesi ve yılda yaklaşık %9 oranında artan ücretler tarafından desteklendi. Ancak 23 Mart itibarıyla ulusal benzin fiyatlarının yıl bazında yaklaşık %26 arttığı göz önüne alındığında, BofA ekonomistleri Joe Wadford ve David Michael Tinsley, bu toparlanmanın tam olarak başlamadan kesintiye uğrayabileceği konusunda uyardı. Gen Z, herhangi bir nesil arasında en yüksek oranla benzin harcamalarının discretionary harcamalara oranıyla karakterize ediliyor ve aynı zamanda Goldman Sachs’ın en büyük işten çıkarmaların beklendiği eğlence ve konaklama sektörlerinde çalışıyor. Bu durum, hem benzin maliyetlerindeki artıştan hem de çalışma saatlerinin azalmasından kaynaklanan bir geri bildirim döngüsü yaratıyor.

Petrol Şokunun Etkisi Azaldı

Goldman Sachs, ABD ekonomisinin 1970’lerde olduğu gibi petrol fiyat şoklarına karşı daha dirençli olduğunu vurguluyor. Banka, petrol fiyatlarında %10’luk bir artışın işsizlik ve ücret büyümesi üzerindeki etkilerinin 1975 ile 1999 yılları arasında olduğundan yaklaşık üçte biri kadar olduğunu tahmin ediyor. Bu değişimi açıklayan iki yapısal faktör var: ABD GSYH’sinin petrol yoğunluğunun azalması, tüketici harcamalarını ve iş yatırımlarını azaltırken; 2010’dan beri yerli kaya yağı üretimindeki patlama, enerji sektörü istihdamı ve sermaye harcamaları için bir dengeleyici yastık oluşturuyor. Ancak bu yastık eskisi kadar kalın değil.

İşsizlik Oranı Yükselişe Geçebilir

Kümülatif etki, daha önce haftanın başında güncellenen Goldman Sachs’ın makro tahminlerinde de kendini gösteriyor. Banka, ABD işsizlik oranının 2026’nın üçüncü çeyreğinde %4,6’ya yükseleceğini ve bu artışın yaklaşık yarısının petrol şokundan kaynaklanacağını, diğer yarısının ise çatışmadan önce zaten yavaşlayan iş gücü büyümesinin işgücü arzıyla rekabet edememesinden kaynaklandığını tahmin ediyor. Goldman Sachs, işsizlik projeksiyonlarının Federal Rezerv’in kendi FRB/US modelini kullanarak yaptığı simülasyonlarla yakından örtüştüğünü ve bu durumun tahminlere ek bir güvenilirlik kattığını belirtiyor. Ancak petrol fiyatlarında ciddi bir artış olması durumunda işsizlik oranı %0,3 daha da yükselebilir.