Trump’ın Yeşil Grönland İlgisi: 100 Yıllık Bir İlişkinin Yeni Aşaması

Yeşil Grönland‘a Yönelik ABD İlgisi Uzun Bir Tarihe Sahip

ABD, Yeşil Grönland’a olan ilgisini 100 yılı aşkın süredir sürdürüyor. Bu ilgi, 1909’da bir donanma subayının Cape York demir meteoritinden parçalar almasıyla başladı. Başkan Donald Trump‘ın, Yeşil Grönland’ı istediklerini, isterler ister istemezler şeklinde ifade etmesi, Amerika ile Grönland arasındaki karmaşık ve uzun süreli ilişkinin sadece son halkasıdır.

14 Ocak 2026’da ABD, Danimarka ve Grönland yetkilileri, Trump’ın yorumlarını görüşmek üzere Beyaz Saray’da bir araya geldi. Danimarka Dışişleri Bakanı, görüşmelerin ardından yaptığı açıklamada, iki taraf arasında temel bir anlaşmazlık olduğunu, ancak görüşmelere devam edeceklerini belirtti. Kongre’de Cumhuriyetçi Senatör Mitch McConnell de, Trump’ın tehditlerini eleştirerek, Grönland’ı ele geçirme çabasının, ABD’nin Arktik’e erişimindeki kazanımlara mal olacak güveni yok saymak anlamına geleceğini ifade etti.

Geçmişte Yeşil Grönland’a Yönelik Amerikan Yaklaşımları

ABD, geçmişte Yeşil Grönland’da stratejik ve ekonomik olarak önemli gördüğü politikalar izlemiştir. Ancak Trump’ın yaklaşımı, önceki başkanlarınkinden daha agresiftir. 2024 tarihli “When the Ice is Gone” adlı kitabında, bazı Amerikan fikirlerinin sadece mühendislik hayalleri, bazılarının ise sınırsız askeri cesaretin yansıması olduğu belirtildi.

Yeşil Grönland’ın Metal Kaynakları ve Robert Peary’nin Rolü

1909’da Robert Peary, Kuzey Kutbu’na ulaştığını ilan etti. Bu iddia, o dönemde şiddetli tartışmalara yol açtı. Peary, Grönland’ı köpek gezdirerek keşfederken, bulduğu şeyleri de yanına almıştır. 1894’te Peary, altı Grönlandlı’yı New York’a getirerek onlara alet ve silah vaat etti. Ancak, kısa süre içinde bu kişilerden sadece ikisi hayatta kalmıştır. Peary ayrıca, Grönlandlıların “Saviksoah” olarak adlandırdığı Cape York demir meteoritinin büyük parçalarını da almıştır. Bu meteorit, Grönlandlıların yüzyıllardır araç yapımında kullandığı eşsiz bir metal kaynağıydı. En büyük parça olan Ahnighito, 34 ton ağırlığındaydı ve günümüzde Amerikan Doğa Tarihi Müzesi’nde sergilenmektedir. Müze, bu kayalar için Peary’e 40.000 dolar ödeme yapmıştır.

II. Dünya Savaşı ve Yeşil Grönland’ın Stratejik Önemi

II. Dünya Savaşı, Yeşil Grönland’ı stratejik açıdan ABD ordusu için önemli hale getirdi. 1941’in baharında, Danimarka’nın elçisi, ABD ordusunun, adayı Nazi Almanyası’ndan korumasına ve Avrupa’daki savaş çabalarına katkıda bulunmasına yardımcı olacak bir anlaşma imzaladı. Bu anlaşma günümüzde hala yürürlüktedir.

Batı ve güney Grönland’daki yeni Amerikan üsleri, Amerika’dan Avrupa’ya uçan uçaklar için önemli yakıt ikmal noktaları haline geldi. Ayrıca, adada toplanan hava verileri, II. Dünya Savaşı sırasında subayların hamlelerini planlamaları için savaş alanında hava tahminleri yapılmasına yardımcı olmuştur.

Soğuk Savaş Dönemi ve Amerikan Mühendislik Hayalleri

Soğuk Savaş döneminde, ABD askeri mühendislik hayalleri doruk noktasına ulaşmıştır. Ancak, günümüz dünyası, ABD’nin onlarca yıl önce Grönland’da önemli bir varlık gösterdiği dönemden farklıdır. ABD, bu buzlu adaya yeniden yönelmeden önce geçmişteki başarısızlıklarından ders çıkarmalı ve dünyanın hızla değişen ikliminin bölgeyi nasıl temelden değiştirdiğini göz önünde bulundurmalıdır.

• 1894: Robert Peary, altı Grönlandlı’yı New York’a getirir.
• 1897: Cape York demir meteoriti (Ahnighito) New York’a taşınır.
• 1941: ABD ile Danimarka arasında Grönland’a askeri üs kurma anlaşması imzalanır.
• 1944: U.S. Coast Guard, son Alman hava istasyonunu ele geçirir.
• 2026: ABD, Danimarka ve Grönland yetkilileri, Trump’ın Yeşil Grönland açıklamalarını görüşmek üzere Beyaz Saray’da bir araya gelir.

Haberin Diğer Kareleri