Yağ ve Gübre Fiyatlarındaki Artış Market Alışverişini Etkileyebilir
Enerji Fiyatları Yükselişi Gıda Üretimini Sarsıyor
Uluslararası enerji fiyatlarındaki artış, sadece benzin istasyonlarında değil, aynı zamanda market raflarındaki ürünlerin fiyatlarını da etkilemeye başlıyor. Özellikle İran’daki savaşın belirsizliği, gıda tedarik zincirinde önemli sorunlara yol açıyor ve tüketicilerin harcamalarını artırabilir.
Uzmanlar Uyarıyor: Enerji ve Gıda Fiyatları Arasında Bağlantı Var
Cal Poly Üniversitesi’nde tarım ekonomisi uzmanı ve işletme fakültesi profesörü Dr. Ricky Volpe, enerji fiyatlarındaki dalgalanmaların gıda fiyatlarına doğrudan yansıdığını belirtiyor. “Enerji fiyatlarının hareketleri ile gıda fiyatlarının hareketleri arasında çok güçlü bir ilişki var,” diyor Volpe. Daha önce petrolün galon başına 100 doları aşmasıyla önemli ölçüde gıda enflasyonu yaşandığına dikkat çekiliyor.
Savaşın Ekonomik Etkileri ve Enflasyon Endişesi
İran’daki savaş, zaten istikrarsız olan ABD ekonomisine ek bir baskı oluşturuyor. Goldman Sachs’a göre, önümüzdeki 12 ay içinde resesyon riski %25’e yükseldi. Gıda fiyatlarındaki artış ise Amerikalılar için önemli bir endişe kaynağı olmaya devam ediyor. Gıda fiyatları, COVID-19 öncesi seviyelerin yaklaşık %24 üzerinde seyrediyor ve tüketici güveni rekor düşük seviyelerde bulunuyor.
Gıda Tedarik Zincirinin Enerjiye Bağımlılığı
Savaşın süresi uzadıkça gıda fiyatları üzerindeki etki daha da belirginleşecek. Ancak, Trump’ın ay sonuna kadar sona ermesini umduğu bir çözüm bulunması durumunda, market fiyatlarında ani bir artış beklenmiyor. Michigan Eyalet Üniversitesi’nde tarım ekonomisi profesörü Dr. David Ortega, “Birkaç haftalık bir süre söz konusuysa, bu durum market faturalarınızda hemen kendini göstermesi pek olası değil. Ancak bir ay veya daha uzun bir süre olursa, farklı bir hikaye ortaya çıkar,” şeklinde açıklama yapıyor.
Gecikmeli Etki ve Uzun Vadeli Riskler
Savaşın etkilerinin tam olarak hissedilmesi zaman alabilir. Dr. Ortega, “Şok yaşandığı andan, bunun gıda fiyatlarınız üzerinde tam olarak hissedilmesine kadar bir gecikme var. Tam etkiyi marketlerde görmek için bir yıl veya daha uzun bir süre geçebilir,” diyor.
Gıda Üretiminin Enerji Yoğunluğu
Gıda tedarik zinciri, enerji açısından son derece yoğun bir süreçtir. Volpe, “Yiyecek yetiştirmekten başlayarak hasada, üretimine, taşınmasına, depolanmasına ve satışına kadar her aşamada önemli miktarda enerji gereklidir. Bu durum tedarik zincirine yayılarak sorunlara yol açıyor,” şeklinde açıklıyor.
Taşıma Maliyetleri ve Yakıt Ücreti
Gıda tedarik zincirinin bir parçası olan taşıma, özellikle dizel fiyatlarından etkilenen yüksek maliyetlere sahip. FedEx Ground ve ev teslimatları gibi firmalar, dizel fiyatları galon başına 4,54 doları aştığında yakıt ücreti olarak %24,25 ekliyor. Pazar günü itibarıyla dizelin fiyatı 4,80 doların üzerindeydi.
Gübre Fiyatlarındaki Artış ve Mısır Üretimi
Savaş aynı zamanda gıda faturalarını etkileyen bir diğer kritik tedarik zinciri olan gübreleri de olumsuz etkiliyor. Küresel deniz yoluyla taşınan gübrenin üçte biri, İran Boğazı’ndan geçiyor. Savaşın başlamasından bu yana üre fiyatları %35 arttı ve bu durum Amerikan çiftçiler için girdi maliyetlerini yükseltti. Özellikle ABD’nin en önemli ürünü olan mısır üretiminde olumsuz etkiler bekleniyor. Volpe, “Mısır ABD’de çok önemlidir. Gübredeki aksaklıklar veya enflasyon nedeniyle mısır fiyatları yükselirse, bu durum gıda tedarik zinciri boyunca hissedilecektir,” diyor.
