Trump’ın İran Politikası Avrupa Sağını Bölüyor, Orbán Risk Altında
Avrupa Sağındaki Destek Azalıyor: Trump’ın İran Politikası
Donald Trump’ın geçen yıl yeniden Beyaz Saray’a dönmesiyle birlikte, Avrupa’daki sağcı hareketlerle ilişkilerini güçlendirmeye istekliydi. Ancak şimdi, bu grupların birçoğu İran savaşına yönelik açık bir iğrenme tepkisi göstererek, yeni bir uluslararası düzenin habercisi olması beklenen ilişkileri zedeliyor.
ABD Başkan Yardımcısı Vance’ın Orbán’a Desteği
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance bu hafta Macaristan Başbakanı Viktor Orbán için kampanya yapsa da, Avrupa’daki muhafazakar ve sağcı liderler arasında bu durum istisna haline gelmeye başladı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, ABD’nin Sicilya’daki bir hava üssünü kullanarak İran’a yönelik saldırılar başlatmasına izin vermeyi reddetti. Fransa Ulusal Cephesi lideri Marine Le Pen, Trump’ın savaş hedeflerini düzensiz olarak nitelendirdi. Almanya Alternatif für Deutschland partisinin başı ise Amerikan askerlerinin ülkelerindeki üslerden ayrılmasını talep etti.
Orbán’ın Seçim Riski ve ABD İlişkileri
İran ile yaşanan gerginliğin çözülmesi için dahi olsa, Trump’ın Orbán’a desteği, bu hafta sonu zorlu bir seçime girecek olan otokratik Macar lider için işe yaramayabilir. Orbán uzun zamandır küresel sağın ve Trump yönetimi tarafından taklit etmeyi umdukları göçmen akışını kesmek ve partisi Fidesz’in iktidarda kalmasını sağlamak amacıyla hükümeti yeniden yapılandırma çabalarının bir simgesi olmuştur. Georgetown Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Profesörü Charles Kupchan, bu uzun süreli bağlantının Orbán’ı Avrupa’nın geri kalanında yaşanan anti-Trump tepkisinden koruyup koruyamayacağının garanti olmadığını belirtti: “Donald Trump’tan onay almak artık karışık bir nimet.”
Greenland Tartışması ve NATO Eleştirisi
Savaşla ilgili tepki, daha önce Danimarka’ya yönelik tehditlerin ardından Avrupa genelinde yaşanan hayal kırıklığının bir sonucu olarak ortaya çıktı. Trump, ülkenin Grönland’ı ABD’ye devretmesi talebini gerekçe göstererek Danimarka’yı eleştirmişti. Trump Çarşamba günü sosyal medyada NATO’nun son haftalarda yeterince destek olmadığını ve gelecekte de desteklemeyeceğini yazdı: “NATO İHTİYACIMIZ OLDUĞUNDA YANINDA DEĞİLDİ VE TEKRAR İHTİYACIMIZ OLURSA DA YANINDA OLMAYACAK!” Ayrıca, “Grönland’ı HATIRLAYIN, büyük, kötü yönetilen, buz parçası!!!” ifadesini kullandı.
Trump’ın Uluslararası Koalisyon Girişimi
Eski ABD Büyükelçisi ve Obama Yönetimi görevlisi Daniel Baer, Trump’ın Avrupa sağcı liderlere yardım etme umudunun sınırlarını gösteren son gerginliğin, ulusal çıkarcılığı temel alan bir uluslararası koalisyon oluşturmanın ne kadar zor olduğunu ortaya koyduğunu söyledi. Baer Carnegie Endowment for Peace ile yaptığı açıklamada, “Bu ülkelerdeki insanların çoğu, ABD karşıtı olmasa bile, Trump’a karşı dönmüş durumda.” dedi.
Orbán’ın Denge Politikası ve Seçim Stratejisi
Orbán, Avrupa’daki anti-Trump siyasi akımıyla hareket etmeyen nadir liderlerden biri olarak öne çıkıyor. Geçen ay İngiliz GB News televizyonu ile yaptığı bir röportajda Orbán, İran savaşı söz konusu olduğunda (Trump) bir savaş mı yoksa barış mı başlattı sorusunu gündeme getirdi. “Henüz karar verilmedi, tarihçiler bunun üzerinde karar verecekler. Bu saldırılarla barışa doğru mu ilerliyoruz, yoksa tam tersi mi, henüz söyleyemeyiz.” şeklinde konuştu. Orbán’ın Trump’a yönelik eleştirilerden kaçınması, paylaşılan ideolojinin ötesine geçiyor. Macar lider, yıllardır seçmenleri ikna etmeye çalışıyor: Yakın ilişkileri sayesinde (Trump ile olduğu gibi, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile de) ülkenin çıkarlarını yurt dışında temsil etme konusunda eşsiz bir yetkinliğe sahip olduğunu.
Vance’ın Ziyareti ve Orbán’ın Popülaritesi
ABD Başkan Yardımcısı Vance bu hafta Macaristan’a yaptığı ziyarette, Orbán eleştirmenlerini Avrupa Birliği’ndeki yabancı müdahaleyi savunanlar olarak nitelendirdi. Vance, Orbán hükümeti tarafından sağlanan cömert fonlarla finanse edilen ve başbakanın siyasi direktörü tarafından yönetilen seçkin bir yükseköğretim kurumunda yaptığı konuşmada, okulun Batı medeniyetinin temellerini inşa etmeye çalışan bir kurum olduğunu övdü. Trump yönetimi de ABD’deki seçkin üniversiteler üzerinde daha fazla nüfuz kurmaya çalışarak Orbán’ın Macaristan’daki gündemini yansıtıyor. Bazı analistler, Orbán’ın stratejisinin ikna edici olmadığını belirterek, mevcut ABD yönetiminin algısının Hırvatistan’da bile olumsuzlaştığını vurguluyor. Verisk Maplecroft risk istihbarat şirketinden Mario Bikarsku, Vance’ın ziyaretinin Orbán’ın popülaritesini amaçladığı etkinin tam tersi bir etki yaratabileceğini söyledi.
- Charles Kupchan: “Donald Trump’tan onay almak artık karışık bir nimet.”
- Daniel Baer: “Bu ülkelerdeki insanların çoğu, ABD karşıtı olmasa bile, Trump’a karşı dönmüş durumda.”
- Mario Bikarsku: Vance’ın ziyaretinin Orbán’ın popülaritesini amaçladığı etkinin tam tersi bir etki yaratabileceğini söyledi.