Trump, Venezuela Petrolü Üzerinden Kar Payı Bekliyor, Ekonomistler Eleştiriyor

Venezuela‘da Petrol ve Trump‘ın Planları

ABD Başkanı Donald Trump, Venezuela’nın petrol altyapısını yeniden inşa etme sözü vererek, bunun hem ABD hem de Venezuela için karşılıklı fayda sağlayacağını belirtti. Ancak Harvard Üniversitesi’nde Uluslararası Siyasi Ekonomi alanında uygulamalı öğretim üyesi olan ve 1992-1993 yılları arasında Venezuela planlama bakanı olarak görev yapan Ricardo Hausmann, bu yaklaşımın etik olmadığını ve Venezuela’nın geleceği için uygun olmadığını savundu.

Hausmann’ın Eleştirisi: Kar Amacı ve Yolsuzluk

Hausmann, hükümetin kar amacı gütmemesi gerektiğinin altını çizerek, “Kar amacı gütmek, bizim yolsuzluk olarak adlandırdığımız şeydir.” şeklinde konuştu. Trump’ın Venezuela petrol piyasasını kontrol etme çabasının, devletin temel amacına aykırı olduğunu vurguladı. Hausmann, devletin görevinin para kazanmak değil, istikrar sağlamak ve işletmelerin gelişmesini sağlayacak politikalar oluşturmak olduğunu belirtti.

Trump’ın Venezuela Politikası ve Ekonomik Etkileri

Trump’ın Venezuela’daki lider Nicolas Maduro’nun tutuklanmasının ardından ülkenin işlerine müdahalesi, 19. yüzyıl Monroe Doktrini’ne atıfta bulunarak haklı gösterildi. Beyaz Saray Sözcüsü Taylor Rogers, Trump’ın bu hamlenin Amerikan halkına, Amerikan enerji şirketlerine ve Venezuela halkına fayda sağlayacak “iyi bir enerji anlaşması” olduğunu iddia etti. Trump, Venezuela’nın petrol sektörünü yeniden canlandırmak için ABD petrol şirketleriyle görüşmeler yaptığını ve Venezuela’nın geçici liderliğinin ABD’ye 30 ila 50 milyon varil petrol sağlayacağını duyurdu. Bu gelirin piyasa fiyatıyla satılması ve hem ABD’ye hem de Venezuela’ya dağıtılması planlanıyor. Gelirlerin Trump’ın denetimindeki ABD banka hesaplarına yatırılması bekleniyor.

Trump’ın Devlet Kapitalizmi ve Son Zamanlardaki Uygulamalar

Trump’ın endüstriyel müdahaleleri ve devlet kapitalizmine yönelimi, ikinci döneminin ayırt edici özelliklerinden biri haline geldi. Örneğin, Ağustos 2025’te ABD hükümeti, zor durumda olan çip üreticisi Intel’in %10 hissesini alarak en büyük hissedarı oldu. Aynı ay Nvidia ve AMD, Çin’e çip satışlarından elde edilen gelirin %15’ini ABD hükümetiyle paylaşmak için anlaşma imzaladı. Bu tür geniş ölçekli anlaşmaların nadir olmasının yanı sıra, bazı hukuk uzmanlarına göre Nvidia ve AMD’nin anlaşması, ihracat vergilerini yasaklayan ABD Anayasası’na aykırı olabilir.

Venezuela’nın Petrol Üretimi ve Geçmiş Performansı

Hausmann, Venezuela’nın petrol üretiminin düşüşüne dikkat çekerek, bunun ülkenin ekonomik sorunlarının temel nedeni olduğunu belirtti. Hugo Chavez 1999’da göreve geldiğinde Venezuela günlük yaklaşık 3,5 milyon varil petrol üretirken, günümüzde bu rakam 1 milyona düşmüş durumda. Chavez, 2003 yılında iki aylık bir greve katıldığı için PDVSA’nın yaklaşık 10.000 çalıştırını işten çıkarmıştı. PDVSA’nın geliri yaklaşık bir on yıl sonra çöküş yaşadı.

Uzmanların Değerlendirmesi ve Gelecek Beklentileri

Analistler, Trump’ın ABD petrol şirketlerine Venezuela’daki altyapıyı onarmak için erişim sağlaması ve dünyanın %30’luk petrol rezervlerine erişimini sağlamasının en az 10 milyar dolar yıllık bir maliyet getireceğini tahmin ediyor. Ayrıca, Venezuela’da demokratik liderliğin yeniden sağlanması ve petrol endüstrisini istikrara kavuşturacak politikaların uygulanması olmadan, Trump’ın petrolü kullanarak Venezuela’yı ekonomik refaha kavuşturma stratejisinin sonuçsuz kalacağı belirtiliyor. Hausmann, “Para Venezuela’dan dışarı değil, Venezuela’ya gitmeli. Venezuela kaynakları çekmeli.” dedi.

Trump’ın Açıklamaları

Trump, Fox News’te Sean Hannity ile yaptığı görüşmede, Venezuela’nın petrol endüstrisini yeniden canlandırmak için petrol şirketlerinin en az 100 milyar dolar harcaması gerektiğini söyledi.

• Ricardo Hausmann: Harvard Üniversitesi öğretim üyesi ve eski Venezuela planlama bakanı.
• Taylor Rogers: Beyaz Saray Sözcüsü.
• Sean Hannity: Fox News sunucusu.