Şirketler İşten Çıkarma Gerekçesi Olarak Yapay Zekayı Kullandığı İddiası Ortaya Çıktı
Yapay Zeka İşten Çıkarma Bahanesi mi?
Yapay zekanın iş gücünü dönüştüreceği ve kitlesel işsizliğe yol açacağı yönündeki iddialar, Oxford Economics’in yeni araştırmasıyla sorgulanıyor. Şirketler, işten çıkarmaları yapay zeka uygulamasıyla örtbas ediyor olabilir. Rapora göre, şirketler işten çıkarmaları “yapay zeka” gerekçesiyle açıklayarak yatırımcıları etkilemeye çalışıyor.
Raporun Bulguları Neler?
Oxford Economics’in raporu, yapay zekanın işten çıkarma nedenleri olarak gösterilmesine rağmen, makroekonomik verilerin bu durumu desteklemediğini belirtiyor. Şirketlerin, geçmişte yapılan aşırı işe alımların veya zayıf tüketici talebinin sonuçlarını gizlemek için yapay zekayı bir araç olarak kullandığı düşünülüyor. Wharton işletme profesörü Peter Cappelli, “Şirketler, olası bir işten çıkarma haberine piyasanın olumlu tepkisini değerlendiriyor. Ancak, yatırımcılar şirketlerin ilan ettikleri işten çıkarmaları gerçekten yapıp yapmadıklarını fark ettikten sonra bu durum değişti.” şeklinde bir ifade kullanıyor.
İstatistikler ve Gerçekler
Challenger, Gray & Christmas adlı işe yerleştirme şirketinin verilerine göre, 2025 yılının ilk 11 ayında yapay zeka nedeniyle bildirilen 55.000 ABD işten çıkarma, toplam işten çıkarma sayısının sadece %4,5’ini oluşturuyor. Buna karşılık, standart piyasa ve ekonomik koşullara atfedilen işten çıkarmalar 245.000’i buluyor. ABD iş gücü piyasası düşünüldüğünde, yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar sınırlı kalıyor.
Verimlilik Sorunu
Oxford Economics, yapay zekanın gerçek bir devrim yaratması durumunda, kalan işçilerin verimliliğinin önemli ölçüde artması gerektiğini belirtiyor. Ancak, verimlilik büyümesi beklenenden daha yavaş gerçekleşiyor ve hatta bazen azalıyor. Bu durum, yapay zekanın henüz yaygın olarak kullanıldığı veya işçileri büyük ölçüde değiştirdiği anlamına gelmiyor.
Uzman Görüşü
KPMG baş ekonomisti Diane Swonk, “Düşük işe alım ve düşük işten çıkarma oranlarına sahip iş gücü piyasası, işsiz bir genişlemeye dönüşüyor.” diyor. Bank of America Research’in ABD Hisseleri ve Niceliksel Strateji Başkanı Savita Subramanian ise, şirketlerin 2020’lerden beri genel olarak insanları süreçlerle değiştirdiğini belirtiyor. Subramanian, 2001’den beri verimlilik ölçümlerinin önemli ölçüde iyileşmediğini, Nobel ödüllü ekonomist Robert Solow’un tespit ettiği “verimlilik paradoksu”nu hatırlatıyor.
Gelecek Beklentileri
Oxford Economics, iş gücü piyasasında meydana gelen değişikliklerin devrimsel değil, evrimsel bir nitelikte olacağını vurguluyor. Şirketlerin yapay zekayı işten çıkarma bahanesi olarak kullanması, yatırımcı ilişkileri ve halkla ilişkiler stratejisi olarak değerlendirilebilir. Yapay zekanın iş gücü piyasası üzerindeki etkileri uzun vadede daha netleşecektir.
- Yapay zeka kaynaklı işten çıkarmalar, toplam işten çıkarma sayısının küçük bir yüzdesini oluşturuyor.
- Verimlilik artışı beklenenden daha yavaş gerçekleşiyor.
- İş gücü piyasasında meydana gelen değişikliklerin evrimsel bir nitelikte olması bekleniyor.
