Trump Dönemi Borç Yükü Artıyor, İran Savaşı Ekonomiyi Sarsmaya Devam Ediyor
ABD’nin Ulusal Borcu Rekor Seviyede
Amerika Birleşik Devletleri (BİRLİK), İsrail ile ortak gerçekleştirdiği saldırı operasyonu öncesinde bile sürdürülemez bir mali yörüngedeydi ve ulusal borcunu tarihin en hızlı oranında artırıyordu. Ağustos-Ekim 2025 döneminde borç, sadece iki ayda 1 trilyon dolarla rekor seviyeye yükseldi.
Savaşın Maliyeti: Günde Neredeyse 1 Milyar Dolar
Başkan Donald Trump‘ın İran ile giriştiği savaş, günlük olarak hükümetin kasasından yaklaşık 1 milyar dolar harcamasına neden oluyor. Savunma analistleri ve ekonomistler, net bir sonuca ulaşmayan bu çatışmanın makroekonomik etkilerini değerlendiriyorlar.
Savaş Giderleri Yükseliyor
Savunma Bakanlığı’nın “Epic Fury” adını verdiği operasyonun günlük maliyeti, Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (Center for Strategic and International Studies – CIS) raporuna göre 891,4 milyon dolara ulaşıyor. İlk 100 saatte harcanan miktar ise 3,7 milyar dolar olarak açıklandı.
- Hava operasyonları günlük 30 milyon dolar
- Deniz operasyonları günlük 15 milyon dolar
- Bir uçak gemisi savaş grubunu aktif tutmak günlük 6 milyon dolar
- Stealth bombardiyer, silahsız savaş uçağı ve tanker uçaklarının konuşlandırılması ise milyonlarca dolara mal oluyor.
Penn Wharton Bütçe Modeli’nin (Penn Wharton Budget Model) öğretim üyesi Kent Smetters, iki aylık bir savaşın asker görevlendirmesi ve mühimmat ikmali gibi faktörlere bağlı olarak vergi mükelleflerine 95 milyar dolara kadar ek yük getirebileceğini öngördü.
Mevcut Borç Krizi
Peter G. Peterson Vakfı’ndan Michael A. Peterson, geçen Ekim ayında ülkenin borcunun 2000’den beri görülen oranın iki katına çıktığını belirtmişti. ABD hükümeti şu anda sadece faiz ödemeleri için yıllık yaklaşık 1 trilyon dolar harcıyor ve bu rakam savunma ve Medicaid harcamalarından daha fazla.
Ekonomik Riskler ve Yağ Fiyatlarındaki Dalgalanma
Sürekli olarak hedef seviyenin üzerinde seyreden enflasyon nedeniyle, Federal Rezerv’in beklenen faiz indirimi yapması gecikebilir. Daha ciddi bir senaryoda ise savaşın uzun sürmesi durumunda petrol fiyatları fırtına etkisiyle 130 dolara kadar yükselebilir ve bu da ABD GSYİH’sinin %1,5 oranında azalmasına neden olabilir.
Yağ Fiyatlarındaki Volatilite
Hormuz Boğazı’nın etkili bir şekilde kapanmasıyla birlikte dünyanın %30’luk petrol tüketimi ve küresel sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikinin %20’si lojistik aksaklıklarla karşı karşıya kaldı. Morgan Stanley ekonomisti Michael Gapen, bu durumun geçici bir şok etkisi yaratacağını ve enflasyonu birkaç ay için yaklaşık 35 baz puan artıracağını öngördü.
Uzun Vadeli Etkiler
Apollo Global Management’ın baş ekonomisti Torsten Slok da geçici ve kalıcı şok senaryolarını değerlendirerek, ilk çeyrekte enflasyona %0,5 oranında katkıda bulunulacağını ve GSYİH’de yaklaşık %0,1 oranında düşüş yaşanabileceğini tahmin etti. Ancak geçici şokun bu yılın üçüncü çeyreğinde ortadan kalkarken, kalıcı şokun 2027’nin sonuna kadar etkilerini sürdüreceğini belirtti.
Finans piyasaları şu anda Başkan Trump’ın piyasa düşüşlerine duyarlılığı nedeniyle bir miktar yalıtılmış durumda. Ancak borcun patlaması ve bombaların düşmeye devam etmesiyle birlikte ABD ekonomisi önümüzdeki aylarda oldukça hassas bir denge kurmak zorunda kalacak.
