Taylor Swift Biletinden DisneyWorld Sırasına Gizli Piyasalar Ortaya Çıktı
Konser Biletleri ve Popüler Deneyimler İçin Rekabetin Yeni Yüzü: “Gizli Piyasalar”
ABD’de devam eden bir rekabet davasında, konser biletleri ve popüler deneyimlere erişimde yaşanan sorunların ardındaki karmaşık sistemler gün yüzüne çıkıyor. Hükümet avukatları, Ticketmaster ve ebeveyn şirketi Live Nation Entertainment’ın piyasayı tekel haline getirdiğini savunurken, Wharton Okulu profesörü Judd Kessler ise bu durumun yarattığı “gizli piyasaların” etkilerini gözler önüne seriyor.
Taylor Swift Bileti Neden Elinizden Kayıyor?
Kessler, “Eğer bir Taylor Swift bileti son anda sepette kaybolduysa, Ticketmaster ekranı donmuşsa veya Resy sayfasında saat 19.00’deki masa aniden yok olduysa, siz de bu gizli piyasanın bir parçasısınız.” diyor. Bu sistemde, talebin arzı aştığı ve fiyatların yapay olarak düşük tutulduğu, gerçek tahsisin ise ekranda görünmeyen yerlerde gerçekleştiği belirtiliyor.
Gizli Piyasalar Nerede Karar Kılıyor?
Kessler’e göre bu gizli piyasalar, modern yaşamın önemli kararlarının alındığı yerler. En popüler restoranlara girişte, sahneye en yakın koltuklarda, DisneyWorld’de sıra atlamada ve hatta aranan iş görüşmelerinde bile bu sistemin etkileri görülüyor. Bu piyasalar, geleneksel ekonomik modellerden farklı bir yapıya sahip; kuralları var, yapısı var ve bundan kâr elde edenler de mevcut.
Fiyatların Altında Yatan Mantık
Kessler, fiyatların düşük tutulmasının nedenini şöyle açıklıyor: “İnsanlar, kaynak dağıtımını yalnızca fiyat üzerinden yapmakla rahat etmiyor. Eğer her şeyin fiyatla belirlendiği bir dünya olsaydı, zenginlik ve gelir eşitsizlikleri nedeniyle kaynaklar adaletsiz bir şekilde dağıtılırdı.” Bu nedenle de Taylor Swift konserine veya popüler bir restorana gitmenin tek yolunun herkesi geçmek olmadığı düşünülüyor. Örneğin, restoranların rezervasyonları açık artırmaya sunması ya da Taylor Swift’in biletlerini 3000 dolardan satması “garip” karşılanırdı.
Özel Ayrıcalıklar ve Amex Kartı
Kessler, insanların gizli piyasaları görünür olanlara tercih ettiğini belirtiyor. Örneğin, American Express Platinum kart sahiplerine sunulan özel avantajların (Resy.com aracılığıyla Global Dining Access gibi) kimse tarafından eleştirilmediğine dikkat çekiyor. “Toplum, bu soruna bir çözüm buldu: Amex için ödeme yapanlara öncelikli rezervasyonlar veriyoruz ve kimse bundan şikayet etmiyor.”
Kişiselleştirilmiş Fiyatlandırma ve Dijital Ürünler
Brandeis Üniversitesi’nden Benjamin Shiller, şirketlerin fiyatları kişiselleştirmesinin ve bunu gizli tutmasının mümkün olduğunu belirtiyor. Ayrıca, fiziksel ürünlerden dijital ürünlere geçişin, satıcıların yeniden satışını engellemesini ve bu durumun da kârlı olmasına yol açtığını vurguluyor. “Video oyunu ve müzik piyasalarında benzer dinamikler görüyorum.”
Sonuç
Judd Kessler ve Benjamin Shiller’in araştırmaları, popüler deneyimlere erişimde yaşanan sorunların ardındaki karmaşık ekonomik yapıları aydınlatıyor. Bu “gizli piyasalar”, fiyatlandırma stratejileri ve tüketici davranışları hakkında önemli soruları gündeme getiriyor.
Haberin Diğer Kareleri
