Trump’ın Müdahalesiyle Amerikan Somonları Yok Olma Tehlikesiyle Yüzleşiyor

Somonların Kurtuluşu İçin Mücadele Mahkemeye Taşınıyor

Amerika Birleşik Devletleri’nde (B.Ş.D.) somon popülasyonlarını kurtarmayı amaçlayan 1 milyar dolarlık bir plan, eski Başkan Donald Trump‘ın müdahalesiyle sekteye uğradı. Oregon ve Washington eyaletleri ile yerli Amerikan kabileleri ve çevre gruplarının avukatları, Yılan (Snake) ve Columbia nehirlerindeki baraj operasyonlarında değişiklikler talep etmek için Cuma günü mahkemeye başvuracak. Bu hamle, federal hükümetle yapılan ve somonların iyileştirilmesine yardımcı olacak, aynı zamanda yerli kabilelerin temiz enerji projelerini destekleyecek bir anlaşmanın başarısız olmasının ardından geldi.

Donald Trump, geçtiğimiz yıl 2023 tarihli anlaşmayı askıya almıştı. Biden yönetimi, bu anlaşma kapsamında somonların restorasyonuna yardımcı olmak ve aynı zamanda yerli kabilelerin temiz enerji projelerini desteklemek için on yıllık bir süre içinde 1 milyar dolar harcamayı taahhüt etmişti. Beyaz Saray, bu planı “radikal çevrecilik” olarak nitelendirmiş ve dört tartışmalı barajın yıkılmasına yol açabileceği endişesini dile getirmişti.

Baraj Operasyonları ve Hukuki Süreç

Davacıların iddialarına göre, hükümetin barajları işletme şekli, Tehlike Altındaki Türler Yasası’nı ihlal ediyor. Yıllardır süren davalarda mahkemeler, balıkları korumak için değişiklikler yapılması yönünde karar vermişti. Davacılar, sekiz büyük hidroelektrik barajında değişiklikler yapılmasını talep ediyor. Bu değişiklikler arasında rezervuar su seviyelerinin düşürülmesi (balıkların daha hızlı geçişini sağlamak için) ve balıkların türbinlerden geçmek yerine aşmasını sağlamak için su bırakılması yer alıyor.

Federal hükümet, mahkeme talebini, barajların güvenli ve verimli bir şekilde işletilmesini tehlikeye atacak “kapsamlı bir şema” olarak nitelendirdi. Hükümet ayrıca, bu tür bir mahkeme kararının da elektrik müşterileri için tarifeleri artırabileceğini belirtti.

Çevre Avukatının Açıklaması

Earthjustice’ın yönetici avukatı Kristen Boyles, “Somonlar ve Columbia Nehri Havzası’ndaki alabalıklar için durum vahim. Bazı popülasyonlar yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Bu tür, Kuzeybatı kabilelerinin yaşam biçiminin ve kimliğinin merkezinde yer alıyor” şeklinde bir alıntı yaptı.

Trump’ın Müdahalesi ve Anlaşmazlık

Uzun süren hukuki mücadele, Trump’ın geçtiğimiz haziran ayında Resilient Columbia Basin Agreement’dan çekilmesiyle yeniden alevlendi. Washington, Oregon ve dört yerli Amerikan kabilesiyle yapılan anlaşma, dava sürecinin durdurulmasına olanak tanımıştı. Davacılar arasında Oregon eyaleti, National Wildlife Federation gibi çevre ve balıkçılık grupları koalisyonu bulunuyor. Washington eyaleti, Nez Perce kabilesi ve Yakama Nation ise dava arkadaşı olarak mahkemeye destek veriyor. Sözlü savunmalar, Portland’daki Bölge Mahkemesi’nde yapılacak.

Columbia Havzası’nın Tarihi ve Günümüzdeki Durumu

Yaklaşık olarak Teksas büyüklüğündeki Columbia Nehri Havzası, bir zamanlar dünyanın en büyük somon üreten nehir sistemiydi. 16 somon ve alabalık türü bulunurken, günümüzde dört türün yok olduğu ve yedisinin ise tehlike altında olduğu belirtiliyor. Aynı zamanda, bölgedeki bir diğer tehlike altındaki tür olan katil balinalar da somonlara bağımlı.

Barajların İnşası ve Ekonomik Etkileri

Columbia Nehri’ndeki ilk barajların (Grand Coulee ve Bonneville gibi) 1930’larda inşa edilmesi, Büyük Buhran döneminde iş imkanı sağlamış, hidroelektrik enerji ve navigasyon olanakları sunmuştu. Lewiston, Idaho kentini Batı Yakası’ndaki en iç kesimdeki liman kenti haline getirmiş ve birçok çiftçinin ürünlerini gemilerle taşınmasına olanak sağlamıştı.

Baraj Değişikliklerine Karşı Çıkanlar

Önerilen baraj değişikliklerine karşı çıkan Inland Ports and Navigation Group, geçen yıl yaptığı açıklamada, su bırakılmasının navigasyonu orantısız bir şekilde etkileyebileceğini ve bunun da topluluklar ve ekonomi üzerinde yıkıcı etkiye sahip olabilecek ticaret akışında aksamalara yol açabileceğini belirtmişti. Ancak, barajlar aynı zamanda somonların azalmasının da başlıca nedeni olarak görülüyor ve bölgesel kabileler tarafından kültürel ve manevi kimliğin bir parçası olarak kabul ediliyor.

Hangi Barajlarda Değişiklik Talep Ediliyor?

Değişikliklerin talep edildiği barajlar şunlar: Yılan Nehri’ndeki Ice Harbor, Lower Monumental, Little Goose ve Lower Granite barajları ile Columbia Nehri’ndeki Bonneville, The Dalles, John Day ve McNary barajları.

• Ice Harbor Barajı
• Lower Monumental Barajı
• Little Goose Barajı
• Lower Granite Barajı
• Bonneville Barajı
• The Dalles Barajı
• John Day Barajı
• McNary Barajı