Körfez’deki Üretim Kısıtlamaları Petrol Piyasasını Sarsıyor, Fiyatlar Yükselişte
Petrol Piyasasında Çöküş Derinleşiyor: Körfez Ülkelerinden Üretim Kesintileri
İran’daki savaşın etkisiyle Hormuz Boğazı’nın fiilen kapanması ve ABD’nin hedef alan bölgelerini genişletme ihtimali, petrol piyasasını daha da belirsiz bir hale getirdi. Birleşik Arap Emirlikleri ve Kuveyt, depolama kapasitelerinin dolması nedeniyle üretimi azaltırken, Irak’ın üretimi %60 oranında düşüş gösterdi. Diğer ülkelerin de benzer adımlar atmaları bekleniyor.
Üretim Azaltmalarının Nedenleri
Hormuz Boğazı’ndaki gemi trafiğinin azalması ve boş gemi sayısının hızla düşmesi, bölgedeki mevcut depolama tesislerinin kısa sürede dolmasına neden oluyor. Normalde dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşinci kısmını elinde bulunduran bu boğazın geçilemez olması, piyasada ciddi bir gerginlik yaratıyor.
Suudi Arabistan’dan Alternatif Çözümler
Suudi Arabistan, Kızıldeniz kıyısına rekor miktarda ham petrol yönlendirerek durumu hafifletmeye çalışıyor. Ancak İran, 28 Şubat’ta başlayan ABD ve İsrail saldırılarına karşı geri adım atmayacağını belirtiyor. Başkan Donald Trump ise sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, “Şimdi İran’daki daha önce hedef alınmayan bölgeleri ve insan gruplarını hedeflemeyi değerlendireceğiz. Teslim olana kadar ya da daha muhtemel bir şekilde tamamen çöktikleri ana kadar saldırılar devam edecek!” şeklinde konuştu.
Fiyatlar Rekor Seviyelere Yaklaşıyor
Petrol analistleri, yöneticiler ve ticaret uzmanları, savaşın ham petrolü kritik bir dönemeç noktasına getirdiğini ve varil başına 100 dolar psikolojik eşiğine yaklaştırdığını belirtiyor. Brent petrolü geçen hafta %30 oranında artış göstererek son altı yıldaki en büyük yükselişi yaşadı ve bu seviyeye yaklaşmış durumda. Abu Dabi’nin bayrak gemisi Murban ham petrole bağlı vadeli işlemler Cuma günü varil başına 103 dolar, Umman ham petrol vadeli işlemleri ise 107 dolardan işlem gördü. Şanghay Uluslararası Enerji Borsası’ndaki Çin ham petrol vadeli işlemleri ise ABD doları cinsinden 109 dolara ulaştı.
Uzman Uyarıları: Tavan Yok
Singapur merkezli 8VantEdge Pte’nin kıdemli portföy yöneticisi ve eski bir fiziksel enerji ticaretçisi olan Stefano Grasso, “Her eklenen gün fiyatlara yönelik baskıyı artırıyor ve bu senaryoda kısa vadede fiyatlar için hiçbir tavan yok” şeklinde uyardı.
Riskler ve Alternatif Çözümler
Petrol altyapısına yönelik artan tehditler, saldırılar sonrasında bile devam edebilecek kesintiler riskini beraberinde getiriyor. Suudi Arabistan, 1 milyon varil/gün kapasiteli Shaybah petrol sahasına yönelen insansız hava araçlarını engelledi. Bahreyn ve Katar’da da saldırılar devam ediyor.
ABD, finansal korumayı güçlendirmek ve potansiyel olarak askeri eskort sağlamak için denizcilik yeniden sigorta programı başlattığını duyurdu. Bu program kapsamında yaklaşık 20 milyar dolarlık kayıpların karşılanması planlanıyor. Ancak gemi sahipleri ve armatörler, sigorta maliyetlerinden daha çok gemi ve mürettebatın güvenliği konusunda endişe duyuyorlar ve tam donanma eskortu veya çatışmaların sona ermesini istiyorlar.
Diğer ABD Hamleleri
ABD, petrol fiyatlarındaki artışı sınırlamak için Hindistan’a bölgede depolarda bulunan Rus petrolüne erişim izni verdi. Ayrıca stratejik petrol rezervini kullanma veya vadeli piyasalara müdahale etme gibi seçenekler gündeme getirildi. Ancak yetkililer bu fikirleri geri çekerken, Trump enflasyon endişelerini görmezden geldi ve “Petrol fiyatları yükselecek, sonra da çok hızlı bir şekilde düşecek,” dedi.
Asya’daki Etkiler
Orta Doğu’ya büyük ölçüde bağımlı olan Asya ülkeleri, en acil sonuçları yaşıyor. Ham petrolün %90’ından fazlasini bölgeden temin eden Japonya, ulusal petrol rezervlerinden faydalanma seçeneği talep ediyor. Diğer ülkeler ise yakıt ihracatını kısıtlayarak iç fiyatları kontrol altında tutmaya çalışıyor.