Türkiye Gökyüzünü Tahkim Ediyor: Yerli Sistemlerle Yeni Savunma Kalkanı
Orta Doğu’daki Savaş, Türkiye‘nin Hava Savunma Stratejisini Yeniden Şekillendiriyor
Ankara, NATO ve ABD menşeli sistemlerin yerini alacak yerli radarlar, füzeler ve Çelik Kubbe projesiyle gökyüzünde yeni bir savunma kalkanı kuruyor. Bu süreç, Orta Doğu’daki savaşın gölgesinde hız kazanırken, Türkiye’nin hava savunma mimarisi önemli bir dönüşüm geçiriyor.
Eski Sistemlere Veda: Yerli ve Milli Savunmaya Geçiş
Türkiye, 2000’li yılların ortasından itibaren teknolojik bağımlılığı azaltmak ve artan füze tehditlerine karşı daha güçlü bir savunma oluşturmak amacıyla yerli ve milli sistemlerin geliştirilmesine odaklanmış durumda. Sistemin omurgasını ise HİSAR-A+, HİSAR-O+, KORKUT, SUNGUR ve uzun menzilli SİPER hava savunma sistemleri oluşturuyor.
Nike Hercules’ten SİPER’e: Geçmişten Geleceğe Savunma
Türk Silahlı Kuvvetleri’nin (TSK) geçmişte yüksek irtifa hava savunma görevini üstlenen tek sistemi, ABD menşeli Nike Hercules füzeleri oldu. 1959 yılında geliştirilen bu sistemler, özellikle Sovyet bombardıman uçaklarına karşı NATO ülkelerinde geniş çapta kullanıldı. Türkiye’deki Nike Hercules bataryalarının temel görevi İstanbul ve Boğazlar bölgesinin hava savunmasını sağlamaktı.
“Soğuk Savaş’ın sona ermesiyle birlikte bu sistemlerin bakım ve idamesi giderek zorlaştı.”
Teknolojik olarak eskimeye başlayan Nike Hercules bataryalarının sayısı zaman içinde azaltıldı. İstanbul çevresindeki son hava savunma mevzileri 2007 yılında hizmet dışı bırakıldı. Bu sistemlerin yerini alması planlanan modern çözüm ise Türkiye’nin yerli uzun menzilli hava savunma sistemi olarak geliştirilen SİPER projesi.
HAWK Modernizasyonu ve HİSAR-A’nın Yükselişi
Türkiye’nin orta irtifa hava savunma kapasitesinin bel kemiğini uzun yıllar boyunca MIM-23 HAWK sistemleri oluşturdu. Mobil bir orta irtifa hava savunma sistemi olan HAWK füzelerinin yaklaşık 40 kilometre menzile sahip olduğu biliniyor. ABD’nin 2001 yılında envanterden çıkardığı HAWK sistemleri Türkiye tarafından tedarik edilerek kapsamlı bir modernizasyon programından geçirildi.
Kısa menzilli hava savunma alanında ise uzun yıllar boyunca İngiltere merkezli BAE Systems tarafından geliştirilen Rapier sistemi kullanıldı. Türkiye, yaklaşık 5 kilometre irtifa ve 8 kilometre menzile sahip olan Rapier sistemlerinden toplamda 86 lançer ve 983 füze tedarik etti. Ancak bu sistemler de zaman içinde teknolojik olarak eskidi ve yerlerini ASELSAN ve ROKETSAN tarafından geliştirilen yerli HİSAR-A hava savunma sistemlerine bırakmaya başladı.
Stinger’ın Yerini Alan SUNGUR
Türkiye’nin en yaygın kullanılan kısa menzilli hava savunma sistemlerinden biri ise Stinger füzeleri oldu. Yaklaşık 8 kilometre menzile sahip olan bu sistemler Türkiye’de kara birliklerinin ve kritik tesislerin savunmasında kullanıldı. Ancak Stinger sistemlerinin yerini alması amacıyla tamamen yerli olarak geliştirilen SUNGUR hava savunma füzeleri Türk ordusunun envanterine girmeye başladı.
S-400 Tartışmaları Devam Ediyor
Türkiye’nin gündemine giren en tartışmalı sistemlerden biri ise Rusya’dan satın alınan S-400 hava savunma sistemi oldu. Türkiye 2019 yılında Rusya ile yaptığı anlaşma kapsamında S-400 sistemini envanterine kattı. Toplam dört batarya ve yaklaşık 128 ila 144 hazır füze ile birlikte 48 yedek füze içeren bu sistemler Türkiye’ye teslim edildi. Ancak NATO altyapısıyla uyumlu olmadığı gerekçesiyle S-400 sistemleri NATO hava savunma ağına entegre edilmedi ve bağımsız bir sistem olarak konuşlandırıldı.
Çelik Kubbe Projesi: 2030 Hedefi
Türkiye’nin envanterinde bulunan hava savunma sistemleri, eski nesil sistemlerden modern yerli platformlara uzanan çok katmanlı bir yapıya doğru evrilirken, Çelik Kubbe projesinin ise 2030 yılına kadar tam kapasiteyle devreye girmesi hedefleniyor.
Uzman Görüşü: Zaafiyet Yok, Yerli Sistemlere Odaklanma Zamanı
Emekli Hava Tuğgeneral Dr. Hüseyin Fazla, Türkiye’nin hava savunmasında büyük bir zaafiyet olmadığını belirtirken, Türkiye’nin kendi özgün hava savunma sistemleri (HSS) kurmak için 2024 yılında Çelik Kubbe projesini başlatmasının doğru bir adım olduğunu vurguladı.
- HİSAR-A: Kısa menzilli hava savunma sistemi
- HİSAR-O+: Orta menzilli hava savunma sistemi
- KORKUT: Kundağı motorlu hava savunma sistemi
- SUNGUR: Yerli kısa menzilli füze
- SİPER: Uzun menzilli yerli hava savunma sistemi
Haberin Diğer Kareleri
