İran’da Milyonlarca Kişi Yer Değiştiriyor, Göç Krizi Riski Artıyor
Savaşın İzinde: İran’dan Türkiye’ye Kaçanlar ve Geri Dönenler
ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşın başlamasıyla birlikte milyonlarca İranlı yer değiştirdi. Birleşmiş Milletler Mülteciler Ajansı’na (BMRA) göre, 3.2 milyon kişi evlerini terk etmek zorunda kaldı. Bu durum, bölgede potansiyel bir göç krizi yaratma riski taşıyor.
Golestan’dan Van’a: Güvenli Bir Yaşam Umudu
Doğu İran’daki Golestan şehrinde yaşadığı evin yakınlarında patlamalar yaşandıktan sonra kuaför Merve Pourkaz, “Yaklaşık 1.500 kilometre yol kat ettim ve umarım Van’da savaş bitene kadar güvende olurum.” diyerek Türkiye’nin Van şehrine sığınmak için alp sınır geçidine gitti.
Geri Dönüş: Ailesini Korumak İçin Tehlikeye Göze Alma
Diğer yandan, İstanbul’da bir Alman üniversite profesörüyle evlenmek hazırlığı yapan 45 yaşındaki Leila Rabetnezhadfard, savaşın başlamasıyla birlikte Shiraz’daki evine geri döndü. “Ailem İran’da yaşadığına göre ben nasıl güvende olabilirim? Ailemizi İstanbul’a getirmek de mümkün değil çünkü dairem küçük, kardeşim sağlık hizmeti alması gerekiyor ve burada hayat çok pahalı.” şeklinde konuştu. Rabetnezhadfard, savaş bitene kadar İran’dan ayrılmayacağını belirtti.
Göç Riskini Artıran Faktörler
BMRA, çatışmaların devam etmesi durumunda daha fazla sayıda İranlının evlerini terk edeceğini uyardı. Uluslararası Göç Örgütü’ne (UGO) göre, birçok İranlı büyük şehirleri terk ederek Hazar Denizi kıyısındaki daha güvenli bölgelere yerleşiyor.
Neden Kaçışlar Sınırlı?
Salvador Gutierrez, UGO’nun İran görevlisi, “İnsanların önceliği aileleriyle birlikte kalmak, ailelerinin ve mallarının güvenliğini sağlamak, güvenlik koşulları ve lojistik zorluklar nedeniyle hareketleri sınırlı kalıyor.” şeklinde bir açıklama yaptı.
Komşu Ülkelerin Hazırlıkları
İran’daki kritik altyapının tahrip olması durumunda, Pakistan, Afganistan, Türkmenistan, Azerbaycan, Ermenistan, Türkiye ve Irak gibi komşu ülkelere doğru insan dalgalarının oluşabileceği endişesi hakim. Türkiye İçişleri Bakanı Mustafa Ciftci, Hurriyet gazetesine yaptığı açıklamada, İranlı mülteciler için sınır bölgelerinde tampon alanlar veya geçici barınma yerleri oluşturulması planlarının hazır olduğunu belirtti.
Türkiye’nin Sınır Güvenliği
Türkiye Savunma Bakanlığı, Ocak ayında Türkiye’nin İran ile olan sınırını 380 kilometre beton duvar, 203 optik kule ve 43 gözlem noktası eklenerek güçlendirdiğini duyurdu. Analist Riccardo Gasco, Türkiye’nin ülkeye giriş yapan insan akışını sıkı bir şekilde kontrol etmek için birlikler göndereceğini ve Avrupa Birliği’nden yardım almak için başvuracağını öngörüyor.
Avrupa Birliği’nin Rolü
Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki ilişkiler, Suriye mülteci kriziyle yeniden şekillenmişti. Yaklaşık 4.5 milyonun üzerindeki Suriyelinin Türkiye’ye sığınması, daha sonra birçoklarının Avrupa’ya geçmesine neden olmuştu. Şimdi ise benzer bir durum yaşanabileceği endişesiyle Avrupa Birliği de hazırlıklarını yapıyor.
Mülteci Statüsü Beklentisi
Bağımsız İnsan Kaynakları Geliştirme Vakfı’nda çalışan yardım görevlisi Sara Karakoyun, İranlıların Türkiye’de mülteci statüsü başvurusunda bulunmak istemeyeceklerini çünkü başvuruların yıllarca sürebileceğini ve olumlu sonuçlanacağının garantisi olmadığını ifade etti.
