İran’ın Deniz Mayınları Küresel Ekonomiyi Tehdit Altına Aldı
Deniz Mayınları İran’ın Gizli Silahı Haline Geldi
ABD ile yaşanan gerginliklerin 13. gününde, İran beklenmedik bir şekilde deniz mayınlarını kullanmaya başlamasıyla dikkat çekiyor. Naval marine warfare uzmanı Scott Savitz, Fortune dergisine yaptığı açıklamada, “Deniz mayınları basit ve ‘havalı’ olmayan silahlar. Birinci Dünya Savaşı’ndan önce ortaya çıkmış ve o zamandan beri pek gelişmemişler. Filmden fırlamış gibi görünen metal toplara benziyorlar; balıkçı teknelerine rahatlıkla sığacak kadar küçükler ve TNT ve amonyum nitratla dolu” dedi.
Küresel Ekonomi Tehlikeye Girdi
Savitz, deniz mayınlarının patladığında gemileri ortadan ikiye ayırabileceğini belirtirken, “Tipik olarak bir füzeden çok daha büyük etki yaratırlar ve sadece birkaç bin dolara mal olmasına rağmen milyonlarca dolar değerinde hasar verebilirler” şeklinde konuştu. Strauss Center at the University of Texas verilerine göre, deniz mayınları 1950’den bu yana ABD Donanması’nın gemi kayıplarının %77’sine neden oldu.
Strait of Hormuz’da Gerilim Yükseliyor
CNN’e konuşan bazı ABD istihbarat yetkilileri, İran’ın dünya petrolünün yaklaşık beşini taşıyan kritik boğaz olan Strait of Hormuz’a mayın yerleştirmeye başladığını iddia etti. Son günlerde İran, Körfez’de iki Irak petrol tankeri de dahil olmak üzere çeşitli tanker gemilerine saldırdı ve bir mürettebat üyesinin ölümüne yol açtı. Commodity uzmanı Rory Johnston’ın tahminlerine göre, savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 250 milyon varil ham petrol Körfez’de mahsur kaldı.
Petrol Fiyatları Tırmanıyor
Ham petrol fiyatları, yazıldığı anda varil başına 100 doların hemen altında işlem görürken, benzin fiyatları %20 arttı. Pakistan okulları kapattı ve dört günlük çalışma haftası uygulamaya koyarken, Hindistan ülkede restoranları ve otelleri kapatarak yakıtı yemek pişirmek için ayırmaya çalışıyor. Tayland ise hükümet bürokratlarının asansör kullanmamasını talep etti.
Risk Algısı ve Sigorta Şirketleri
Scott Savitz, İran’ın Strait of Hormuz’u fiilen kapatmadığını, ancak kullanıcıların riski artırma veya risk algısını yükseltme kararı alarak durumu etkileyebileceğini söyledi. Mevcut risk seviyesi, büyük marine savaş sigorta şirketlerini geri çekilmeye zorladı ve yük taşıma oranları rekor düzeye ulaştı. Strait’ten Çin’e giden çok amaçlı bir ham petrol gemisi, günde yarım milyon dolar gelir elde edebilir.
Psikolojik Savaşın Yükselişi
Deniz mayınlarının en büyük etkilerinden biri psikolojik savaş unsurudur. Mayınlar neredeyse görünmezdir ve tespit edilmesi son derece zordur; bu durum, füze saldırılarında sıcaklık izleri veya radar tarafından tespit edilebilen izler gibi unsurların bulunmasına olanak tanırken, deniz mayınlarında böyle bir imkan bulunmaz. Savitz, “Bir gemi suya bir şey atar ve yoluna devam eder. Suda sıçrama olur” dedi.
Tarihsel Bağlantılar ve ABD’nin Yanılgıları
1980’lerde İran ve Irak arasındaki Tanker Savaşı sırasında 450 gemi saldırıya uğradı ve en yıkıcı silah deniz mayınlarıydı. 1988’de USS Samuel Roberts, 80 yıl önce tasarlanmış bir İran M-08 mayınına çarparak ciddi şekilde hasar gördü. ABD, bu olayın ardından Operation Praying Mantis ile İran donanmasının yarısını tek bir öğleden sonra batırarak misilleme yaptı. Ancak, Savitz’e göre ABD, deniz mayınlarına yönelik yatırımlarını son yıllarda azalttı ve geçen Eylül ayında Körfez’deki son özel amaçlı mayın temizleme gemilerini devre dışı bıraktı.
Gelecek İçin Endişeler
Savitz, “Deniz mayınlarının psikolojik etkisi çok büyük. Gemiler ya ‘göremiyorum, bu yüzden görmezden geliyorum’ diyerek sorunlara giriyor ya da ‘sular mayınlanmış olabilir’ düşüncesiyle aşırı tepki verip risk almaktan kaçınıyorlar” dedi. Bu durum, deniz trafiğini daha da zorlaştırabilir ve küresel ekonomiyi olumsuz etkileyebilir.