Trump, Yeni Tarifler İçin Yasal Dayanak Sağlayan Kanunu Kullanmaya Hazır
Trump Yönetimi, Çin ve AB’yi Hedef Alan Ticaret Soruşturmalarına Başlıyor
ABD Başkanı Donald Trump, daha önce mahkeme tarafından iptal edilen sektör genelindeki ve ülke bazlı tarifeleri yeniden uygulamak için Uluslararası Ekonomik Acil Durumlar Yasası (IEEPA) kapsamında boşlukları kapatmayı amaçlıyor. Bu süreçte kullandığı yasalardan biri, geçmişte de kendisine başarı getirmiş durumda ve hatta Başkan Joe Biden tarafından da kullanılmış.
Yasal Dayanağı Güçlü Bir Kanun: Ticaret Kanunu 1974 Madde 301
ABD Temsilcisi Jamieson Greer Çarşamba günü yaptığı açıklamada, Trump Yönetimi’nin, yapısal aşırı kapasite (küresel talebi aşan mal üretimi) ile ilişkili olarak Çin, Avrupa Birliği, Meksika ve diğer 15 ülkeyi hedef alan soruşturmaları başlattığını duyurdu. Bu soruşturmalar, Ticaret Kanunu 1974 Madde 301 kapsamında yürütülüyor. Madde 301, Cumhurbaşkanına haksız işgücü uygulamalarına dahil olduğuna inanılan ülkelere ülke bazlı tarifeler uygulama yetkisi veren bir araçtır.
Yüksek Hukuki Geçerlilik ve Önceki Kararlar
Bu kanunla ilgili 130’dan fazla dava açılmış olması, güçlü bir emsal oluşturuyor. Trump, ilk döneminde Çin’e karşı bu yasa kapsamında tarifeler uygulamış, Biden ise 2024 yılında (yasanın gerektirdiği dört yıllık periyodik inceleme süreci olarak) Çin’deki tarifeleri uzatmış ve elektrikli araçlar ile tıbbi malzeme gibi ürünlerde artırmıştı. Madde 301 kapsamındaki tarifelerin yasal zorluklara karşı daha güçlü bir dayanağa sahip olduğu belirtiliyor; IEEPA kapsamında uygulanan tarifeler ise daha önce hiç kullanılmamış bir yasaya dayanıyordu.
Yasal Zorluklar ve Süreç
2023 yılında, yaklaşık 3.600 ithalatçı, Çin menşeli yüz milyarlarca dolarlık mal üzerindeki %25 tarifeleri ile ilgili olarak Uluslararası Ticaret Mahkemesi’nde dava açmıştı. Duke Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Timothy Meyer, Fortune dergisine yaptığı açıklamada, “İthalatçıların yönetimin burada yaptığına karşı dava açması, IEEPA davasına göre çok daha zor olacak” dedi.
Zorunlu Düzenleyici Süreç ve Potansiyel Hızlandırma
Madde 301’in bir dezavantajı ise zorunlu düzenleyici süreci olmasıdır. Bu süreç, IEEPA’da bulunan hemen uygulanabilirlik yetkisinden daha kapsamlıdır. Madde 301 bir kurum eylemi olduğundan, vekaleten görevlendirilmiş USTR, kamuoyuna açık görüşme dönemi de dahil olmak üzere Federal Yönetim Prosedürleri Yasası uyarınca yönergeleri izlemelidir. Bu soruşturmalar yasal olarak bir yıla kadar sürebilir. Ancak yönetimin süreci hızlandırmaya istekli olduğu ve mevcut kısa vadeli %10’luk tarifelerin (1974 Ticaret Kanunu Madde 122 kapsamında uygulanan) Temmuz ayı sonuna kadar sona ermeden önce tarifeleri uygulamaya koyabileceği düşünülüyor.
İthalatçılar İçin Beklentiler ve Belirsizlikler
EY’nin küresel ticaret politikası pratiğinin yönetici direktörü Blake Harden, Fortune dergisine yaptığı açıklamada, “İthalatçılar çok sayıda soru soruyor. Bu durumun ne kadar hızlı ilerleyebileceğini anlamaya çalışıyorlar. Ayrıca bu konuda yorum yapıp yapmamaları gerektiğini düşünüyorlar” dedi.
Ayrıca, zaten Madde 232 kapsamında soruşturma altında olan bazı sektörlerin, Madde 301 ile ilişkili ikinci bir soruşturmanın eklenmesiyle çift kapsamlı hale gelebileceği endişesi de bulunuyor. Harden’ın belirttiğine göre, bu soruşturmalar aynı zamanda ABD ile ticaret anlaşmaları müzakereleri yürüten ülkelerin kendilerini korumak için proaktif olarak hükümler eklemelerine neden olabilir veya mevcut ticaret görüşmelerini aksatabilir.
Ticaret Anlaşması Etkileri
İthalatçılar, “Bu, X ülkesi ile yapılan ticaret anlaşması için ne anlama geliyor?” sorusunu soruyorlar. Bu durum müzakerelerin hızlanmasına mı yoksa raydan çıkmasına mı neden olacak?” ifadelerini kullanıyor.
