Kadınlar İş Hayatında Cam Tavanla Mücadele Etmeye Devam Ediyor
İş Yaşamında Kadınların Karşılaştığı Engeller ve Çözüm Önerileri
8 Mart Dünya Kadınlar Günü sebebiyle yapılan değerlendirmede, Psikoloji Bölümü Dr. Öğretim Üyesi Ülfet Uzunkoca, kadınların iş hayatındaki ilerlemesini engelleyen yapısal faktörlere dikkat çekti. Uzunkoca, kadınların üst düzey yönetim pozisyonlarındaki temsiliyetinin hala sınırlı olduğunu ve bunun bireysel yetersizliklerden kaynaklanmadığını belirtti.
Yapısal Faktörlerin Etkisi
Uzunkoca’nın açıklamasına göre, toplumsal cinsiyet rolleri, bakım sorumluluklarının kadınlara yüklenmesi, liderliğin erkeklikle özdeşleştirilmesi ve kurum kültürlerindeki stereotipler gibi faktörler, kadınların kariyer ilerlemesini olumsuz etkiliyor. Bu durumun üstesinden gelmek için, kariyer yollarının desteklenmesi, mentorluk programları oluşturulması ve kurumsal uygulamaların gözden geçirilmesi gerekiyor.
Uzaktan Çalışmanın Riskleri: Esneklik Damgalaması
Son yıllarda yaygınlaşan uzaktan ve hibrit çalışma modellerinin de kadınlar için yeni bir risk alanı oluşturduğu vurgulandı. Uzunkoca, bu durumun “esneklik damgalaması” olarak tanımlandığını ifade etti. “Bu olgu, esnek çalışma düzenlerinden yararlanan çalışanların işlerine daha az bağlı ya da daha düşük performanslı olduğu yönündeki temelsiz varsayımlara dayanıyor.” şeklinde konuştu.
Terfi Olasılığında Düşüş
McKinsey & Company’nin 2025 verilerine göre, uzaktan çalışan kadınların ofiste çalışanlara kıyasla terfi edilme olasılıkları daha düşük. Özellikle kariyerin başlarında uzaktan çalışan kadınların terfi olasılığı, ofisten çalışan kadınlara göre yaklaşık 1.5 kat daha az bulunuyor. Bu durum, evden çalışmanın bazı kadınlar için görünürlüğü azaltarak ilerleme fırsatlarını kısıtlayabileceğini gösteriyor.
Yönetim Kurullarında Kadın Temsili
Avrupa Birliği’nin borsaya kote şirketlerdeki yönetim kurullarında kadın temsilini artırmaya yönelik bağlayıcı düzenlemeler getirdiği belirtildi. Türkiye’de ise zorunlu bir kota bulunmuyor ve gönüllü hedeflere rağmen BIST şirketlerindeki kadınların yönetim kurulu temsili yaklaşık %19,4 seviyesinde kalmış durumda.
Çözüm Önerileri: Kurumsal Dönüşüm
Uzunkoca, cam tavanın yalnızca bireysel bir sorun olmadığını, kurumların ilerleme mekanizmalarında yeniden üretilen yapısal engeller bütünü olduğunu vurguladı. Bu nedenle çözüm için kurumsal düzeyde dönüşüm gerekiyor. Öneriler arasında şunlar yer alıyor:
- Yönetim kurulu ve üst yönetim hedefleri belirlenmeli ve takip edilmeli
- Atama ve terfi süreçlerinde açık kriterler tanımlanmalı
- Karar vericilerin ilerleme konusunda hesap verebilirliği sağlanmalı
- Mentorluk ve sponsorluk programları oluşturulmalı
Psikolojik Korunma Stratejileri
Cam tavanın kadınların motivasyonunu ve öz yeterlilik algısını olumsuz etkileyebileceği belirtildi. Uzunkoca, görünürlüğü artırmanın önemini vurgulayarak, “Birçok kadın iyi iş yaparsam fark edilirim düşüncesiyle geri planda kalabiliyor. Literatürde Tiara Sendromu olarak tanımlanan bu durum zamanla motivasyon kaybına yol açabilmektedir.” dedi.
