Kadınlar Tütün Bırakma Hareketinde Öncü: Dünya Sağlığı Verileri Ortaya Çıkarıyor

Dünya genelinde tütün kullanımında düşüş devam ederken, kadınlar bırakma konusunda daha hızlı ilerleme kaydediyor. DSÖ verileri, erkeklerin hedefe ulaşmasının ise daha uzun süreceğini gösteriyor.

Giriş

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) öncülüğünde her yıl 9 Şubat “Dünya Sigarayı Bırakma Günü” olarak kutlanıyor. Bu kapsamda, tütünün insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekilirken, kullanımın azaltılması ve toplumsal bilinç oluşturulması hedefleniyor. Anadolu Ajansı’nın derlediği DSÖ verileri, tütün kullanımında küresel bir düşüş trendinin olduğunu ancak tütün salgınının henüz sona ermediğini ortaya koyuyor.

Tütün Kullanımındaki Düşüş

DSÖ’nün 2025 raporuna göre, 2000 yılında 1,38 milyar olan tütün kullanıcılarının sayısı 2024’te 1,2 milyara geriledi. Bu, yaklaşık 120 milyon kişilik bir düşüş anlamına geliyor ve bu oran, 2010’dan bu yana tütün kullananların sayısında yaklaşık yüzde 27’lik bir azalma olarak gerçekleşti. Ancak, dünya çapında her beş yetişkinden biri hala tütün bağımlısı ve bu durum her yıl milyonlarca önlenebilir ölüme neden oluyor.

Elektronik Sigara Tehlikesi

Tütün kullanımındaki düşüşün yanı sıra, elektronik sigara kullanımının da yaygınlaşması dikkat çekiyor. Dünya genelinde 100 milyondan fazla kişinin elektronik sigara kullandığı belirtiliyor. Bu kullanıcıların çoğunluğu yüksek gelirli ülkelerde bulunurken, 13 ila 15 yaş grubunda 15 milyondan fazla çocuğun da elektronik sigara kullandığı tespit edildi. Tütün endüstrisinin, elektronik sigara, nikotin poşetleri ve ısıtılmış tütün ürünleri gibi yeni ürünlerle tütün bağımlılığını pazarlamaya devam ettiği vurgulanıyor.

Kadınların Öncülüğü

2000-2024 yılları arasında tüm yaş gruplarında hem erkekler hem de kadınlar arasında tütün kullanımında düşüş gözlemlenmiş olsa da, tütün kullanımını bırakma konusunda kadınlar daha hızlı ilerleme kaydetmiş durumda. Kadınlar, 2025 için belirlenen tütün kullanımını bırakma hedefine beş yıl erken, yani 2020 yılında ulaşmışlardır. Bu durum, kadınlar arasında tütün kullanımını bırakma oranının yaklaşık yüzde 30 olduğu anlamına geliyor.

Erkeklerin Durumu

Kadınların tütün kullanımını bırakma oranlarındaki bu başarıya rağmen, erkeklerin durumunun farklı olduğu görülüyor. Erkeklerin, sigara kullanımını azaltma hedefine ulaşmasının 2031 yılına kadar beklendiği belirtiliyor. Günümüzde dünya çapında tütün kullanıcılarının beşte dördünden fazlası erkeklerden oluşurken, yaklaşık 1 milyar erkek hala tütün kullanıyor. Erkekler arasında tütün kullanımı 2010’da yüzde 41,4’ten 2024’te yüzde 32,5’e düşmüş olsa da, değişim hızı kadın kullanıcılara oranla daha yavaş ilerliyor.

Bölgesel Tütün Kullanımı Tablosu

Tütün kullanımı bölgesel olarak farklılık gösteriyor. Güneydoğu Asya’da erkekler arasında tütün kullanımı neredeyse yarı yarıya azalırken, 2000’de yüzde 70 olan oran 2024’te yüzde 37’ye düşmüş ve bu durum küresel tütün kullanımındaki düşüşün yarısından fazlasını oluşturmuş durumda.

• Afrika: Yüzde 9,5 ile en düşük tütün kullanım oranına sahip.
• Avrupa: Yetişkinlerin yüzde 24,1’i tütün kullanıyor ve bu oran küresel olarak en yüksek seviyede.
• Doğu Akdeniz: Tütün kullanımı oranı yüzde 18, bazı ülkelerde artış devam ediyor.
• Batı Pasifik: Yetişkinlerin tütün kullanımı 2010’da yüzde 25,8’den 2024’te yüzde 22,9’a düşmüş. Erkeklerde tütün kullanımı oranı yüzde 43,3 ile tüm bölgeler arasında en yüksek seviyede bulunuyor.

Sonuç

DSÖ verileri, tütün kullanımında küresel bir düşüş trendinin olduğunu ancak kadınların tütün bırakma konusunda erkeklere göre daha başarılı olduğunu gösteriyor. Elektronik sigara kullanımının yaygınlaşması ve tütün endüstrisinin yeni ürünlerle bağımlılığı sürdürme çabaları ise dikkatle takip edilmesi gereken önemli konular arasında yer alıyor.